Oftalmoskopia – co to jest badanie dna oka? Po co wykonuje się wziernikowanie dna oka?

Oftalmoskopia jest badaniem okulistycznym określanym także jako badanie dna oka. Pozwala ono ocenić patologiczne zmiany gałki ocznej, takie jak odklejenie siatkówki, jaskrę bądź zapalenie nerwu wzrokowego. Jednocześnie bywa pomocna w diagnozowaniu różnych chorób ogólnoustrojowych. Wziernikowanie dna oka umożliwia rozpoznanie miażdżycy, nadciśnienia tętniczego i cukrzycy. Należy wykonywać je regularnie.

Co to jest oftalmoskopia?

Oftalmoskopia jest to wziernikowanie dna oka. Podczas tego badania ocenia się wewnętrzną część gałki ocznej, skupiając uwagę na jej poszczególnych elementach. Wiele osób zastanawia się, czy badanie dna oka boli, jednak jest ono bezbolesne, a w dodatku szybkie i proste. Pozwala na wczesne wykrycie zmian w oku mogących świadczyć o poważnej chorobie. Dno oka może się zmieniać pod wpływem chorób ogólnoustrojowych, takich jak nadciśnienie, cukrzyca, czy też miażdżyca. Wykonując oftalmoskopię można również wykryć nieprawidłowości w budowie oraz funkcjonowaniu siatkówki, nerwu wzrokowego czy też błony naczyniowej.

Jak często wykonywać badanie dna oka? Oftalmoskopię powinno się wykonywać co 5 lat do chwili ukończenia 40. roku życia, oraz co 2 lata po 40. roku życia. U osób chorych na cukrzycę ocenę dna oka należy przeprowadzać raz do roku lub nawet 2 razy w roku. Zależy to od rodzaju i przebiegu cukrzycy.

Wskazaniem do wykonania oftalmoskopii jest podejrzenie chorób ciała szklistego, siatkówki, błony naczyniowej, twardówki, ciała rzęskowego oraz tarczy nerwu wzrokowego. Oftalmoskopia jest podstawowym badaniem okulistycznym, które powinno być przeprowadzone na każdej wizycie u okulisty.

Oftalmoskopia pośrednia i oftalmoskopia bezpośrednia

Wyróżniamy dwa rodzaje oftalmoskopii: pośrednią oraz bezpośrednią (wziernikowanie dna oka bezpośrednie lub pośrednie).

Oftalmoskopię bezpośrednią wykonuje się przy użyciu niewielkiego, poręcznego urządzenia nazywanego oftalmoskopem. Jeżeli pacjent nie ma możliwości zgłoszenia się do gabinetu okulistycznego, lekarz może wziąć oftalmoskop ze sobą i wykonać badanie przy łóżku chorego. Oftalmoskop posiada źródło światła, które jest kierowane na poszczególne struktury oka oraz zestaw soczewek pozwalających na uzyskanie ostrego, skorygowanego obrazu. Urządzenie posiada również filtry pozwalające na regulację natężenia światła.

Wziernik Fisona stosowany podczas oftalmoskopii pośredniej jest urządzeniem, które lekarz zakłada na głowę. Składa się ono z odpowiednich soczewek oraz źródła światła. W trakcie badania lekarz bierze specjalną soczewkę, którą przybliża do gałki ocznej. Dzięki temu uzyskuje obraz wewnętrznej części gałki ocznej. Pacjent może leżeć lub stać. Okulista również może podejść do łóżka chorego, jeśli ten nie jest w stanie zgłosić się do gabinetu okulistycznego.

Drugim urządzeniem stosowanym podczas oftalmoskopii pośredniej jest lampa szczelinowa. W tym wypadku pacjent musi zgłosić się do gabinetu. Lampa szczelinowa nie jest mobilnym przyrządem diagnostycznym. Dzięki zastosowaniu tego urządzenia możliwe jest uzyskanie wąskiej wiązki światła pozwalającej na szczegółowe zbadania wnętrza gałki ocznej. Regulacja wiązki światła pozwala na dokładne wymierzenie poszczególnych elementów oka np. tarczy nerwu wzrokowego. Możliwa jest także dokumentacja fotograficzna przeprowadzonego badania.

Przewagą oftalmoskopii pośredniej nad oftalmoskopią bezpośrednią jest możliwość przestrzennego (stereoskopowego) zbadania wnętrza gałki ocznej.

Jak wygląda badanie dna oka? Jak się przygotować?

Na badanie dna oka pacjent zgłasza się bez szczególnego przygotowania. Zaleca się przyjść z osobą towarzyszącą, ponieważ przez pewien czas po badaniu widzenie będzie zaburzone. Jest to spowodowane zastosowanymi lekami. Warto wziąć ze sobą ciemne okulary, gdyż po badaniu u pacjentów często obserwuje się czasową nadwrażliwość na światło. Bezpośrednio po oftalmoskopii nie należy prowadzić pojazdu.

Przed wykonaniem oftalmoskopii konieczne jest rozszerzenie źrenicy oka, poprzez zastosowanie leków mydriatycznych. Dzięki temu lekarz będzie mógł zobaczyć większą powierzchnię gałki ocznej. Do wziernikowania przystępuje się w momencie, kiedy zniknie odruch reakcji na światło w postaci zwężania źrenicy.

Przy zastosowaniu oftalmoskopii bezpośredniej pacjent siedzi na krzesełku, a lekarz zbliża do oka badanego oftalmoskop, lecz nie dotyka jego powierzchni. Podobnie jest podczas wziernikowania pośredniego z użyciem wziernika Fisona, gdzie do oka chorego zbliżana jest soczewka. Reszta soczewek oraz źródło światła znajduje się w urządzeniu założonym na głowę lekarza. Światło pochodzące z urządzenia ogniskuje się po kolei na strukturach ciała szklistego: tarczy nerwu wzrokowego, naczyniach krwionośnych, obwodowej części siatkówki i plamce żółtej.

W przypadku oftalmoskopii pośredniej wykonanej lampą szczelinową pacjent siada przed aparaturą, lekarz po przeciwnej stronie. Pacjent opiera brodę oraz czoło na specjalnych podpórkach. Nie należy poruszać głową. W urządzeniu znajdują się soczewki, przez które okulista obserwuje wnętrze gałki ocznej.

Jakie choroby wykrywa oftalmoskopia?

Zmiany na dnie oka zachodzą w przebiegu chorób ogólnoustrojowych, takich jak: miażdżyca, cukrzyca lub nadciśnienie tętnicze. Badania okulistyczne pozwalają na wykrycie tych schorzeń, jak i na kontrolę leczenia tych przypadłości.

Ponadto okulista badając wewnętrzną część gałki ocznej może rozpoznać inne dolegiwości, np.:

Zalety i powikłania wziernikowego badania oka

Zaletami oftalmoskopii są niewątpliwie szybkość oraz dokładność badania. Wziernikowanie może być wielokrotnie powtarzane – jest ono bardzo bezpieczne. Badanie można przeprowadzić przy łóżku chorego, jeżeli nie ma on możliwości przybycia do gabinetu – mowa tu o oftalmoskopii bezpośredniej oraz o wziernikowaniu pośrednim z użyciem wziernika Fisona.

Powikłania po badaniu dna oka z reguły się nie zdarzają. Po badaniu pojawiają się pewne niedogodności tj. nadwrażliwość na światło, brak widzenia szczegółów, nieostrość widzenia, porażona akomodacja oczu. Z objawów ogólnych mogą wystąpić bóle głowy, nudności czy suchość w jamie ustnej. Powstają one w wyniku zastosowanych leków mających za zadanie rozszerzenie źrenicy. Ten nieprzyjemny efekt znika około 1–2 godziny po badaniu.

Opublikowano: ; aktualizacja: 12.02.2018

Oceń:
4.3


Może cię

Endosonografia – badanie EUS

Endosonogriafia, czyli ultrasonografia endoskopowa to badanie diagnostyczne wykorzystywane diagnostyce i leczeniu chorób przewodu pokarmowego. Badanie ...

Wideo – Badanie pola widzenia

Pole widzenia to zbiór wszystkich punktów przestrzeni postrzeganych równocześnie z punktem, na który skierowana jest ...

Badanie densytometryczne (osteodensytometria)

Badanie densytometryczne (osteodensytometria) jest podstawowym narzędziem diagnostycznym w osteoporozie. Leczenie wymaga indywidualnego podejścia lekarza do ...

Badanie dna oka

Badanie dna oka (tylnego odcinka oka) jest obecnie rutynowym badaniem, wykonywanym nie tylko przez okulistów. ...

Badanie wzroku (badanie wad refrakcji)

Badanie wady wzroku (czyli wad refrakcji oka) to najczęsciej wykonywane badanie w okulistyce, przeprowadzane praktycznie ...

Próba wysiłkowa (EKG wysiłkowe) – jakie są przeciwwskazania i jak się przygotować?

EKG wysiłkowe nazywane jest przez pacjentów próbą wysiłkową. Tego typu badanie elektrograficzne serca wykonywane w ...

Wziernikowanie pęcherza moczowego

Wziernikowanie pęcherza moczowego (cystoskopia) jest badaniem pozwalającym na bezpośrednie oglądanie ścian pęcherza moczowego (i ewentualnie ...

pH-metria przełyku

PH-metria przełyku to badanie diagnostyczne w chorobie refluksu żołądkowo-przełykowego. Badanie to służy także do monitorowania ...

Błyski w oku – przyczyny, objawy, badanie, leczenie

Błyski w oku są opisywane przez pacjentów w różnorodny sposób. Osoby z opisywanym problemem swoje ...

Badanie zeza

Zez jest chorobą, która najczęściej dotyka dzieci. Nie jest to tylko wada kosmetyczna, jak zwykło ...

Retinopatia nadciśnieniowa – przyczyny, objawy, leczenie

Retinopatia nadciśnieniowa (zmiany w siatkówce oka) to powikłanie źle kontrolowanego lub nieleczonego nadciśnienia tętniczego. Ta ...

Wideo – Badanie dna oka

Badanie dna oka jest jednym z etapów pełnego, podstawowego badania okulistycznego. Jest bezinwazyjne oraz bezbolesne. ...

Komentarze (0)