Próba tuberkulinowa (test) – jak odczytać wynik odczynu?

Brak zdjęcia

17 grudnia 2014

Próba tuberkulinowa (najczęściej wykonywana próba Mantoux) to badanie, które pozwala określić na ile silna jest odporność organizmu na zachorowanie na gruźlicę. Próba ujemna często świadczy o braku takiej odporności, wówczas konieczne może być wykonanie szczepienia przeciwko gruźlicy. Prawidłowy jest odczyn dodatni. Próba tuberkulinowa pozwala zdiagnozować gruźlicę – nadmierny odczyn dodatni.

Gruźlica i badania na gruźlicę

Gryźlica należy do grupy chorób zakaźnych. Do zarażenia dochodzi drogą kropelkową. Rozwija się w wyniku zakażenia organizmu prątkami gruźlicy: najczęściej – Mycobacterium tuberculosis, a także M. bovis, M. africanum.

Jeszcze w minionym stuleciu gruźlica była jedną z najczęstszych przyczyn zgonów, nastepnie dzięki rozwojowi medycyny ilość zachorowań zmniejszyła się. Niestety w ostatnich latach zaobserwowano ponowny wzrost zachorowań na tę chorobę. Gruźlica początkowo może przebiegać bezobjawowo, czego skutkiem jest zbyt późne rozpoznanie.

Do objawów ogólnoustrojowych, które mogą wystąpić u pacjentów w przebiegu gruźlicy zalicza się: nocne poty, stan podgorączkowy, osłabienie, spadek masy ciała. Są to zatem objawy mało charakterystyczne. Wyróżnia się następujące odmiany tej choroby:

  • gruźlicę płuc – najczęstszym objawem jest tutaj przewlekły kaszel;
  • gruźlicę pozapłucną – gruźlica węzłów chłonnych, gruźlica opłucnej, gruźlica kości i stawów, gruźlicze zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Czym jest próba tuberkulinowa?

Próba tuberkulinowa (próba Mantoux) to badanie, którego celem jest odpowiedź na pytanie, czy dany pacjent jest odporny na zachorowanie na gruźlicę (na ile jego układ odpornościowy jest zdolny do obrony przed prątkami gruźlicy). Badanie może tez być wykorzystywane do oceny tego czy proces gruźliczy nie toczy się aktualnie.

  • Jeżeli przeprowadzona próba tuberkulinowa jest ujemna, wówczas konieczne może być tak zwane doszczepienie na gruźlicę.
  • Jeżeli próba tuberkulinowa jest dodatnia oznacza to, że organizm jest w stanie obronić się przed prątkami gruźlicy. Oznacza to, że organzim prawidłowo zareagował na wcześniejsze sczepienie, a doszczepianie nie jest konieczne.
  • Jeżeli próba jest nadmiernie dodatnia, może to wskazywać na przebyte lub nawet istniejące zakażenie.

W czasie badania tuberkulinę podaje się śródskórnie, a badanie pozwala na ocenę odpowiedzi immunologicznej organizmu. Substancja ta jest uzyskiwana z hodowli prątków gruźlicy. Należy zaznaczyć, iż roztwór ten nie zawiera żywych bakterii.

Aktualnie w celu wykonania próby tuberkulinowej stosuje się specjalnie uzyskaną – referencyjną tuberkulinę RT23.

Kiedy wykonuje się próbę tuberkulinową ?

Próbę tuberkulinową wykonuje się u:

  • u dzieci w celu diagnostyki gruźlicy wieku rozwojowego;
  • przed planowanym szczepieniem przypominającym:
    • wykonywane jest ono u dzieci w wieku: 11-13 miesięcy, następnie u dzieci w wieku 7 lat (tutaj nie wykonuje się próby tuberkulinowej, pod warunkiem, że dziecko nie miało kontaktu z osobą chorą na gruźlicę), ostatnie w wieku 12 lat i 18lat, gdy wynik próby tuberkulinowej będzie ujemny;
    • u osób u których lekarz na podstawie objawów klinicznych podejrzewa gruźlicę;
    • u osób, które miały bliski kontakt z osobami, u których stwierdzono zachorowanie na gruźlicę;
    • u osób, które miały bliski kontakt z osobą, u której podejrzewa się zachorowanie na gruźlicę;
    • u osób, które przebywają w miejscach podwyższonego ryzyka (np. schroniska dla bezdomnych, domy opieki);
    • u pracowników służby zdrowia;
    • u osób z obniżoną odpornością.

Jak wykonuje się próbę tuberkulinową?

Wykonanie próby tuberkulinowej nie wymaga szczególnego przygotowania. Iniekcja wykonywana jest podskórnie na lewym przedramieniu, w jego środkowej przedniej części. Po wstrzyknięciu tuberkuliny, w miejscu jego wykonania powinien pojawić się białawy bąbel o średnicy 7-9 mm, który zanika po kilku minutach. Pacjent nie powinien przykrywać, ani dotykać powstałego bąbla. Nie wolno go wyciskać.

Następnie po 72 godzinach pacjent musi zgłosić się ponownie do laboratorium, w którym wykonywana była próba, w celu oceny średnicy nacieku oraz ewentualnej miejscowej reakcji alergicznej. Pomiaru średnicy zmiany dokonuje się linijką.

Zastrzyk wykonywany jest cieniutką igłą, dlatego wykonanie takiej próby nie jest bolesne.

Wynik próby tuberkulinowej

Wynik próby tuberkulinowej interpretowany jest na podstawie średnicy powstałego nacieku. Jest on mierzony za pomocą podziałki. Dodatkowo brane są pod uwagę czynniki ryzyka.

Za dodatni wynik próby uważa się średnicę:

  1. ≥ 15 mm u pacjentów bez czynników ryzyka;
  1. ≥ 10 mm u pacjentów: z chorobami przewlekłymi ( np. cukrzyca), narażonych na kontakt z osobami chorymi na gruźlicę (służba zdrowia), przebywających w miejscach zwiększonego ryzyka (domy opieki, więzienia, schroniska, a także kraje, w których obserwuje się wysoką zachorowalność na gruźlicę);
  1. ≥ 5 mm u pacjentów: z obniżoną odpornością (HIV, przyjmujących leki immunosupresyjne, po przeszczepach narządów), mających bliski kontakt z osobami zakażonymi prątkiem gruźlicy, którzy mieli wykonane zdjęcie RTG klatki piersiowej i w płucach zostały stwierdzone zmiany sugerujące gruźlicę.

Otrzymanie dodatniego wyniku próby tuberkulinowej może oznaczać:

  • aktywne zakażenie gruźlicą,
  • utajone zakażenie gruźlicą,
  • przebyte szczepienie BCG.

Naciek o średnicy mniejszej niż 5 mm oznacza ujemny wynik próby tuberkulinowej.

Następnie, po otrzymaniu dodatniego wyniku lekarz przeprowadza dalszą diagnostykę, w celu potwierdzenia, bądź wykluczenia zachorowania na gruźlicę. Jednym z testów, które służą do wykrycia utajonego zakażenia prątkami gruźlicy jest – metoda IGRA. Polega ona na pomiarze interferonu γ ( IFN- γ), który jest wydzielany przez pobudzone limfocyty T. Istotną zaletą tego badania jest fakt, iż na wynik badania IGRA nie wpływa szczepienie BCG.

Należy pamiętać, że dodatni wynik próby tuberkulinowej może wyjść dopiero, jeśli minie ponad 6 tygodni od narażenia pacjenta na prątki gruźlicy.

Co może spowodować zafałszowanie wyniku?

Otrzymany wynik może być fałszywie dodatni, gdy:

  • u pacjenta doszło do zakażenia prątkami niegruźliczymi,
  • przebyte szczepienie BCG,
  • błędy przy odczycie, bądź wykonaniu próby tuberkulinowej,

Otrzymany wynik może być fałszywie ujemny, gdy:

  • niedawne zakażenie prątkiem gruźlicy,
  • zakażenie gruźlicą, które nastąpiło wiele lat temu,
  • u małych dzieci, poniżej 6 roku życia,
  • błędy podczas odczytu lub wykonania próby tuberkulinowej,
  • zakażenie wirusowe – tutaj szczególnie istotny wpływ ma wirus HIV,
  • ciężka postać gruźlicy,
  • przyjmowane przez pacjenta leki immunosupresyjne – np. glikokortylkosteroidy,
  • niedożywienie,
  • niewydolność nerek.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.1


Może cię

Gruźlica

W Polsce zachorowalność na gruźlicę (łac. tuberculosis) jest obecnie na niskim poziomie, a farmaceuci odkrywają ...

Gruźlica kości – przyczyny, objawy, badania, leczenie, szczepienie

Gruźlica to choroba zakaźna, zwykle zajmująca płuca. W przypadku rozsiewu prątków drogą krwionośną może dojść ...

Choroby płuc

Choroby płuc rozwijają się w wyniku różnych czynników. Mogą być wynikiem stanów zapalnych, czynników środowiskowych ...

Mykobakterioza – przyczyny, objawy i leczenie mikobakteriozy

Mykobakterioza (mikobakterioza) jest chorobą, która przebiegiem i objawami przypominać może gruźlicę. Przyczyną schorzenia są bakterie ...

Dermatoskopia – badanie znamion – na czym polega, wskazania i zastosowanie

Dermatoskopia (nazywana również dermoskopią, mikroskopią powierzchni skóry lub mikroskopią epiluminescencyjną) jest nieinwazyjną techniką diagnostyczną, służącą ...

Rynoskopia

Rynoskopia, czyli wziernikowanie nosa, jest badaniem wykorzystywanym przez laryngologów do oceny stanu anatomicznego jamy nosowej ...

Szczepienia przeciwko gruźlicy

Gruźlica jest jedną z najczęściej występujących chorób zakaźnych na świecie. Około 1/3 całej populacji jest ...

Badanie plwociny

Badanie plwociny jest jednym z badań w diagnostyce chorób układu pokarmowego. Jest to proste badanie, ...

Test pochyleniowy (Tilt test) – jak się przygotować, jak wygląda, jaka jest cena?

Test pochyleniowy (test Tilt) to badanie wykonywane w celu diagnostyki omdleń. Ten test pionizacji umożliwia ...

Gruźlica skóry – przyczyny, rodzaje, objawy i leczenie

Gruźlica skóry jest rzadkim schorzeniem, które jest następstwem zakażenia skóry przez prątek gruźlicy. Do zakażenia ...

Gruźlica u dziecka

Gruźlica jest chorobą wywoływaną przez bakterię Mycobacterium tuberculosis. Rozprzestrzenia się drogą kropelkową. Gruźlica mylnie bywa ...

Test potowy – badanie w diagnostyce mukowiscydozy – na czym polega i jak interpretować wynik?

Test potowy to badanie określające ilość chlorków w pocie. Jest to badanie stosowane w diagnostyce ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon