Badanie dna oka

Badanie dna oka (tylnego odcinka oka) jest obecnie rutynowym badaniem, wykonywanym nie tylko przez okulistów. Badanie tylnej części gałki ocznej pozwala uzyskać wiele informacji o stanie siatkówki, ale także naczyń krwionośnych i nerwu wzrokowego. Wskazane jest w chorobach oczu, ale i schorzeniach ogólnoukładowych, urazach i guzach mózgu.

Czym jest tylny odcinek oka?

Tylny odcinek oka składa się z ciała szklistego, naczyniówki, siatkówki i twardówki. Twardówka jest to błona, która otacza oko z zewnątrz. Do twardówki przyczepione są mięśnie gałkoruchowe. Przez twardówkę przechodzą naczynia krwionośne odżywiające całą gałkę oczną. Bezpośrednio przed twardówką, w środku oka, naczynia te tworzą sieć naczyń włosowatych – jest to błona naczyniowa. Do naczyniówki przylega siatkówka. Składa się ona z dziesięciu wyspecjalizowanych warstw komórek. Przez skomplikowany system reakcji zachodzących w tych komórkach możliwa jest zamiana bodźca świetlnego w impuls nerwowy, biegnący do mózgu przez nerw wzrokowy. Ciało szkliste nadaje kształt gałce ocznej, stanowi większość masy oka. Jest przejrzyste, w środku ciała szklistego znajdują się kwas hialuronowy, kolagen, glukoza, aminokwasy i wiele innych związków.

Na czym polega badanie dna oka?

Badanie tylnego odcinka oka w praktyce sprowadza się do tzw. badania dna oka. Dno oka to nic innego jak tylna część wnętrza gałki ocznej, stanowi go głównie siatkówka i naczyniówka.

Jednym z najważniejszych elementów do zbadania jest dołek środkowy, który jest centralną częścią plamki. Plamka to miejsce na siatkówce, gdzie komórki nerwowe są najgęściej umieszczone. Gdy oś widzenia łączy się z tym punktem na siatkówce – wiąże się to z najostrzejszym widzeniem.

W środku dołka znajduje się dołeczek, a w nim w oftalmoskopii odblask środkowy. Od dołka środkowego promieniście rozchodzą się naczynia żylne i tętnicze.

Innym bardzo ważnym punktem jest tarcza nerwu wzrokowego, czyli miejsce wyjścia nerwu wzrokowego z gałki ocznej. Położona jest bliżej nosa niż dołek środkowy, i prawidłowo powinna mieć:

  • kolor różowy,
  • ostre granice,
  • być położona w poziomie pozostałych elementów dna oka.

W środku tarczy znajduje się zagłębienie, wytworzone przez naczynia krwionośne. Stosunek średnicy zagłębienia do średnicy całej tarczy powinien być stały i wynosić około 0,3-0,5.

Bardzo ważne w badaniu dna oka jest zobaczenie tętnic i żył – ich przebiegu, grubości. Włókna wzrokowe z plamki biegnące do nerwu wzrokowego to pęczek plamkowo-tarczowy. Zobrazowanie pęczka jest istotne, ponieważ jest to połączenie nerwowe z najważniejszego dla widzenia punktu na siatkówce.

Badanie można przeprowadzić za pomocą kilku różnych przyrządów.

Oftalmoskopia

Najpopularniejszą metodą badanie jest wziernikowanie bezpośrednie za pomocą oftalmoskopu (badanie dna oka to inaczej oftalmoskopia – gr. ophtalmos – gałka oczna). Jest to elektryczny przyrząd, generujący silne punktowe światło, zasilany bateriami, nieco większy od długopisu. Za pomocą tego światła i systemu optycznego możliwe jest zobaczenie siatkówki i naczyniówki oka, z pominięciem wszystkich struktur leżących pomiędzy – rogówki, tęczówki, ciała szklistego. Uzyskiwany obraz jest prosty i powiększony około 15 razy, dlatego możliwe jest dokładne zobaczenie powstałych zmian.

Wziernikowanie pośrednie

Wziernikowanie pośrednie umożliwia powstanie trójwymiarowego obrazu, niemożliwego do uzyskania w badaniu oftalmoskopem. Ten rodzaj badania stosuje się, gdy lekarz znajduje wskazania do bardzo szczegółowego zbadania dna oka. Istnieje kilka metod wziernikowania pośredniego.

  • Na początku zazwyczaj wykonywana jest biomikroskopia pośrednia obuoczna z użyciem soczewki Volka. Badanie odbywa się za pomocą lampy szczelinowej (mikroskopu ze szczelinowym źródłem światła) i silnie skupiającej soczewki, umieszczonej przed okiem pacjenta.
  • Kolejnym badaniem jest biomikroskopia pośrednia obuoczna z użyciem trójlustra Goldmana. Jest to jeszcze dokładniejszy przyrząd do uzyskania trójwymiarowego i znacznie powiększonego obrazu.
  • Trójlustro Goldmana umieszcza się bezpośrednio na rogówce pacjenta. Dzięki systemowi luster możliwe jest obejrzenie całego obwodu siatkówki, nie tylko centrum, co ma miejsce w oftalmoskopii bezpośredniej.
  • Badanie wziernikiem Fisona również daje obraz powiększony i trójwymiarowy, ale nie jest używany biomikroskop, czyli lampa szczelinowa. Źródło światła i specjalne są umocowane na aparacie w kształcie kasku umieszczanym na głowie lekarza, a soczewki trzymane przed okiem pacjenta.

Wskazania do badania dna oka

Badanie dna oka wykonuje się rutynowo we wszystkich chorobach gałki ocznej, zwłaszcza tych dotyczących siatkówki, błony naczyniowej, nerwu wzrokowego. Wykonuje się je również:

  • w chorobach ogólnoustrojowych takich jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca naczyń. W badaniu naczynia dna oka reprezentują stan naczyń całego organizmu. Co więcej, na podstawie charakterystycznych cech naczyń w badaniu można wnioskować o stadium i postępie choroby.
  • w urazach i guzach mózgowia. Badanie dna oka wykonuje się w celu sprawdzenia, czy nie doszło do obrzęku tarczy nerwu wzrokowego. Świadczy to o zwiększonym ciśnieniu śródczaszkowym, co zmusza do natychmiastowej interwencji odbarczającej.

Badanie wziernikiem Fisona specyficznie stosuje się w odwarstwieniach siatkówki i retinopatii, czyli chorobie siatkówki, wcześniaków.

Jak wygląda badanie dna oka?

By zobaczyć dno oka, należy podać do oka leki, które czasowo rozszerzą źrenicę. Tworzy się w ten sposób okno, przez które można zobaczyć dno oka. Do leków tych należą tropikamid i atropina. Tropikamid działa przez kilkanaście godzin, działanie atropiny może utrzymywać się nawet kilka dni. Z powodu nieostrego widzenia spowodowanego lekami, na badanie lepiej nie przyjeżdżać własnym samochodem. Niemożliwe może być także wykonywanie pracy czy innych czynności wymagających dużej precyzji. Należy wziąć ze sobą okulary przeciwsłoneczne. Zbyt duża ilość światła wpadającego do oka (zablokowana źrenica nie będzie go regulowała) może spowodować uszkodzenia.

Oftalmoskop

Badanie najczęściej przeprowadzane jest metodą wziernikowania bezpośredniego, za pomocą oftalmoskopu. Lekarz trzyma ten wziernik przy swoim oku, przysuwając go jednocześnie możliwie jak najbliżej do oka pacjenta. Lewe oko pacjenta bada swoim lewym okiem i analogicznie prawe – swoim prawym. Podczas badania lekarz przesuwa nieco oftalmoskop, by zobaczyć całe dno oka, gdyż pole widzenia w oftalmoskopie jest ograniczone – wynosi 10º. Badającemu należy zgłosić o istniejącej wadzie refrakcji – włoży on wtedy do wziernika odpowiednie soczewki, by obraz był ostry. Soczewki takie wkłada do oftalmoskopu także w przypadku własnej wady. Badanie każdego oka trwa od kilkudziesięciu sekund (najczęściej) do kilku minut.

Badanie z użyciem soczewki Volka

Badanie z użyciem soczewki Volka odbywa się przed lampą szczelinową, czyli biomikroskopem. Badany kładzie głowę na podpórce i patrzy przed siebie, bardzo ważne, by podczas badania pozostała nieruchomo. Bezpośrednio przed jego oko przykładana jest soczewka skupiająca.

Trójlustro Goldmana

Podobnie wygląda badanie z użyciem trójlustra Goldmana, z tym, że urządzenie to nakładane jest na rogówkę, nie przed oko. Wymaga to znieczulenia miejscowego rogówki, w postaci aplikacji kropli. U dzieci zabieg może odbyć się nawet w znieczuleniu ogólnym.

Wziernik Fisona

Nieco inaczej wygląda badanie przy użyciu wziernika Fisona. Aparaturę lekarz zakłada sobie na głowę, do oka pacjenta zbliża soczewkę, ale stoi w pewnym oddaleniu od leżącego pacjenta, patrząc przez okulary w kasku.

Przeciwwskazania do badania

 

Przeciwwskazaniem do badania może być brak współpracy pacjenta przy metodach pośrednich, zwłaszcza biomikroskopii pośredniej z użyciem trójlustra Goldmana.

Głównym przeciwwskazaniem do podania leków rozszerzających źrenicę jest jaskra z wąskim kątem przesączania – może wtedy dojść do zamknięcia się tego kąta i ostrego ataku jaskry.

Opublikowano: ; aktualizacja: 25.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Oftalmoskopia – co to jest badanie dna oka? Po co wykonuje się wziernikowanie dna oka?

Oftalmoskopia jest badaniem okulistycznym określanym także jako badanie dna oka. Pozwala ono ocenić patologiczne zmiany ...

Konizacja szyjki macicy

Konizacja szyjki macicy jest częstą procedurą diagnostyczną lub diagnostyczno-leczniczą, stosowaną w ginekologii. Wykonuje się ją ...

Badanie EMG – elektromiografia – co to jest i jak wygląda badanie?

Elektromiografia (EMG) jest to badanie wykonywane w celu diagnostyki czynności elektrycznej mięśni za pomocą specjalnego ...

Wideo – Badanie dna oka

Badanie dna oka jest jednym z etapów pełnego, podstawowego badania okulistycznego. Jest bezinwazyjne oraz bezbolesne. ...

Błyski w oku – przyczyny, objawy, badanie, leczenie

Błyski w oku są opisywane przez pacjentów w różnorodny sposób. Osoby z opisywanym problemem swoje ...

Test na menopauzę – kiedy zrobić, na czym polega, jaka jest cena i opinie?

Test na menopauzę działa analogicznie jak test ciążowy – pacjentka wykonuje go sama, w warunkach ...

Rynomanometria – na czym polega, przebieg badania, wskazania i przeciwwskazania

Rynomanometria należy do standardowych badań jamy nosowej. Umożliwia obiektywną ocenę drożności dróg nosowych. Badanie polega ...

Laryngoskopia

Laryngoskopia jest badaniem służącym przede wszystkim do oceny krtani, umożliwiającym diagnostykę urazów, zapaleń, guzów oraz ...

Wynik cytologii – jak odczytać, co oznacza, kiedy jest prawidłowy, a kiedy nieprawidłowy?

Cytologia szyjki macicy, inaczej wymaz z szyjki macicy, to badanie przesiewowe, oceniające ryzyko rozwoju raka ...

Retinopatia nadciśnieniowa – przyczyny, objawy, leczenie

Retinopatia nadciśnieniowa (zmiany w siatkówce oka) to powikłanie źle kontrolowanego lub nieleczonego nadciśnienia tętniczego. Ta ...

Badanie zeza

Zez jest chorobą, która najczęściej dotyka dzieci. Nie jest to tylko wada kosmetyczna, jak zwykło ...

Wideo – Holter

Monitorowanie metodą Holtera polega na zbieraniu prze 24h (lub dłuższy okres czasu) EKG z 3 ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon