ACTH (kortykotropina) – badanie ACTH – wyniki i normy hormonu

ACTH to hormon adrenokortykotropowy (kortykotropina) wytwarzany w przedniej część przysadki mózgowej. Może być on również wydzielany w sytuacjach stresowych. Badanie ACTH jest przydatne w celu odnalezienia przyczyny nadczynności oraz niedoczynności kory nadnerczy. Czasem wykonuje się także badanie kortyzolu. Jakie są normy hormonu ACTH? Jak czytać wyniki badań poziomu ACTH? Co oznacza niskie lub podwyższone ACTH?

Hormon ACTH – czym jest ACTH (kortykotropina)?

ACTH to hormon adrenokortykotropowy (kortykotropina) wytwarzany w przedniej część przysadki mózgowej. Pobudza on korę nadnerczy do wydzielania przez nią hormonów takich jak kortyzol, aldosteron oraz androgeny.

Wydzielanie ACTH jest kontrolowane przez podwzgórze. Hormon ten jest wydzielany zgodnie ze swoim rytmem dobowym (najwięcej rano, najmniej w nocy). Może być on również wydzielany epizodycznie w sytuacjach stresowych.

Oznaczenie poziomu hormonu adrenokortykotropowego jest szczególnie przydatne w celu odnalezienia przyczyny nadczynności oraz niedoczynności kory nadnerczy. Uzyskany wynik decyduje o rodzaju podejmowanego leczenia.

Nadczynności kory nadnerczy dzielą się na postać pierwotną (zespół Cushinga) oraz wtórną (choroba Cushinga). Niedoczynność kory nadnerczy występuje jako pierwotna – zespół Addisona oraz wtórna objawiająca się zmniejszonym wydzielaniem ACTH przez przysadkę, a tym samym mniejszym oddziaływaniem tego hormonu na korę nadnerczy. Pomocne w różnicowaniu tych stanów chorobowych jest oznaczenie poziomu ACTH i kortyzolu (badanie kortyzolu).

Hormon stresu – kiedy badać poziom hormonu ACTH?

Wskazaniem do oznaczenia ACTH jest podejrzenie chorób związanych z nieprawidłowym funkcjonowaniem przedniego płata przysadki. Diagnostykę zaleca się przeprowadzić w momencie wystąpienie objawów wskazujących na niedoczynność przysadki mózgowej, takich jak: utrata apetytu, spadek masy ciała, nokturia (częste oddawanie moczu w nocy), zmęczenie, nieregularne cykle miesiączkowe (u kobiet) czy spadek libido (popędu seksualnego).

Oznaczenie poziomu ACTH warto również przeprowadzić u osób z podejrzeniem niskiego lub podwyższonego kortyzolu. Na podwyższony kortyzol wskazują objawy, takie jak np.: cienka i zwiotczała skóra, okrągła twarz, purpurowe rozstępy na skórze brzucha, obfite owłosienie na powierzchni całego ciała, nadciśnienie tętnicze, osłabienie siły mięśniowej.

O obniżonym (niskim) kortyzolu świadczyć może natomiast spadek masy ciała, utrata apetytu, zmęczenie, wysokie stężenia potasu i wapnia, niskie stężenia sodu lub ciemne zabarwienie skóry.

Badanie ACTH – jak się przygotować?

Badanie poziomu ACTH wykonuje się na podstawie pobranej od pacjenta niewielkiej ilości krwi (badanie krwi) do probówki próżniowej (izoluje się osocze i na jego podstawie wykonuje się badanie). Na badanie należy zgłosić się rano, ponieważ wydzielanie tego hormonu charakteryzuje się określonym rytmem dobowym i najwyższe jest właśnie w godzinach porannych.

Materiał pobierany jest zazwyczaj z żył najlepiej widocznych i zlokalizowanych w dole łokciowym, u dzieci natomiast stosuje się niewielkie nacięcie nożem lekarskim (lancetem) na skórze w celu wywołania niewielkiego krwawienia. Otrzymaną próbkę krwi wysyła się do analizy. Na badanie należy przyjść rano (na czczo).

Kortykotropina – najwyższe i najniższe stężenie ACTH

Wartości referencyjne hormonu ACTH zależą od kilku czynników. Należy tu wymienić np.: płeć, wiek czy metodę oznaczenia ACTH. Z tego względu każdy wynik należy konsultować indywidualnie z lekarzem. Najwyższe stężenie ACTH występuje w godzinach porannych (godzina 8 rano) i mieści się w zakresie 25100 pg/ml (< 22pmol/l).

Najniższe stężenie ACTH natomiast powinno otrzymywać się w godzinach wieczornych (godzina 22). Powinno ono wynosić 30 pg/ml (< 6pmol/l).

ACTH – co oznacza podwyższony i obniżony poziom hormonu stresu?

Podniesiony (podwyższony) poziom ACTH może występować w takich stanach, jak gruczolak gruczolak przedniej części przysadki (choroba Cushinga) czy ektopowe wydzielanie ACTH (np. w przypadku raka owsianokomórkowy płuc). Ponadto wysokie ACTH może świadczyć o pierwotna niedoczynność kory nadnerczy (choroba Addisona) oraz stanach pourazowych i pooperacyjnych.

Obniżony (niski) poziom ACTH wskazuje natomiast na wtórną niedoczynności kory nadnerczy, zespół Cushinga czy guzy wydzielające kortyzol.

Opublikowano: ; aktualizacja: 18.01.2017

Oceń:
4.4


Może cię

Hematokryt – co oznacza niski i podwyższony wynik badania HCT?

Hematokryt jest jednym z najczęściej oznaczanych parametrów w zakresie podstawowego badania krwi – tzw. morfologii, ...

Trądzik a hormony

Przyczyna trądziku jest wieloczynnikowa. Uważa się, że ma on podłoże genetyczne, sprzyjają mu zaburzenia hormonalne, ...

Zaburzenia hormonalne a tycie i problemy z odchudzaniem u kobiet

Otyłość czy nadwaga bardzo często kojarzone są z przyjmowaniem nadmiernej ilości kalorii, "przejadaniem" się i ...

Kortyzol – badanie – przebieg, norma i wyniki badania kortyzolu

Badanie kortyzolu wykonuje się w diagnostyce zespołu Cushinga (wysoki kortyzol) oraz choroby Addisona (niski kortyzol). ...

Prolaktyna u mężczyzn – podwyższona i wysoka – przyczyny, objawy, powikłania, leczenie

Prolaktyna (PRL) to hormon wydzielany przez przysadkę mózgową. Odpowiada m.in. za stymulację jąder do wydzielania ...

Niewydolność przysadki

Charłactwo przysadkowe jest historycznym określeniem niewydolności przysadki. Zespół objawów niewydolności przysadki inaczej zwany jest również ...

Hiperglikemia

Hiperglikemia to podwyższony poziom glukozy we krwi. Tak zwany przez pacjentów podwyższony cukier pojawia się ...

Chlorki we krwi – badanie stężenia

Badanie st ężenia chlorków we krwi przeprowadza się zazwyczaj razem z oznaczaniem poziomu innych elektrolitów. ...

Niedoczynność nadnerczy

Niedoczynność nadnerczy to stan, w którym ilość hormonów produkowanych przez nadnercza niezbędna do zapewnia prawidłowego ...

Zespół Cushinga

Zespół Cushinga to stan, któremu towarzyszy hiperkortyzolemia, czyli zwiększony poziom kortyzolu we krwi. Kortyzol należy ...

Nadczynność nadnerczy (kory i rdzenia nadnerczy)

Nadczynność nadnerczy to stan w którym hormony produkowane przez nadnercza wydzielane są w ilościach powodujących ...

Hormony a nadciśnienie

Nadciśnienie tętnicze jest chorobą powszechną – szacuje się, że cierpi na nie ok. 32% dorosłych ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon