Badanie ginekologiczne przez odbyt (per rectum) - na czym polega, wskazania i przeciwwskazania

Badanie ginekologiczne przez odbyt jest uzupełnieniem podstawowego fizykalnego badania ginekologicznego (przez pochwę), a w niektórych przypadkach stanowi dla niego alternatywę. Polega na zbadaniu narządów rodnych palcem przez ścianę odbytnicy. Pozwala przy okazji wykryć niektóre nieprawidłowości ze strony odbytnicy i odbytu.

Na czym polega badanie ginekologiczne przez odbyt?

Badanie wewnętrznych narządów płciowych kobiety przez ścianę odbytnicy możliwe jest dzięki ich sprzyjającemu położeniu względem siebie. Zarówno końcowy odcinek jelita grubego, jak i narządy rodne położone są w tzw. miednicy mniejszej. Patrząc na nią „od przodu”, widzimy pęcherz moczowy, za którym położona jest pochwa i zagięta zazwyczaj do przodu szyjka macicy wraz z macicą i przydatkami (jajowodami i jajnikami).

Bezpośrednio za nimi znajduje się odbytnica zakończona odbytem. Narządy płciowe i odbytnica oddzielone są od siebie jedynie cienkim fałdem błony otrzewnej zwanym zagłębieniem odbytniczo-macicznym lub zatoką Douglasa. Takie stosunki anatomiczne i elastyczność ściany odbytnicy pozwalają po włożeniu palca przez odbyt uzyskać względnie dobre warunki do oceny narządów płciowych dotykiem.

Lekarz może ocenić wielkość, położenie, ruchomość, spoistość, powierzchnię, ucieplenie czy bolesność takich struktur jak górna część pochwy, macica, jajowody i jajniki. Dokonując jednoczesnego badania przez pochwę i wykonując badanie ginekologiczne przez odbyt, może dokładniej niż samym badaniem przezpochwowym ocenić wszystkie struktury anatomiczne układu płciowego kobiety. Dodatkową zaletą badania przez odbyt jest możliwość jednoczesnego zbadania napięcia zwieracza odbytu, ścian odbytnicy i części ścian miednicy oraz zawartości odbytnicy, co ma istotną rolę we wczesnym wykrywaniu raka jelita grubego.

Kiedy wykonuje się badanie ginekologiczne przez odbyt?

Badanie ginekologiczne przez odbyt powinno być częścią każdej wizyty u ginekologa, równie istotną jak wywiad lekarski, badanie przez pochwę czy pobranie wymazu z szyjki macicy. Mimo to, często jest pomijane z uwagi na dyskomfort, jaki się z nim wiąże. Jest ważne, gdyż pozwala wykryć nieprawidłowości, które mogą zostać przeoczone w badaniu przez pochwę – np. niektóre guzy przydatków czy wady wrodzone macicy, jak również stanowi element badań przesiewowych w kierunku nowotworów jelita grubego.

Zdarza się, że badanie przez odbyt wykonywane jest zamiast badania przez pochwę. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy tradycyjne badanie ginekologiczne jest przeciwwskazane – np. dzieci, nastolatek i kobiet z zachowaną błoną dziewiczą, w przypadku urazów w okolicy narządów płciowych, itd. W przypadku konieczności dokładnego fizykalnego zbadania narządów płciowych, może zostać wykonane równoczesne badanie przez odbyt i przez pochwę.

Jak wygląda badanie ginekologiczne przez odbyt?

Nie ma potrzeby specjalnego przygotowania do badania z wyjątkiem zadbania o higienę okolicy krocza ze szczególnym uwzględnieniem zewnętrznych narządów płciowych i odbytu. Badanie ginekologiczne przez odbyt poprzedza wywiad, podczas którego lekarz pyta między innymi o aktualne i przebyte choroby (zwracając uwagę zwłaszcza na choroby narządów miednicy) oraz przyjmowane leki – należy przekazać informacje o wszystkim pobieranych preparatach, w tym tych dostępnych bez recepty i opartych na mieszankach ziół.

Kolejnym krokiem jest badanie ginekologiczne przez odbyt (poprzedzone w części przypadków badaniem przez pochwę). Badanie może odbyć się w różnych pozycjach. Do najczęściej stosowanych i stwarzających najdogodniejsze warunki należą pozycja na boku z podkulonymi nogami oraz tzw. pozycja kolankowo-łokciowa, w której osoba badana opiera się na zgiętych kolanach i łokciach.

Badanie przeprowadzane jest w rękawiczce z nałożonym na palec lubrykantem. Zmniejsza to dyskomfort i ułatwia wykonanie badania. Lekarz przykłada palec wskazujący do odbytu i napiera na niego delikatnie, prowokując rozluźnienie zwieracza odbytu. Może poprosić w tym momencie pacjentkę o wykonanie ruchu jak podczas parcia na stolec – zmniejsza to dodatkowo napięcie zwieracza. Wprowadza powoli palec do odbytnicy i przesuwając nim wzdłuż ściany odbytnicy poszukuje narządów płciowych – zwłaszcza macicy i jajników oraz otaczających tkanek.

Ocenia ich podstawowe cechy, między innymi wielkość, ruchomość, powierzchnię i bolesność podczas ucisku. Jednocześnie bada ścianę odbytnicy w poszukiwaniu nieregularności błony śluzowej, guzów i innych niepokojących objawów oraz ocenia ilość i konsystencję zalegającego stolca. Po wyjęciu palca sprawdza osadzony na rękawiczce materiał, poszukując zwłaszcza śladów krwi. Po zakończeniu badania omawiany jest jego wynik. W przypadku jakichkolwiek nieprawidłowości, przeprowadza się bardziej szczegółowe badania (np. USG, które również można wykonać przez ścianę odbytnicy).

Przeciwwskazania do badania ginekologicznego przez odbyt

Badanie ginekologiczne przez odbyt jest bezpieczne i nie niesie z sobą istotnego ryzyka powikłań. Dla większości kobiet jest jednak nieprzyjemne i nie może być wykonane w przypadku braku zgody pacjentki. Jego wykonanie może okazać się niemożliwe u osób z bardzo bolesnymi zmianami odbytu i jego okolicy.

Badanie przeprowadzane jest ze szczególną ostrożnością u dzieci i niemowląt oraz u kobiet z zaburzeniami odporności, ze stanami zapalnymi końcowego odcinka jelita grubego lub w przypadku zabiegów operacyjnych na odbytnicy przeprowadzonych w krótkim okresie poprzedzającym badanie. W przypadku intensywnego badania, może pojawić się niewielkie krwawienie. Jeśli nie ustanie w krótkim czasie, należy koniecznie skonsultować się z lekarzem.

Bibliografia

  1. V. Skrzypulec-Plinta, A. Drosdzol-Cop, Pierwsza wizyta osoby małoletniej u lekarza ginekologa, Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego.
  2. J. Gruszka, M. Wrześniewska, O. Adamczyk-Gruszka, Wizyta u ginekologa – aspekt psychologiczny, diagnostyczny i leczniczy, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2014, Tom 20, Nr 2, 126–130.
Opublikowano: ; aktualizacja: 29.05.2015

Oceń:
4.3


Może cię

Anoskopia – badanie odbytu i odbytnicy – wskazania, przygotowanie do badania, przeciwwskazania

Anoskopia jest endoskopowym badaniem końcowego odcinka przewodu pokarmowego. Polega na wprowadzeniu przez odbyt sztywnego wziernika ...

Wideo – Cytologia

Cytologia polega na pobraniu komórek z tarczy i kanału szyjki macicy przy pomocy szczoteczki typu ...

Badanie ginekologiczne dziewicy – jak wygląda i jak się przygotować?

Najczęstszym powodem, dla którego młode kobiety zgłaszają się do lekarza jest wybór antykoncepcji. W wielu ...

Trzeci trymestr ciąży – jakie badania

W trzecim trymestrze ciąży prowadzący ją lekarz dokona m.i.n oceny rozwoju dziecka, jego ruchów i ...

Badanie ginekologiczne

Badanie ginekologiczne jest z reguły bezbolesne u zdrowych kobiet. Zdrowe kobiety, nie obarczone ryzykiem zachorowania ...

Badanie proktologiczne (per rectum) – jak się przygotować, wskazania, czy boli?

Badanie proktologiczne (badanie per rectum), czyli badanie odbytnicy i odbytu, jest wykonywane przez lekarza jako ...

Badanie wzroku (badanie wad refrakcji)

Badanie wady wzroku (czyli wad refrakcji oka) to najczęsciej wykonywane badanie w okulistyce, przeprowadzane praktycznie ...

Wideo – Pierwsza wizyta u ginekologa

Zanim kobieta uda się na wizytę do ginekologa powinna przygotować datę ostatniej miesiączki, czyli pierwszy ...

Pierwsza wizyta u ginekologa

Pierwsza wizyta u ginekologa jest dla wielu kobiet stresem. Badanie ginekologiczne składa się z wywiadu, ...

Badanie na obecność mutacji genu BRCA1 i BRCA2 – kto powinien się badać i na czym polega badanie?

Testy na obecność mutacji w genach BRCA1 i BRCA2 należą do badań genetycznych, wykorzystywanych w ...

Sonohisterografia – co to jest, wskazania, przeciwwskazania, przygotowanie do badania, cena

Sonohisterografia to badanie macicy. Jest to rodzaj badania ultrasonograficznego, do wykonania którego używa się roztworu ...

Jakie badania diagnostyczne może zlecić ginekolog? Jak wykryć choroby ginekologiczne?

Wczesne wykrycie chorób ginekologicznych jest podstawą do szybkiego wdrożenia odpowiedniego leczenia. Dzięki temu zaawansowane stadia ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon