Uczulenie na laktozę – przyczyny, objawy i leczenie nietolerancji laktozy

 

Uczulenie na laktozę to powszechna dolegliwość, której symptomy występują po spożyciu mleka. Jej przyczyną jest niedobór laktazy, czyli enzymu odpowiedzialnego za trawienie laktozy. Do objawów uczulenia na laktozę zalicza się biegunki, bóle brzucha i wzdęcia. Leczenie alergii na laktozę opiera się przede wszystkim na zastosowaniu odpowiedniej diety eliminacyjnej.

Co to jest laktoza ?

Laktoza to cukier występujący w ludzkim mleku, a także w mleku wszystkich innych ssaków. Jest to disacharyd składający się z połączonych cząsteczek glukozy i galaktozy. Jest znacznie mniej słodki niż glukoza czy sacharoza (cukier powszechnie wykorzystywany w kuchni). Stężenie laktozy w mleku różni się w zależności od gatunku. W ludzkim mleku wynosi ono ok. 6,5 proc. Laktozę można również otrzymać w sposób sztuczny – podczas produkcji sera. Stosowana jest powszechnie w przemyśle farmaceutycznym (jako składnik wypełniający w wielu lekach), w przemyśle spożywczym, a nawet pirotechnice.

Do trawienia laktozy niezbędny jest enzym o podobnej nazwie – laktaza. Odpowiada ona za rozłożenie dwucukru na cukry proste, które następnie są wchłanianie w jelitach. U człowieka największa produkcja laktazy przypada na okres karmienia piersią. Następnie, w ciągu pierwszych 4 lat życia aktywność tego enzymu spada aż o 90 proc. Co ciekawe, tempo spadku aktywności laktazy zależy od przynależności do poszczególnych grup etnicznych.

Jakie są przyczyny alergii na laktozę?

Nietolerancja laktozy może mieć wiele przyczyn. Najczęstszą z nich jest pierwotny niedobór laktazy, znany pod inną nazwą hipolaktazja dorosłych. Jest to choroba dziedziczna, przekazywana w sposób autosomalny recesywny. Dotyczy głównie osób dorosłych, ujawniając się już w okresie dojrzewania. Rzadko cierpią na nią dzieci czy niemowlęta. W tym typie nietolerancji raczej nie dochodzi do całkowitego niedoboru laktazy. Organizm wytwarza ten enzym, ale na bardzo niskim poziomie (ok. 5 proc. wyjściowej aktywności).

Przyczyną nietolerancji laktozy może być wrodzony całkowity brak zdolności do wytwarzania laktazy. Jest to bardzo rzadka jednostka chorobowa nazwana alaktazją. Pierwsze objawy pojawiają się po podaniu noworodkowi posiłku zawierającego laktozę (mleka matki lub mleka zmodyfikowanego). Choroba ta ma podłoże genetyczne, jest dziedziczna.

Nietolerancja laktozy może mieć również charakter wtórny (nabyty). Jej przyczyną jest uszkodzenie nabłonka i kosmków jelitowych, które wytwarzają laktazę. Niektóre substancje działają drażniąco na ściany jelita i mogą powodować przejściową nietolerancję. Należą do nich: alkohol, niektóre antybiotyki i niesterydowe leki zapalne, np. aspiryna.

Co jeszcze może wywoływać nietolerancję laktozy?

Przejściowa nietolerancja laktozy spotykana jest również u wcześniaków. Przewód pokarmowy dziecka nie jest wystarczająco dojrzały i nie produkuje laktazy. Wraz z upływem tygodni, jelita podejmują tę czynność i problem znika. Na zmniejszenie wydzielania laktazy może wpłynąć także długotrwała dieta bezmleczna, niedożywienie oraz zabiegi chirurgiczne.

Znacznie poważniejsze przyczyny, powodujące trwałe uszkodzenie kosmków jelitowych, to niektóre choroby przewlekłe. Należą do nich m.in. celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, mukowiscydoza, choroba Whipple’a, zespół jelita krótkiego. Przyczynami nabytej nietolerancji laktozy mogą być również choroby pasożytnicze, takie jak lamblioza, tasiemczyca czy ostre infekcje bakteryjne (np. zatrucie Salmonellą) lub wirusowe, powodujące długotrwałe biegunki. Szkodliwe dla nabłonka jelit jest również promieniowanie jonizujące.

Należy pamiętać, że wraz z wiekiem stężenie i aktywność laktazy w organizmie człowieka spada. Z tej przyczyny osobom w podeszłym wieku zaleca się niewielkie spożywanie mleka (nie więcej niż 300 ml dziennie).

Jakie są objawy uczulenia na laktozę?

Po wypiciu mleka laktoza powinna być rozłożona w organizmie do cukrów prostych. Do tego procesu niezbędny jest enzym – laktaza. Brak laktazy lub jej niedostateczna ilość zaburzają proces wchłaniania. Laktoza pozostaje nierozłożona i nie może przejść przez ścianę jelita do naczyń krwionośnych. Powoduje to szereg dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Pojawiają się m.in. biegunki, spowodowane zatrzymaniem dodatkowej ilości wody w jelitach. Kolejnym problemem są duże ilości gazów powodujące nieprzyjemne uczucie wzdęcia. Gazy te są produkowane podczas fermantacji beztlenowej zachodzącej w jelicie grubym przy udziale bakterii.

Do typowych objawów nietolerancji laktozy zalicza się:

  • bóle brzucha,
  • biegunki,
  • nudności, wymioty,
  • wzdęcia,
  • kolki brzucha.

Nietolerancja laktozy czy alergia na mleko?

Mleko zawiera wiele cennych składników odżywczych (w tym laktozę), jednak jest jednym z najczęściej uczulających produktów spożywczych. Wypicie mleka może spowodować różne objawy ze strony układu pokarmowego. Przyczyną ich wystąpienia może być alergia na składniki mleka lub nietolerancja laktozy. Należy pamiętać, że są to dwa różne pojęcia.

Alergia na mleko, to proces w którym bierze udział układ odpornościowy. Organizm nieprawidłowo reaguje na alergen, wytwarzając nadmierną ilość przeciwciał i wywołując niechciane objawy. Natomiast nietolerancja laktozy, to niewłaściwa reakcja organizmu na produkty zawierające laktozę, spowodowana najczęściej brakiem enzymu trawiącego ten cukier.

Badania w nietolerancji laktozy – jak rozpoznać uczulenie?

W celu postawienia jednoznaczenej diagnozy lekarz powinien wykonać szereg testów potwierdzających uczulenie na laktozę. Najpewniejszym testem jest inwazyjne badanie endoskopwe, podczas którego pobierany jest wycinek jelita (biopsja), a następnie oznaczane stężenie laktazy.

Znacznie częściej diagnozę stawia się na podstawie nieinwazyjnych metod. Zalicza się do nich:

  • Jedną z metod jest wodorowy test oddechowy. W badaniu tym analizowane jest stężenie wodoru w wydychanym powietrzu. Pacjent przyjmuje na czczo, w równych odstępach czasu roztwór laktozy. Przy nietolerancji laktozy, cukier ten ulega fermentacji w jelitach. Wytwarza się wtedy spora ilość gazów, m.in. wodoru. Jego nadmiar przedostaje się drogą naczyń krwionośnych do płuc, a następnie jest eliminowany podczas wydechu. Podwyższone stężenie wodoru świadczy o alergii na laktozę.
  • W diagnostyce wykonuje się także badania stężenia galaktozy lub glukozy we krwi. U zdrowego człowieka, laktoza jest rozkładana w przewodzie pokarmowym do glukozy i galaktozy, a następnie cukry te wchłaniane są przez ścianę jelita do naczyń krwionośnych. Po spożyciu laktozy stężenie obu tych cukrów powinno wzrosnąć. Brak zmian ich stężeń sugeruje nieprawidłową aktywność enzymu laktazy. Test ten nie powinien być stosowany u cukrzyków i chorych z zespołem złego wchłaniania.

Efekty może przynieść także obserwacja chorego podczas stosowania diety bezlaktozowej. Nietolerancję laktozy sugeruje ustąpienie objawów po jej wprowadzeniu, a także ich powrót, po kontakcie z posiłkami zawierającymi ten cukier. Przydatne są ponadto badania genetyczne. Stosuje się je w celu potwierdzenia lub wykluczenia mutacji genów odpowiedzialnych za aktywność wydzielania laktazy.

Leczenie nietolerancji laktozy

Leczenie nietolerancji laktozy opiera się głównie na wyeliminowaniu z diety produktów zawierających ten disacharyd. Niestety często wiąże się to z dożywotnią zmianą jadłospisu. Dieta w nietolerancji laktozy powinna być zawsze skonsultowana z lekarzem bądź dietetykiem. Szczególnie w przypadku niemowląt, u których dieta bezlaktozowa może być przyczyną nieprawidłowego wchłaniania wapnia, ubogiej kolonizacji jelit przez pożyteczne szczepy bakterii Lactobacillus, a nawet nieprawidłowego rozwoju układu nerwowego.

Chorzy cierpiący na nabytą postać uczulenia na laktozę mają szansę wrócić do codziennej diety po wyleczeniu choroby podstawowej, o ile to możliwe.

Na rynku obecne są również tabletki zawierające laktazę. Zalecane są one głównie u osób z typem pierwotnej nietolerancji laktozy.

Opublikowano: ; aktualizacja: 23.03.2017

Oceń:
4.6


Może cię

Choroba posurowicza

Choroba posurowicza jest zaliczana do ogólnoustrojowych reakcji alergicznych. Wywołuje ją nadmierna reakcja układu immunologicznego na ...

Alergie odzwierzęce

Zwierzęta są jednym z najczęstszych źródeł alergenów. Najsilniejsze właściwości uczulające mają głównie ich ślina i ...

Choroby alergiczne oczu – leczenie

Leki stosowane w leczeniu chorób alergicznych oczu to przede wszystkim glikokortykosterydowe leki przeciwzapalne oraz inne ...

Jak odróżnić alergię od innych chorób?

W medycynie niekiedy trudno postawić diagnozę. Te same objawy mogą dotyczyć różnych chorób. Szczególnie symptomy ...

Jak leczy się alergię pokarmową?

Alergia pokarmowa to schorzenie, które dotyczy około 3 % osób dorosłych i 6 % dzieci. ...

Alergia na pyłki – jak sobie radzić z pyleniem?

Okres pylenia roślin, który w Polsce trwa od lutego aż do końca września, to trudny ...

Leczenie alergii

Objawy alergii nie należą do przyjemnych. Katar, łzawiące, swędzące oczy, wysypka – te i inne ...

Alergeny w domu – jak z nimi walczyć?

Alergen to czynnik, który po wniknięciu do naszego organizmu prowadzi do nadmiernej reakcji układu immunologicznego, ...

Alergeny w domu

Alergen to każdy czynnik czy substancja, która po wniknięciu do naszego organizmu wywołuje nieprawidłową, nadmierną ...

Astma alergiczna (atopowa)

Astma alergiczna, inaczej astma atopowa to choroba układu oddechowego, w której czynnikiem wywołującym objawy jest ...

Odczulanie u dziecka

Odczulanie to jedyna metoda leczenia alergii, która działa na przyczynę jej powstawania, a nie tylko ...

Alergiczne zapalenie spojówek

Alergiczne zapalenie spojówek wywołuje obecność komórek tucznych, uwalniających w reakcji na alergen histaminę, co prowadzi ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon