Anoskopia – badanie odbytu i odbytnicy – wskazania, przygotowanie do badania, przeciwwskazania

Anoskopia jest endoskopowym badaniem końcowego odcinka przewodu pokarmowego. Polega na wprowadzeniu przez odbyt sztywnego wziernika i ocenie wyglądu kanału odbytu i dolnej części odbytnicy. Wskazaniem do jej przeprowadzenia jest m.in. krwawienie z odbytu. W przypadku wykrycia niepokojących zmian, anoskopia pozwala pobrać wycinki do badań diagnostycznych.

Co to jest anoskopia?

Anoskopia należy do grupy badań endoskopowych. Pod pojęciem endoskopii rozumiemy badanie, w którym ocenia się wygląd i poszukuje się patologii wybranej części ciała poprzez wprowadzenie do niej wziernika i obserwację wyściełającej ją błony śluzowej. W przypadku anoskopii, badaniu podlega końcowa część przewodu pokarmowego – dolna część odbytnicy, kanał odbytu i zwieracz wewnętrzny odbytu. Dostarcza ona cennych informacji w przypadkach, gdy wynik badania lekarskiego uzupełnionego badaniem palcem przez odbyt (per rectum) jest nieprawidłowy bądź niejednoznaczny.

W przypadku anoskopii używany jest sztywny, krótki wziernik, który po wprowadzeniu przez odbyt rozszerza się delikatnie, co pozwala wzrokowo ocenić stan błony śluzowej i wykryć ewentualną obecność takich patologii jak np. guz lub polip odbytnicy. Jeśli istnieje taka konieczność, budowa anoskopu umożliwia wprowadzenie przez niego narzędzi i pobranie z podejrzanych zmian wymazów bądź wycinków. Należy pamiętać, że anoskopia nie nadaje się do oceny wyższych pięter przewodu pokarmowego. W przypadku podejrzenia lokalizacji zmian powyżej końcowej części odbytnicy, konieczne może być wykonanie badań o większym zasięgu, jak sigmoidoskopia bądź kolonoskopia.

Kiedy wykonujemy anoskopię?

Anoskopia stanowi jeden z etapów diagnostyki różnego rodzaju patologii dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Powinna być poprzedzona badaniem lekarskim i badaniem per rectum, co umożliwia postawienie wstępnego rozpoznania. Anoskopię wykonuje się najczęściej w celu diagnostyki różnych stanów chorobowych.

  • Krwawienie z odbytu – jest to jeden z najczęstszych objawów chorób dolnego odcinka przewodu pokarmowego, który ze względu na możliwe poważne źródło (włączając w to chorobę nowotworową) nie powinien być nigdy lekceważony. Anoskopia pomaga określić przyczynę krwawienia, jeśli pochodzi ono z najniższego odcinka przewodu pokarmowego – np. z żylaków wewnętrznych odbytu, pęknięcia błony śluzowej kanału odbytu czy przetok odbytniczych.
  • Nieprawidłowy lub niejednoznaczny wynik badania per rectum – badanie palcem przez odbyt stanowi jedną z podstawowych metod diagnostyki chorób odbytu i odbytnicy i zawsze powinno wyprzedzać anoskopię. Informacje uzyskane z anoskopii mogą okazać się wartościowe np. w przypadku wykrycia w per rectum nieprawidłowej masy (podejrzenie guza nowotworowego).
  • Ciało obce w odbytnicy – posługując się anoskopią możliwe jest uwidocznienie ciała obcego i, w niektórych przypadkach, jego usunięcie.
  • Inne nieprawidłowe stany dolnej części odbytnicy, kanału odbytu i zwieracza wewnętrznego odbytu – anoskopia pozwala ocenić wzrokowo te zmiany i pobrać z nich w razie potrzeby wycinki lub wymazy.

Jak wygląda anoskopia i jak się do niej przygotować?

Anoskopia jest badaniem obejmującym końcowy odcinek przewodu pokarmowego. W związku z tym, aby zapewnić odpowiedni komfort i możliwość prawidłowego jej wykonania, przed jej rozpoczęciem należy wypróżnić się i opróżnić pęcherz moczowy (w przypadku trudności z wypróżnieniem można zastosować lewatywę). Należy również przekazać lekarzowi informacje o wszystkich aktualnie pobieranych lekach, obecnych chorobach (zwłaszcza zakaźnych, związanych z nosicielstwem wirusów przenoszonych przez krew – np. HIV, WZW B, WZW C) i uczuleniach (zwłaszcza nadwrażliwości na środki miejscowo znieczulające).

Wielu pacjentów zastanawia się czy anoskopia jest bolesna. Badanie przeprowadza się w ogromnej większości przypadków bez znieczulenia lub jedynie z zastosowaniem znieczulenia miejscowego w postaci żelu z lidokainą wprowadzonego do kanału odbytu. Podczas badania odbytnicy pacjent leży najczęściej na boku z podkulonymi nogami. Stosowana bywa również pozycja kolankowo-łokciowa lub – rzadziej – pozycja leżąca na brzuchu. Przed rozpoczęciem lekarz przeprowadza badanie palcem przez odbyt (per rectum). Lokalizuje w ten sposób wstępnie nieprawidłowości i sprawdza, czy obecne jest krwawienie. Właściwa anoskopia rozpoczyna się od nałożenia na wziernik (anoskop) dużej ilości lubrykantu i delikatnego wprowadzenia go do odbytnicy.

Po odpowiednim jego umieszczeniu, lekarz rozwiera ramiona wziernika i obserwuje wygląd ścian odbytnicy. Wysuwając powoli wziernik, uwidacznia następnie kanał odbytu i pracę mięśnia zwieracza wewnętrznego odbytu. Procedurę tę powtarza się zwykle cztery razy, za każdym razem zmieniając orientację anoskopu o około 90 stopni. Przez kanał wziernika lekarz w każdej chwili może wprowadzić narzędzia i wykonać adekwatne do sytuacji działania, np. dokonać biopsji guza odbytnicy. Po zakończeniu badania anoskop zostaje usunięty. W większości przypadków można bezpośrednio po tym bez przeszkód wrócić bezpośrednio do własnych zajęć.

Jakie są przeciwwskazania do anoskopii?

Anoskopia jest obarczona niewielkim ryzykiem powikłań. Ze względów bezpieczeństwa unika się wykonywania jej w przypadkach niedawnych operacji w obrębie odbytnicy lub odbytu. Jej przeprowadzenie jest ponadto przeciwwskazane w przypadkach nieprawidłowości budowy anatomicznej odbytnicy i odbytu (w większości są to zaburzenia wrodzone), w niektórych przypadkach urazów okolicy odbytu oraz w chorobie hemoroidalnej III i IV stopnia z współistniejącą zakrzepicą w żylakach odbytu. Leczenie hemoroidów może wymagać wykonania badania przed zabiegiem i po jego wykonaniu.

Aby uniknąć niebezpiecznych zakażeń, zasadność wykonania badania powinna być starannie rozważona u pacjentów z osłabionym układem odpornościowym (np. w immunosupresji), a u osób z chorobą zastawek serca lub z sztucznymi zastawkami, powinna być wykonywana pod osłoną antybiotyków. Względne przeciwwskazanie do anoskopii stanowi silny ból okolicy odbytu, utrudniający wykonanie badania bez znieczulenia – można wtedy zastosować krótkotrwałe znieczulenie ogólne („narkozę”). Pobieranie wycinków podczas anoskopii może być przeciwwskazane u osób z zaburzeniami krzepnięcia krwi.

Bibliografia

  1. M. Kołodziejczak, Technika i interpretacja badania per rectum, Chirurgia po Dyplomie 2013/06.
  2. P. Otto, R. Winkler, T. Schiedeck, red. wyd. pol. A. Dziki, Proktologia praktyczna, wyd. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2013.
Opublikowano: ; aktualizacja: 23.08.2017

Oceń:
4.7


Może cię

Badanie dna oka

Badanie dna oka (tylnego odcinka oka) jest obecnie rutynowym badaniem, wykonywanym nie tylko przez okulistów. ...

Test pochyleniowy (Tilt test) – jak się przygotować, jak wygląda, jaka jest cena?

Test pochyleniowy (test Tilt) to badanie wykonywane w celu diagnostyki omdleń. Ten test pionizacji umożliwia ...

Skala Ransona – czym jest, zastosowanie, interpretacja punktacji

Skala Ransona to kryteria rozpoznania i oceny przebiegu ostrego zapalenia trzustki. Ocena dokonywana jest po ...

Panendoskopia – wskazania i przeciwwskazania do badania

Panendoskopia jest prawidłową nazwą dla badania endoskopowego obejmującego cały górny odcinek przewodu pokarmowego, czyli przełyk, ...

Polisomnografia

Badanie polisomnograficzne jest wielokierunkowym badaniem, dokonywanym podczas snu. Polisomnografia jest cennym narzędziem do wykrywania jego ...

Amnioskopia (badanie płynu owodniowego)

Amnioskopia jest to diagnostyczne badanie prenatalne wykonywane u kobiet w ciąży. Umożliwia wykrycie zagrożenia dla ...

Badanie cytologiczne w dermatologii

Badanie cytologiczne w dermatologii polega na pobraniu materiału biologicznego z miejsc zmienionych chorobowo na skórze. ...

Czy raka można odziedziczyć? Czy i kiedy należy robić testy na raka?

Obecność mutacji genetycznej może oznaczać skłonność na zachorowanie na dany typ nowotworu. Do mutacji genetycznej ...

Polipy odbytu – objawy, leczenie, usuwanie

Polipy odbytu zazwyczaj są wykrywane przypadkowo, ponieważ w większości przypadków nie dają żadnych objawów (w ...

Spiroergometria CPET

Spiroergometria to badanie, które jest połączeniem próby wysiłkowej i analizy gazów oddechowych. Pozwala na jednoczesna ...

Histeroskopia diagnostyczna i operacyjna – jak się przygotować, jak wygląda?

Histeroskopia diagnostyczna odgrywa bardzo ważną rolę w profilaktyce i diagnostyce nieprawidłowości błony śluzowej jamy macicy, ...

USG doodbytnicze (przezodbytnicze) – kiedy wykonać to badanie odbytu?

USG transrektalne jest obrazowym badaniem pozwalającym na dokładne uwidocznienie kanału odbytu i tkanek go otaczających. ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon