Cholecystokinina (CCK) – funkcja, działanie, badanie

Cholecystokinina (pankreozymina, PZ) to hormon peptydowy działający w obrębie układu pokarmowego, a także układu nerwowego. Badanie cholecystokininy nie jest wykonywane rutynowo – ten specjalistyczny test wykonywany jest w diagnostyce chorób dróg żółciowych oraz trzustki.

Czym jest cholecystokinina CCK?

Cholecystokinina to hormon tkankowy, zaliczany do hormonów żołądkowo-jelitowych. W przeciwieństwie do hormonów wydzielanych przez gruczoły dokrewne, cholecystokinina nie jest wraz z krwią dystrybuowana do odległych tkanek, a działa bezpośrednio w tkankach, które syntetyzują cholecystokininę. Ten hormon peptydowy zbudowany jest z 33 aminokwasów.

Głównym miejscem syntezy cholecystokininy jest przewód pokarmowy. Pod wpływem spożycia posiłku obfitującego w tłuszcze, a także białko (głównie fenyloalaninę i tryptofan) dochodzi do syntezy cholecystokininy przez komórki dwunastnicy oraz początkowego odcinka jelita cienkiego. Najwyższy wzrost stężenia cholecystokininy we krwi obserwowany jest około 15 minut po spożyciu posiłku, a okres półtrwania hormonu trwa 1–2 minuty.

Cholecystokinina pełni także rolę neurotransmitera wydzielanego przez komórki dopaminergiczne podwzgórza.

Cholecystokininy – działanie, funkcje w organizmie

Cholecystokinina, podobnie jak wszystkie hormony jelitowe, oddziałuje na układ pokarmowy za pośrednictwem specjalnych receptorów. Pod wpływem spożycia posiłku dochodzi do wydzielania cholecystokininy, która oddziałuje na receptory CCKA i CCKB. Działanie cholecystokininy w przewodzie pokarmowym sprowadza się do:

  • skurczu pęcherzyka żółciowego i zwiększenia wypływu żółci do dwunastnicy,
  • spowolnienia perystaltyki żołądka, co sprzyja dłuższemu działaniu enzymów trawiennych na pokarm i ma na celu ułatwienie trawienia tłuszczów,
  • pobudzenia perystaltyki jelit,
  • pobudzenia wydzielania enzymów trzustkowych,
  • pobudzenia wydzielania glukagonu,
  • zwiększenia objętości soku jelitowego.

Z kolei wpływ cholecystokininy na układ nerwowy sprowadza się do wpływu na nerw błędny oraz ośrodek nerwów błędnych w pniu mózgowym, a także ośrodek sytości w podwzgórzu. Uwolnienie CCK jest zatem sygnałem dla organizmu, aby zaprzestać przyjmowania posiłku.

Badanie cholecystokininy – kiedy jest wykonywane?

Oznaczanie poziomu cholecystokininy we krwi wykonywane jest w celu diagnozowania chorób dróg żółciowych i trzustki. Jeszcze dokładniejszym badaniem jest test sekretynowo-cholecystokininowy, polegający na ocenie czynnościowej trzustki. W badaniu tym stymuluje się czynność wydzielniczą trzustki poprzez podanie dożylnie sekretyny w dawce 1 jednostki na kg masy ciała i cholecystokininy w takiej samej dawce, a następnie odessaniu treści żołądkowej i treści dwunastniczej specjalnymi sondami. Sekretyna powinna zwiększyć objętość soku trzustkowego i stężenie wodorowęglanów, zaś cholecystokinina zwiększa wydzielanie enzymów trzustkowych, czyli trypsyny i amylazy.

Badanie cholecystokininy wykonywane jest na czczo, a materiałem do badania jest próbka krwi żylnej. Jest to badanie wykonywane tylko w niektórych laboratoriach, gdyż oznaczanie poziomu cholecystokininy jest utrudnione z racji jej niskich stężeń we krwi, a także podobieństwa strukturalnego do gastryny, która występuje we krwi w dużych stężeniach i może interferować w wynik badania. Czas oczekiwania na wynik badania cholecystokininy to kilka, kilkanaście dni.

Wynik badania CCK – interpretacja

Norma cholecystokininy we krwi wynosi poniżej 80 pg/ml. Wysoki poziom cholecystokininy we krwi może towarzyszyć diecie bogatotłuszczowej. Cholecystokinina powyżej normy może ponadto świadczyć o ostrym lub przewlekłym zapaleniu trzustki.

Bibliografia

  • Lee S. O., Soltesz I., Cholecystokinin: a multi-functional molecular switch of neuronal circuits. Dev. Neurobiol., 2011, 71, 1: 83–91.
  • Rehfeld J. F., Accurate measurement of cholecystokinin in plasma. Clin. Chem., 1998, 44, 5: 991–1001.
Opublikowano: ; aktualizacja: 13.11.2018

Oceń:
4.9


Może cię

Badanie CEA (antygenu karcinoembrionalnego)

Badanie CEA (ang. carcino-embryonic antigen; antygen karcinoembrionalny lub rakowo-płodowy) będącego markerem nowotworowym wykonywane jest w ...

Bilirubina w moczu – co oznacza podwyższona bilirubina w badaniu moczu?

Bilirubina to końcowy produkt przemiany hemoglobiny krwinek czerwonych. Bilirubina w moczu nie powinna być obecna. ...

LYM morfologia – norma, wyniki, interpretacja badania

Limfocyty to komórki krwi zaliczane do krwinek białych. Ogrywają ważną rolę w odporności organizmu. Oznaczane ...

Przeciwciała przeciwko boreliozie

Badanie wykrywające przeciwciała przeciwko boreliozie wykonuje się u pacjentów, którzy w wywiadzie potwierdzają ukąszenie przez ...

Nabłonki płaskie w moczu – co oznaczają nabłonki w wynikach moczu?

Nabłonek (komórki nabłonka) pokrywa każdy odcinek układu moczowego. Nabłonki płaskie w moczu nie zawsze wskazują ...

Chromatyna plemnikowa – badanie

Badanie chromatyny plemnikowej wykonywane służy do oceny męskiej niepłodności. Jest jednym z badań wykonywanym przed ...

Badanie RBC – liczba czerwonych krwinek

Badanie liczby czerwonych krwinek, czyli erytrocytów to jeden z podstawowych parametrów w badaniu krwi, oznaczany ...

Androstendion – jaka jest norma, co oznacza podwyższony?

Androstendion jest zaliczany do grupy hormonów płciowych. Prawidłowy poziom androstendionu, jak i pozostałych hormonów płciowych, ...

Poziom hemoglobiny – co oznacza niski i wysoki w morfologii?

Hemoglobina (HGB lub Hb) jest zawierającym żelazo białkiem transportowanym przez czerwone krwinki i odpowiada przede ...

Posiew z kanału szyjki macicy

Posiew z szyjki macicy jest badaniem mikrobiologicznym wykorzystywanym w diagnostyce i kontroli leczenia zakażeń intymnych. ...

Mikroglobuliny w moczu

Mikroglobuliny to niewielkich rozmiarów białka. Wyróżnia się dwa rodzaje tych związków – mikroglobuliny α1 oraz ...

Cholesterol całkowity – normy, podwyższony, niski wynik w badaniu krwi

Cholesterol całkowity to wszystkie frakcje cholesterolu (LDL, HDL, trójglicerydy), oznaczane podczas lipidogramu, czyli profilu lipidowego ...

Komentarze (0)