Skłonność do alergii a mikroflora jelitowa

Współcześnie coraz częściej podkreśla się fakt, że skład mikroflory jelitowej we wczesnym dzieciństwie może wpływać na ryzyko rozwoju chorób alergicznych. Dotychczas udało się udowodnić związek zaledwie kilku czynników wpływających na skład mikroflory jelitowej ze skłonnością do alergii, a wiele kwestii nadal pozostaje niewyjaśnionych.

Czym jest mikroflora jelitowa?

Mikroflora jelitowa to cała populacja bakteryjna zwarta w świetle jelit. Szacuje się, że w naszych jelitach znajduje się około ponad 1000 organizmów bakteryjnych, reprezentujących co najmniej 400 różnych gatunków. Istnieje znaczna zmienność w składzie flory bakteryjnej jelit, zarówno pomiędzy poszczególnymi osobami, jak również u tego samego osobnika w różnym okresie czasu.

Równoczesna ewolucja rasy ludzkiej oraz mikroorganizmów jelitowych wymusiła istnienie symbiozy (ścisłego współżycia), w której mikroflora jelitowa odgrywa kluczową rolę w rozwoju i utrzymaniu bariery mechanicznej i czynności immunologicznej jelit. Jeśli ta wzajemna relacja staje się niezrównoważona (na rzecz mikroorganizmów), mogą wystąpić procesy patologiczne, takie jak zapalenie jelit o podłożu immunologicznym oraz sepsa, w której inwazja toksycznych substancji produkowanych przez nadmiar szkodliwych bakterii może się okazać śmiertelna.

W celu utrzymania swego rodzaju równowagi, układ odpornościowy człowieka wykształcił wiele mechanizmów, mających na celu zapewnienie obopólnych korzyści. Należy tutaj wymienić:

  • rozwój stanu tolerancji immunologicznej – czyli swoistej zdolności układu immunologicznego do rozpoznawania nieszkodliwych antygenów i do aktywnego tłumienia odpowiedzi zapalnej. Wziąwszy pod uwagę ogromne obciążenie antygenami pochodzącymi z mikroflory jelitowej, utrzymanie takiej tolerancji jest niezbędne. Proces ten jest wspomagany przez anatomiczną izolację mikroflory w świetle jelit. Zaburzenia stanu tolerancji immunologicznej przyczyniają się do rozwoju chorób alergicznych;
  • barierę śluzową – śluz produkowany przez komórki kubkowe nabłonka ściany jelit utrudnia penetrację mikroflory jelitowej w głąb ściany;
  • białka przeciwdrobnoustrojowe – produkowane przez komórki nabłonka ściany jelit mają zdolność do zabijania bakterii poprzez naruszenie integralności ich ściany komórkowej;
  • wydzielnicze przeciwiciała (immunoglobuliny) klasy IgA (s-IgA) – produkowane przez tzw. limfocyty B i wydzielane do światła jelita przez ścianę nabłonka jelitowego. Wydzielnicze IgA odgrywają pomocniczą rolę w unieruchamianiu bakterii w warstwie śluzu, zapobiegając tym samym inwazji wgłąb ściany jelita. Uczestniczą również w wykształcaniu tolerancji na antygeny pokarmowe poprzez ich wiązanie w jelitach i zapobieganie absorpcji. Częstość występowania alergii pokarmowej jest większa u dzieci z niedoborem IgA.

Skład mikroflory jelitowej a skłonność do chorób alergicznych

Dotychczas dowiedziono, że wiele czynników środowiskowych (tj. zewnętrznych) ma wpływ na skład flory bakteryjnej jelit. Należy tutaj wymienić:

  • drogę, jaką prowadzony jest poród (siłami natury, cięciem cesarskim);
  • ekspozycję na antybiotyki we wczesnym dzieciństwie;
  • praktyki żywieniowe (sposób karmienia) u niemowląt;
  • stopień industrializacji, czyli uprzemysłowienia (środowisko rolnicze);
  • różnice w poziomie higieny między krajami rozwijającymi się a krajami rozwiniętymi.

Związek wymienionych wyżej czynników modyfikujących skład mikroflory jelitowej z występowaniem chorób alergicznych jest wyraźny, aczkolwiek wyniki niektórych badań pozostają ze sobą w sprzeczności. Dotychczas jednoznacznie udało się udowodnić, że podawanie dzieciom probiotyków (najczęściej bakterii kwasu mlekowego) po urodzeniu znamiennie zmniejsza ryzyko rozwoju alergii.

Sposób porodu a skłonność do alergii

Uważa się, że jelita płodu są zasadniczo jałowe (tj. nie zawierają bakterii). Podczas porodu drogami natury dziecko jest kolonizowane (zasiedlane) matczyną florą bakteryjną pochodzącą z kanału rodnego i jelit. Przez sześć pierwszych miesięcy życia niemowlaka, w jelitach dominuje flora beztlenowa. W wieku 2 lat w jelicie dziecka zaczyna rozwijać się wzorzec mikroflory jelitowej typowy dla dorosłych, którego pełne osiągnięcie może trwać długo – nawet kilka lat.

Poród przez cięcie cesarskie wiąże się z ominięciem kanału rodnego, co przyczynia się bezpośrednio do zubożenia flory jelitowej noworodka w bakterie z gatunków Bacteroides oraz E. Coli, a także oraz sprzyja wzrostowi bakterii Clostridium difficile.

Dowody na bezpośredni związek między cięciem cesarskim a alergią pokarmową są sprzeczne. W kilku badaniach stwierdzono, że dzieci matek urodzone przez cięcie cesarskie są bardziej narażone na rozwój alergii pokarmowej na mleko, jaja i orzeszki ziemne do 2 roku życia włącznie. Związek ten był znacznie bardziej wyraźny jeśli matka cierpiała na alergię.

Antybiotyki a skłonność do alergii

Istnieją silne dowody na to, że ekspozycja na antybiotyki we wczesnym okresie życia wpływa na skład mikroflory jelitowej. Szacuje się, że może dotyczyć to nawet 35% spośród wszystkich urodzonych dzieci. Wśród przyczyn wczesnej ekspozycji na antybiotyki należy wymienić:

  • zakażenie paciorkowcami grupy B,
  • gorączkę połogową (przez mleko matki),
  • sepsę noworodka,
  • skrajne wcześniactwo.

U dzieci urodzonych przed 33 tygodniem ciąży początkowo w jelicie dominują gronkowce koagulazoujemne i enterobakterie. Z kolei zastosowanie antybiotyków wiąże się ze zubożeniem flory jelitowej w Bifidobacterium (tj. flory fizjologicznej) w pierwszym miesiącu życia.

Dowody związku pomiędzy narażeniem na antybiotyki we wczesnym okresie życia a ryzykiem rozwoju alergii pokarmowej również są niejednoznaczne. Niektóre badania wskazują na związek okołoporodowej ekspozycji na antybiotyki ze zwiększonym ryzykiem wykształcenia alergii na białko mleka krowiego. Nie wykazano natomiast powyższego związku w przypadku alergii na białka zawarte w jajach kurzych. Warto zauważyć, że samo wcześniactwo niepowikłane zakażeniem nie wydaje się wiązać ze zwiększonym ryzykiem alergii pokarmowej.

Sposób karmienia niemowląt a skłonność do alergii

Sposób karmienia niemowlęcia (karmienie piersią bądź mlekiem modyfikowanym) wpływa bezpośrednio na skład mikroflory jelitowej. Nie udało się dotychczas udowodnić, że u dzieci karmionych piersią promowany jest rozwój kolonii Lactobacillus i Bifidobacterium. Wykazano natomiast zubożenie flory w Clostridium difficile w porównaniu do dzieci karmionych mieszankami sztucznymi. Co więcej, dzieci karmione mieszankami sztucznymi miały mniej zróżnicowaną gatunkowo florę jelitową niż te karmione piersią.

Zapobieganie alergii pokarmowej wiąże się z zapewnieniem większej różnorodności drobnoustrojów w świetle jelit. Mleko matki jest bogatym źródłem wydzielniczej IgA (s-IgA) we wczesnym okresie po urodzeniu. Wykazano, że spożywanie wydzielniczej IgA zawartej w mleku ludzkim w pierwszym roku życia wiąże się z obniżonym ryzykiem zachorowania na atopowe zapalenie skóry.

Miejsce urodzenia a skłonność do alergii

Hipoteza higieny, sformułowana przez Strachan'a pod koniec lat osiemdziesiątych XX wieku, mówiąca o tym, że zakażenia we wczesnym okresie życia mają działanie ochronne przeciwko rozwojowi chorób alergicznych, była pewnego rodzaju przełomem w podejściu do przyczyn rozwoju alergii.

Wychowywanie się w środowisku o mniejszym stopniu higieny (wiejskim) w dzieciństwie sprzyja nabyciu bardziej zróżnicowanej flory bakteryjnej w jelitach. Chociaż udowodniono ochronny efekt wychowywania się w „wiejskim środowisku” przed rozwojem astmy alergicznej, nie udało się dotychczas dowieźć takiego związku w przypadku alergii pokarmowej.

Urodzenie dziecka w kraju wysoko rozwiniętym wiąże się z opóźnioną kolonizacją jelita oraz zmniejszoną różnorodnością bytującej tam flory bakteryjnej. Co więcej, badania dowodzą, że przekłada się to bezpośrednio na wzrost ryzyka rozwoju choroby alergicznej.

Opublikowano: ; aktualizacja: 29.09.2016

Oceń:
4.6


Może cię

Przewlekły katar u dzieci – co oznacza i jak leczyć ciągły katar u dziecka?

Nawracający katar u dziecka i obrzęk śluzówek nosa to najczęściej objaw infekcji układu oddechowego. Za ...

Jak odróżnić alergię od innych chorób?

W medycynie niekiedy trudno postawić diagnozę. Te same objawy mogą dotyczyć różnych chorób. Szczególnie symptomy ...

Wskazania dietetyczne dla alergików

Szacuje się, że alergia pokarmowa może dotyczyć nawet 5% populacji ogólnej. W ostatnich latach, zarówno ...

Alergia

Alergia to nadwrażliwość organizmu na kontakt z czynnikami środowiskowymi (alergenami). Istotą procesu jest nadmierna odpowiedź ...

Alergie pokarmowe u dzieci

Alergie pokarmowe występują najczęściej u niemowląt. Objawy alergii na pokarm są bardzo zróżnicowane i dotyczą ...

Alergia na mleko u dziecka

Alergia na mleko krowie jest najczęściej spotykaną alergią pokarmową występującą u dzieci. Uczulenie na mleko ...

Alergie pokarmowe u dorosłych

Alergia pokarmowa zaliczana jest do grupy chorób alergicznych, które często występują w populacji dziecięcej, ale ...

Postępowanie w alergii atopowej

W ostatnich latach, zarówno w Polsce, jak i na świecie, gwałtownie rośnie liczba osób cierpiących ...

Jak mieszkać bez alergenów?

Liczba alergików wzrasta, zwłaszcza w miastach, mimo że tam alergenów jest mniej. Połączenie ich ze ...

Pokrzywka

Pokrzywka to choroba skóry, która jest powszechnym problemem i charakteryzuje się występowaniem zmian skórnych pod ...

Alergie u dorosłych i u dzieci

Z roku na rok alergia staje się coraz większym problemem zdrowotnym, dotykającym zarówno dzieci, jak ...

Astma a alergia u dziecka

Astma należy do najczęściej występujących przewlekłych chorób układu oddechowego u dzieci. Zachorowalność na tę chorobę ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon