Antykoncepcja – fakty i mity

Współcześnie dostępnych jest wiele różnych metod zapobiegania ciąży. Ich różnorodność pozwala dobrać odpowiednią antykoncepcję praktycznie dla każdej kobiety. Niestety wśród części Polek, zarówno bardzo młodych jak i tych w kwiecie wieku, pokutują liczne mity na temat metod zapobiegania ciąży. Warto wiedzieć czy są wśród nich takie, które zawierają w sobie choć trochę prawdy.

Antykoncepcja - czy warto ją stosować?

Współcześnie pary dysponują całym szeregiem dostępnych metod antykoncepcji. Najpopularniejszymi metodami zapobiegania ciąży jest stosowanie tabletek antykoncepcyjnych i prezerwatywy. Przez lata narosło wiele mitów i nieprawdziwych informacji o tych i innych metodach pozwalających ustrzec się przed niechcianą ciążą.

Coraz bardzie popularne stają się wszelkie metody, które wykorzystują terapię hormonalną, są nie tylko skuteczne, ale część z nich nie wymaga każdorazowego stosowania środka zabiegającego ciąży.

Najczęstsze mity dotyczące antykoncepcji z jakimi spotykają się lekarze to takie, które dotyczą:

  • skuteczności środków zapobiegających ciąży,
  • tycia po środkach hormonalnych,
  • powstawania raka,
  • wpływu na płodność,
  • stosunku przerywanego,
  • stosowania miedzi w tak zwanych spiralach,
  • zapobiegania chorobom przenoszonym drogą płciową.

Rodzaje antykoncepcji

Antykoncepcję możemy podzielić na naturalną, hormonalną i chemiczna oraz mechaniczną. Naturalne metody antykoncepcji to:

  • metoda kalendarzowa, zwana kalendarzykiem małżeńskim oraz metoda Knausa-Ogino,
  • metoda objawowo-termiczna nazywaną również metodą Rötzera,
  • metoda oceny struktury śluzu szyjkowego, czyli metoda Billingsów lub śluzowa,
  • metoda termiczna.

Przy czym metody te nie opierają swoich założeń na antykoncepcji lecz określeniu momentu owulacji i na tej podstawie wyboru dni kiedy poczęcie jest najmniej prawdopodobne. Z tego też powodu nie przez wszystkich zaliczane są do metod antykoncepcyjnych.

Hormonalne metody antykoncepcji to:

  • doustne środki antykoncepcyjne (tabletki jedno- lub dwuskładnikowe - zawierające estrogen i gestagen bądź sam gestagen,
  • pierścień antykoncepcyjny,
  • plaster antykoncepcyjny,
  • implanty hormonalne nazywane,
  • zastrzyki antykoncepcyjny,
  • wewnątrzmaciczna wkładka hormonalna.

Metody chemicznej antykoncepcji to środki plemnikobójcze w postaci globulek, wkładka wewnątrzmaciczna zawierająca miedź potocznie nazywana spiralą.

Antykoncepcja mechaniczna stosowane może być przy użyciu: kapturka naszyjkowego i prezerwatyw.

Czy antykoncepcja jest skuteczna?

Żaden ze środków antykoncepcyjnych nie daje 100% gwarancji na to, że unikniemy ciąży. Skuteczność wymienionych metod ocenia się przy pomocy indeksu Pearla. Wskaźnik ten określa ile pośród 100 kobiet stosujących daną metodę antykoncepcji w ciągu roku zajdzie w ciążę. Najwyższą skutecznością cechują się:

  • implant hormonalny,
  • wewnątrzmaciczna wkładka hormonalna (tak zwana przez pacjentki spirala hormonalna),
  • jednofazowe tabletki antykoncepcyjne,
  • zastrzyk antykoncepcyjny,
  • dwufazowe tabletki antykoncepcyjne,
  • plaster antykoncepcyjny.

Najmniej skutecznymi sposobami zapobiegania jest metoda kalendarzykowa, metoda oceny śluzu szyjkowego, dopochwowe środki plemnikobójcze oraz kapturki dopochwowe.

Wartość indeksu Pearla dla różnych metod antykoncepcji różnią się minimalnie w zależności od opracowania. Tak więc w różnych źródłach, pracach naukowych, dane te minimalnie mogą od siebie odbiegać, zazwyczaj o wartość dziesiątej części procenta.

Czy po tabletkach się tyje?

Nie udowodniono wpływu samego przyjmowania antykoncepcji hormonalnej na wzrost masy ciała. W pierwszych kilku miesiącach składnik estrogenowy tabletek może spowodować niewielki wzrost ilości pozostawionej w organizmie wody co może powodować wzrost masy ciała. Jest to jednak działanie przejściowe. Największy wpływ na przyrost masy ciała ma nieodpowiednia dieta i brak regularnego wysiłku fizycznego.

Jedyny środek antykoncepcyjny opierający się tylko na gestagenie, który ma udowodnione ryzyko przyrostu masy ciała związane z jego stosowaniem to hormonalny implant antykoncepcyjny.

Czy po antykoncepcji można zachorować na raka?

Spośród wszystkich metod antykoncepcji wpływ na ryzyko rozwoju nowotworu złośliwego jest rozpatrywany w aspekcie antykoncepcji hormonalnej. Dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne (DTA) zawierające estrogen i gestagen działają ochronnie w stosunku do rozwoju raka jajnika. Spowodowane jest to zmniejszeniem liczby owulacji. Wykazują również podobne działanie w stosunku do ryzyka rozwoju raka błony śluzowej macicy (endometrium).

Jest to związane ze zmniejszeniem przez gestagen liczby podziałów komórkowych zachodzących w błonie śluzowej. Poza tym zaobserwowano redukcję ryzyka zachorowania na raka jelita grubego związaną z przyjmowaniem dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych. Niestety istnieje związek między przyjmowanie DTA a wzrostem ryzyka raka sutka. Jednak wyniki badań dotyczących tego zagadnienia są sprzeczne, a ogólny wniosek wskazuje na niewielki wzrost tego ryzyka.

Oprócz doustnej tabletki antykoncepcyjnej do metod opierających swe działanie na połączeniu estrogenu i gestagenu należą plastry antykoncepcyjne i pierścień antykoncepcyjny. Ze względu na niedostatek odpowiednich badań dotyczących tych właśnie metod antykoncepcji ich wpływ na ryzyko rozwoju nowotworów ocenia się na podstawie badań dotyczących dwuskładnikowej tabletki antykoncepcyjnej. Biorąc pod uwagę taki sam charakter składników czynnych wszystkich hormonalnych metod antykoncepcji zawierających estrogen i gestagen ten sposób przenoszenia oceny ryzyka wydaje się rzetelny.

Hormonalne środki antykoncepcyjne zawierające jedynie gestagen wpływają korzystnie na spadek ryzyka rozwoju raka błony śluzowej macicy. Nie zaobserwowano natomiast wpływu samych gestagenów na ryzyko raka sutka, jajnika oraz jelita grubego.

Czy po antykoncepcji można być bezpłodnym?

Jedną z cech dobrej antykoncepcji jest jej odwracalność. Dlatego stosowane współcześnie legalne leki i inne środki farmakologiczne lub wyroby medyczne mające na celu zapobieganie ciąży nie pozbawiają kobiety płodności. Najwięcej kontrowersji dotyczy dwuskładnikowych tabletek antykoncepcyjnych (DTA). Za ich działanie antykoncepcyjne odpowiada przede wszystkim gestagen.

Hamuje on owulację poprzez wpływ na gospodarkę hormonalną oraz zwiększa gęstość śluzu szyjkowego co utrudnia przedostanie się plemników do jamy macicy. Działanie gestagenów zawartych w DTA ustaje po zaprzestaniu ich przyjmowania. Oczywiście z uwagi na fakt, że regulacja hormonalna jest regulacją stosunkowo powolną pewne efekty działania DTA mogą utrzymywać się przez jakiś czas po przerwaniu ich stosowania.

Czas po jakim pojawia się pierwsza owulacja po przerwaniu przyjmowania tabletek jest różny u różnych kobiet. Nie zmienia to jednak faktu, że dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne nie powodują niepłodności.

Czy stosunek przerywany jest skuteczną metodą antykoncepcji?

Absolutnie nie. W ogóle postrzeganie stosunku przerywanego jako metody zapobiegania ciąży jest wątpliwe. Po pierwsze w wydzielinie przedejakulacyjnej występuje wystarczająca do zapłodnienia koncentracja plemników, więc wysuwanie członka przed samym wytryskiem nie zapewnia działania antykoncepcyjne, a jedynie znacząco redukuje liczbę plemników dostających się do pochwy.

Poza tym jedną z cech idealnego środka antykoncepcyjnego jest brak wpływu na doznania partnerów podczas seksu, a przerywanie stosunku przed szczytowaniem z pewnością obniża satysfakcję z życia seksualnego.

Warto wspomnieć, że najniższą skuteczność w zapobieganiu ciąży mają wszelkie tak zwane metody naturalne, a więc metoda kalendarzykowa, metoda termiczna, metoda Rotzera, metoda Billingsów.

Jedyną, skuteczną formą ochrony przed chorobami przenoszonymi drogą płciową jest prezerwatywa. Żaden inny środek antykoncepcyjny nie chroni przed chorobami wenerycznymi.

Czy wkładka zawierająca miedź prowadzi do poronienia?

Zdecydowanie nie. Mechanizm działania wkładki wydzielającej jony miedzi nie polega na wywoływaniu poronienia. Antykoncepcyjne działanie tej metody polega między innymi na inaktywacji plemników oraz zablokowaniu połączenia się plemników z komórką jajową poprzez uniemożliwienie ich wniknięcia do bańki jajowodu, która jest najczęstszym miejscem zapłodnienia.

Możliwe jest to dzięki zagęszczeniu śluzu co utrudnia przemieszczanie się plemników oraz ograniczeniu możliwości dostanie się plemników do jajowodów przez mechaniczne zablokowanie ich ujść ramionami wkładki.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Naturalne metody antykoncepcji – wady i zalety

Stosowanie naturalnych metod antykoncepcji to najprostszy sposób zapobiegania ciąży. Jego skuteczność zależy od uwagi, dokładności ...

Metoda termiczna

Metoda termiczna to naturalna metoda zapobiegania ciąży. Naturalne sposoby planowania rodziny bazują na zasadzie obserwacji ...

Antykoncepcja a zakrzepica

Antykoncepcja hormonalna oparta o połączenie estrogenu z gestagenem jest jedną z najczęściej stosowanych metod zapobiegania ...

Metoda kalendarzykowa (Knausa-Ogino)

Metoda Knausa-Ogino, zwana także kalendarzykową, pozwala na oszacowanie, w których dniach może dojść do zapłodnienia. ...

Antykoncepcja awaryjna – tabletka „po”

Antykoncepcja awaryjna to skuteczny sposób na to by zapobiec ciąży po odbyciu stosunku seksualnego bez ...

Naturalne metody antykoncepcji

Naturalne metody antykoncepcji (naturalne planowanie rodziny) jest metodą, której istotą jest umiejętność rozpoznawania, kiedy w ...

Metoda Billingsów (kontrola śluzu)

Metoda Billingsów to metoda naturalnej antykoncepcji. Zwana jest metodą śluzową. Naturalna antykoncepcja jest bezpieczna i ...

Seks podczas okresu

Seks podczas okresu uznawany jest przez niektórych jako sposób na zapobieganie ciąży. Seks w czasie ...

Antykoncepcja a odchudzanie

Badania wskazują, że obecne leki antykoncepcyjne nie niosą już tak wielkiego ryzyka zwiększenia masy ciała, ...

Wideo – Metoda kalendarzykowa

Metoda kalendarzyka małżeńskiego opiera się na stwierdzeniach, że jajeczkowanie następuje na 14 dni przed miesiączką. ...

Wideo – Antykoncepcja naturalna

Naturalne metody antykoncepcji polegają na przewidywaniu okresów płodnych na podstawie znajomości fizjologicznych objawów towarzyszących różnym ...

Metoda Rötzera

Metoda Rötzera to metoda objawowo-termiczna, która pozwala na oszacowanie dni owulacji. Pozwala na lepsze zaznajomienie ...

Komentarze (0)