Badanie serologiczne w alergologii

Brak zdjęcia

30 października 2013

Badania serologiczne są podstawowymi badaniami w diagnostyce alergologicznej. Są to badania określające stężenie przeciwciał IgE ilościowo bądź półilościowo (w postaci skali), które wiele mówią o przyczynach powstawania określonej reakcji alergicznej. Badanie serologiczne w alergologii pozwala na wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Co to jest badanie serologiczne w alergologii?

Alergologiczne badanie serologiczne jest to badanie znajdujących się w surowicy krwi przeciwciał odpornościowych – ich ilości oraz proporcji. Przeciwciała są to białka odpornościowe (czyli immunoglobuliny), wytwarzane przez białe krwinki – limfocyty B.

Immunoglobuliny zbudowane są z dwóch łańcuchów ciężkich i dwóch lekkich. W swej strukturze mają tzw. fragment zmienny, który służy do dopasowania się do specyficznego antygenu (to taka cząsteczka, z którą swoiście wiąże się przeciwciało). Antygenem może być fragment bakterii bądź alergen. Przeciwciało, po związaniu się z antygenem, do którego jest przeznaczone, wywołuje odpowiedź odpornościową, najczęściej „przywołuje” komórki układu odpornościowego, by zniszczyły intruza. Fragmenty niezmienne w przeciwciałach determinują ich przynależność grupową.

Wyróżnia się pięć podgrup immunoglobulin: IgA, IgG, IgM, IgD, IgE. Te ostatnie uczestniczą w reakcji alergicznej i są głównym obiektem badań serologicznych w alergologii.

Na czym polega badanie serologiczne w alergologii?

Alergia to wszystkie niekorzystne dla organizmu reakcje, wynikające z nadmiernej odpowiedzi odpornościowej organizmu na bodziec, który u zdrowych ludzi w ogóle jej nie wywołuje. W reakcji alergicznej biorą udział nadmierne ilości immunoglobuliny E. Alergenami mogą być m.in.:

  • pyłki traw,
  • białka zwierzęce (np. zawarte w mleku krowim),
  • sierść i ślina zwierząt,
  • kurz.

Uczulenie uwarunkowane jest genetycznie, ale do jego rozwoju niezbędny jest kontakt środowiskowy z danym alergenem. Częste zakażenia wirusowe dróg oddechowych torują drogę alergenom wziewnym, dlatego uważane są za czynniki ryzyka rozwoju alergii. Gdy określona cząsteczka dostanie do wnętrza ludzkiego organizmu, zostanie związana ze swoistymi dla niej immunoglobuliną klasy E, które to natychmiast przywołują mastocyty (specjalne komórki zawierające substancje odpowiedzialne za rozwój reakcji alergicznej, np. histaminę).

Mediatory reakcji alergicznej uwolnione z mastocytów powodują m.in.:

  • rozszerzenie naczyń (co w konsekwencji może doprowadzić nawet do wstrząsu),
  • wzrost przepuszczalności tych naczyń – powstają obrzęki i pokrzywka na skórze,
  • skurcz oskrzeli, co wywołuje duszność.

W surowicy, w celu potwierdzenia alergicznego charakteru objawów, wykonuje się oznaczenie całkowitego stężenia IgE lub stężenia IgE swoistych dla około 400 alergenów.

Badanie serologiczne wykonuje się zazwyczaj metodami immunochemicznymi.

Prawidłowe stężenia całkowitego IgE:

  • dla noworodków wynosi 5-10 j/ml (jedna jednostka to 2,44 ng), w pierwszym roku życia 30 j/ml, w 7-10 roku życia 300 j/ml,
  • dla dorosłych mniej niż 100 j/ml.

W przypadku alergenoswoistego IgE, w badaniu serologicznym półilościowym z użyciem skali, wartość ta powinna wynosić 0. Wyniki oznaczeń tych immunoglobulin są nieco gorsze jakościowo od testów skórnych, ale mają wiele innych zalet – nie ma ryzyka wywołania reakcji anafilaktycznej (ciężkiej, zagrażającej życiu reakcji alergicznej) i można wykonać je u choroby z przeciwwskazaniami do testów skórnych.

Wskazania do badania serologicznego w alergologii?

Wskazaniami do badania serologicznego w alergologii są m.in.:

  • astma - jest to przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych, której istotą jest skurcz oskrzeli w odpowiedzi na bodziec. Może nim być, ale nie musi, alergen. By zakwalifikować astmę jako alergiczną, IgE-zależną, należy wykonać oznaczenie całkowitego stężenia IgE. W przebiegu astmy dochodzi do napadów duszności, świszczącego oddechu i kaszlu, a także do przebudowy ścian oskrzeli i upośledzenia prawidłowej czynności układu oddechowego. Ważne jest, by poznać przyczyny choroby i wdrożyć działania lecznicze i profilaktyczne;
  • alergiczny nieżyt nosa – jest to zapalenie błony śluzowej nosa w odpowiedzi na alergen. Objawia się wyciekiem wodnistej wydzieliny, napadowym kichaniem, zatkaniem i świądem nosa, oddychaniem przez usta, sennością, bólem głowy, światłowstrętem. Rozpoznanie alergicznego nieżytu nosa przez oznaczenie IgE ma znaczenie nie tylko dla opanowania uciążliwych objawów. Choroba ta bowiem często współistnieje z astmą alergiczną, co wymaga dalszej diagnostyki;
  • zapalenie spojówek - świąd spojówek jest charakterystyczny dla alergicznego podłoża choroby. Innymi objawami zapalenia spojówek jest ich przekrwienie i obrzęk, a także łzawienie i obrzęk powiek;
  • zapalenie skóry – nadwrażliwość alergiczna zależna od IgE odpowiada za większość przypadków atopowego zapalenia skóry. Charakteryzuje się ono dotkliwym świądem skóry, zadrapaniami, łuszczącymi się grudkami na skórze, zgrubieniem i pomarszczeniem naskórka i wieloma innymi zmianami na skórze. Choroba jest przewlekła i bardzo uciążliwa, może doprowadzić do zmian w zachowaniu – wycofania społecznego, depresji;
  • pokrzywka – obrzęk skóry na skutek wzrostu przepuszczalności naczyń, na skutek reakcji alergicznej. Objawia się jako jasne bąble pokrzywkowe. Towarzyszy mu uciążliwy świąd;
  • nadwrażliwość na pokarmy, leki, jady owadów – badania serologiczne wykonuje się w celu stwierdzenia, czy nadwrażliwość ta ma podłoże IgE – zależne, co nie jest tak częste w przypadku uczulenia na inne niż wziewne alergeny;
  • anafilaksja. Jest to ciężka, zagrażająca życiu odpowiedź na alergen. Rozszerzenie naczyń powstałe przez zadziałanie mediatorów uwalnianych z mastocytów powoduje znaczne obniżenie ciśnienia krwi i wstrząs. Innymi objawami towarzyszącymi są obrzęk dróg oddechowych powodujący znaczną duszność, nudności i wymioty, zaczerwienienie i obrzęk skóry. Tak jak we wszystkich powyższych przypadkach, potwierdzenie zależności reakcji od immunoglobulin E pozwala na swoiste leczenie i zapobieganie napadom choroby.

Jak wygląda badanie serologiczne w alergologii?

Badanie serologiczne polega na pobraniu krwi żylnej w punkcie pobierania krwi, np. w przychodni rejonowej.

Nie obowiązują żadne przygotowania ani zalecenia co do zachowania po badaniu. Należy pamiętać jedynie o poinformowaniu badającego o przyjmowanych lekach i zaburzeniach w krzepnięciu krwi.

Przeciwwskazanie do badania serologicznego w alergologii

Nie ma żadnych przeciwwskazań do wykonywania badań serologicznych.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Rybia łuska – przyczyny, objawy, rodzaje, badania, rozpoznanie, leczenie

Rybia łuska jest genetyczną chorobą bariery naskórkowej. Postacie dziedziczne tej choroby skóry związane są z ...

Napad astmy oskrzelowej

Napad astmy oskrzelowej może wystąpić w różnych okolicznościach, np. podczas wysiłku fizycznego, w odpowiedzi na ...

Jakie są objawy atopowego zapalenia skóry?

W atopowym zapaleniu skóry objawy różnią się nieco w zależności od wieku pacjenta. Pierwsze objawy ...

Co wywołuje napad astmy?

Napad astmy (czyli dychawicy oskrzelowej) może być wywołany alergenami, między innymi zanieczyszczeniem powietrza, drażniącymi czynnikami ...

Pokrzywka

Pokrzywka to choroba skóry, która jest powszechnym problemem i charakteryzuje się występowaniem zmian skórnych pod ...

Atopia – co to jest, jakie są przyczyny, jak leczyć i zapobiegać?

Atopia to dziedziczna i genetycznie uwarunkowana predyspozycja do rozwoju chorób alergicznych, w patogenezie której zasadniczą ...

Pokrzywka – co ją wywołuje?

Pokrzywka to powszechna choroba alergiczna. Szacuje się, że miało lub ma ją ok. 10-25% ludzi. ...

Wysypka alergiczna – jakie są przyczyny, objawy i leczenie alergii skórnej?

Wysypka alergiczna jest jedną z najczęstszych manifestacji chorób alergicznych. Alergia skórna objawia się zmianami na ...

Leczenie astmy

Astmy oskrzelowej zazwyczaj nie da się całkowicie zwalczyć, jednak przy dobraniu odpowiednich leków i ich ...

Dieta w atopowym zapaleniu skóry

Odpowiednie żywienie osób dotkniętych atopowym zapaleniem skóry jest ważną składową leczenia. Terapia tzw. dieta eliminacyjna, ...

Astma oskrzelowa u dzieci

Astma oskrzelowa (os greckiego słowa ásthma, oznaczającego "zadyszka") jest przewlekłą chorobą płuc utrudniającą oddychanie. Choroba ...

Astma alergiczna (atopowa)

Astma alergiczna, inaczej astma atopowa to choroba układu oddechowego, w której czynnikiem wywołującym objawy jest ...

Komentarze (0)