Rodzaje testów alergicznych

Do testów alergicznych zaliczamy: punktowe testy skórne, testy płatkowe, testy prowokacyjne oraz badania krwi, polegające na oznaczeniu poziomu przeciwciał klasy IgE i liczby eozynofilów. Ich celem jest wskazanie substancji, na którą organizm osoby chorej reaguje w sposób nieprawidłowy, w odróżnieniu od osób zdrowych.

Punktowe testy skórne

Testy te, ze względu na swoją dostępność, prostotę przeprowadzenia badania oraz oceny jego wyników, niski koszt wykonania, a także niewielkie ryzyko wystąpienia niepożądanych reakcji u osoby chorej są jednymi z najczęstszych badań stosowanych w celu rozpoznania chorób alergicznych. Służą one do wykrywania alergii powstającej w mechanizmie natychmiastowym, zależnej od przeciwciał klasy IgE. Bardzo ważną zaletą punktowych testów skórnych jest to, że alergeny konieczne do ich wykonania mogą być albo alergenami standardowymi (czyli komercjalnymi – dostępne są całe zestawy lub pojedyncze), ale również mogą to być alergeny pobrane bezpośrednio z otoczenia chorego, na przykład z miejsca jego pracy.

Przeprowadzenie punktowych testów skórnych rozpoczyna się od przygotowania miejsca ich wykonania, którym w zdecydowanej większości przypadków są przednie powierzchnie przedramion. Osoba wykonująca test najpierw zaznacza pisakiem na skórze chorego w równych odstępach (zwykle co 3 cm) tyle punktów, ile alergenów będzie testowanych. Następnie w tych miejscach nakłada się kroplę roztworu zawierającego alergen, a dodatkowo wykonuje się próbę dodatnią (kropla zawierająca związek histaminy) oraz próbę ujemną (tu używamy czystej substancji, w której rozpuszczone są alergeny).

Kolejnym etapem badania jest nakłucie skóry poprzez umieszczoną na niej kroplę, wykonywane przy pomocy specjalnego ostrza – tak zwanego lancetu do testów skórnych. Po nakłuciu resztki kropli, które zostaną na skórze pacjenta, można zetrzeć przy pomocy na przykład ligniny.

Punktowe testy skórne wykonane w ten sposób odczytuje się po około 15 minutach. Odczyt polega na pomiarze średnicy bąbla oraz zaczerwienienia, które powstały w miejscu wcześniejszego nakłucia skóry.

Wyniki punktowych testów skórnych

Interpretacja odczytanych wyników polega na porównaniu wielkości bąbla i rumienia występujących w miejscu, w którym wcześniej był podany alergen z tymi, gdzie znajdowała się próba dodatnia i ujemna. Wynik oznacza się liczbą plusów świadczących o stosunku wielkości powstałych zmian do siebie. I tak wynik oznaczony „+” mówi o tym, że bąbel w miejscu alergenu jest równy lub większy niż połowa bąbla powstałego poprzez nakłucie próby dodatniej. Jako „++” rozumiemy bąbel takiej samej wielkości jak ten powstały w próbie histaminowej (próba dodatnia). Natomiast „+++”, czyli reakcja silnie dodatnia, to taki odczyn, który jest większy od bąbla histaminowego. Wynik „++++” oznacza, że w reakcji na alergen powstał nie bąbel, a obrzęk obejmujący znaczny obszar, zwykle o nieregularnym kształcie.

Punktowe testy skórne, tak jak każde badanie, mają też swoje ograniczenia, czyli sytuacje, w których nie wolno ich przeprowadzać. Zaliczamy do nich pacjentów znajdujących się w okresie zaostrzenia choroby, osoby, u których skóra w miejscu przeprowadzania testów (czyli przednia powierzchnia przedramion) wykazuje obecność różnego rodzaju zmian chorobowych, a także chorych będących w ciężkim stanie ogólnym. Do przeciwwskazań do ich wykonania należą także choroby z autoagresji (np. toczeń rumieniowaty, łuszczyca), nowotwory złośliwe, ale też ciężkie choroby infekcyjne o ostrym przebiegu. Ważne jest również odstawienie leków przeciwalergicznych na kilka dni przed planowanym terminem wykonania badania, ponieważ ich przyjmowanie może spowodować, że wyniki testów nie będą prawdziwe.

Testy płatkowe

Podobnie jak punktowe testy skórne, jest to badanie często zlecane przez lekarzy celem diagnostyki chorób alergicznych. Ich zadaniem jest wykrywanie alergii kontaktowej, czyli takiej, w której pojawienie się objawów jest ściśle związane z ekspozycją na daną substancję. Przy ich pomocy wykrywamy między innymi uczulenie na lateks, alergie na leki, kosmetyki, składowe gumy czy metale, a połączone z naświetlaniem skóry odpowiednim rodzajem promieniowania pozwalają na rozpoznanie fotoalergii. Głównym wskazaniem do przeprowadzenia testów płatkowych jest stwierdzenie obecności na skórze chorego wszelkiego rodzaju wyprysków budzących podejrzenie, że mogły powstać jako wynik reakcji alergicznej, na przykład wyprysk kontaktowy czy atopowy.

Miejscem preferowanym do przeprowadzenia testów płatkowych jest skóra pleców. Ich wykonanie polega na przyklejeniu na skórze specjalnego plastra, zawierającego zagłębienia, które wcześniej są wypełniane roztworami badanych alergenów. Tak przygotowany przylepiec pozostawia się na plecach chorego przez 48 godzin, a następnie ściąga się i ocenia wielkość powstałych zmian. Ocenę wykonuje się zaraz po ściągnięciu, a następnie 24 i 48 godzin później. Ważne jest pamiętanie o tym, że przez okres, w którym na plecach znajduje się plaster z alergenami, nie można ich myć ani polewać wodą, nie jest wskazany również duży wysiłek fizyczny, gdyż powoduje on wzrost potliwości skóry.

Interpretacja wyników otrzymanych w testach płatkowych jest trudniejsza niż ta przeprowadzana w punktowych testach skórnych. Wymaga ona większego doświadczenia lekarza. To właśnie przez trudności interpretacyjne zalecane jest wykonywanie badania wyłącznie w ośrodkach zajmujących się przeprowadzaniem tego typu testów.

Metoda ta również nie jest pozbawiona ograniczeń i przeciwwskazań do jej przeprowadzenia. Z najważniejszych należy wymienić możliwość wykonywania badań wyłącznie w fazie remisji choroby oraz tylko na obszarze skóry zdrowej. Dyskwalifikuje to zarówno osoby znajdujące się aktualnie w stadium zaostrzenia choroby, jak i te ze zmianami skórnymi różnego pochodzenia, nie tylko alergicznego. Kolejną niedogodnością jest to, że chorzy na pewien czas przed badaniem powinni odstawić leki. O tym, na jak długo i jakie leki należy odstawić, informuje chorego lekarz na podstawie wiedzy o przyjmowanych przez pacjenta specyfikach oraz ich wpływie na wynik badania. Testów płatkowych nie wykonuje się u osób będących w ciężkim stanie ogólnym, chorujących na nowotwory złośliwe, choroby spowodowane autoagresją ani u pacjentów z ostrymi chorobami zakaźnymi.

Testy prowokacyjne

Testy prowokacyjne, zwane również ekspozycyjnymi, pozwalają na potwierdzenie istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy objawami prezentowanymi przez osobę chorą a podłożem alergicznym tych dolegliwości. Znalazły one zastosowanie w diagnostyce alergii pokarmowych, alergii na substancje wziewne, na przykład pyłki roślin, ale też wszelkich reakcji alergicznych dających objawy głównie ze strony układu oddechowego. Polegają one na podaniu choremu substancji, którą podejrzewamy o wywoływanie objawów, czyli alergenu. Możemy go podawać donosowo, dooskrzelowo lub drogą pokarmową, w zależności od tego, jakie objawy ma pacjent. Alergen stosujemy w dawkach stopniowo wzrastających. Jeśli po podaniu alergenu u pacjenta obserwuje się objawy alergii, to pozwala to na potwierdzenie rozpoznania choroby. Po wykonaniu testów prowokacyjnych pacjent przez okres około dwóch godzin powinien znajdować się pod opieką lekarską ze względu na ryzyko wystąpienia opóźnionych reakcji, które mogą być niebezpieczne dla życia – przede wszystkim wstrząsu anafilaktycznego. W celu rozpoznania alergii pokarmowych test prowokacyjny przeprowadzamy w ten sposób, że eliminujemy z diety produkt podejrzany o wywoływanie objawów, a gdy objawy znikną, to po pewnym czasie ponownie go włączamy. Jeżeli działanie to spowoduje pojawienie się dolegliwości, to wynik taki potwierdza rozpoznanie. Przeciwwskazaniem do wykonania tego badania jest brak współpracy pacjenta z lekarzem, ciężki stan ogólny chorego oraz okresy zaostrzenia choroby.

Badania krwi

Badania te są zdecydowanie najczęściej wykonywanym rodzajem badań w diagnostyce alergii. Wynika to głównie z ich niskiej ceny i dostępności. Badania krwi są bezpieczne, ich wykonanie można zlecić u każdego pacjenta, nie wymagają one również odstawiania przyjmowanych leków. Najczęściej zlecanymi są:

  • oznaczenie odsetka eozynofilii – badanie to bywa przydatne w rozpoznaniu na przykład kataru siennego, ale warto pamiętać też o tym, że poziom eozynofilii rośnie także w innych niż alergia schorzeniach – na przykład w chorobach pasożytniczych,
  • oznaczenie poziomu przeciwciał klasy IgE – można oznaczyć zarówno całkowity poziom tych przeciwciał, jak i stężenia swoistych IgE, czyli takie, które są skierowane przeciwko konkretnym alergenom.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.4


Może cię

Alergeny - rodzaje

Codziennie nasz organizm spotyka obce dla siebie substancje. Na szczęście nie wszystkie wywołują objawy uczulenia. ...

Dlaczego chorujemy na alergię?

Choroby alergiczne występują u niespełna jednej trzeciej populacji. Na ich rozwój mają wpływ zarówno czynniki ...

Kaszel alergiczny – jak leczyć kaszel u alergika?

Jednym z objawów alergii może być kaszel. U alergików w zdecydowanej większości przypadków kaszel ten ...

Testy płatkowe – alergiczne testy skórne – na czym polegają?

Coraz częstszym problemem zdrowotnym są alergie przybierające często postać skórną (alergia skórna). Do wykrywania alergii ...

Wskazania dietetyczne dla alergików

Szacuje się, że alergia pokarmowa może dotyczyć nawet 5% populacji ogólnej. W ostatnich latach, zarówno ...

Alergia na soję

Alergia na soję spotykana jest zarówno u dzieci (również tych najmłodszych), jak i u osób ...

Domowe sposoby na kaszel alergiczny – jak się pozbyć?

Kaszel alergiczny jest uporczywy, męczący, najczęściej suchy. Zwykle pojawia się sezonowo, a jego przyczyną są ...

Testy skórne alergiczne

Testy skórne są jedną z najlepszych metod wykrywania alergii. Żeby były jak najbardziej wiarygodne, powinny ...

Alergia krzyżowa – jakie są objawy i jaki sposób leczenia alergii krzyżowej

Pyłki roślin częściej niż inne alergeny prowadzą do tak zwanych reakcji krzyżowych, czyli sytuacji, kiedy ...

Odczulanie – metoda leczenia alergii

Odczulanie jest metodą, polegającą na przyzwyczajaniu organizmu do danego alergenu. Do momentu wynalezienia i wprowadzenia ...

Uczulenie na pyłki – objawy i leczenie

Alergia na pyłki (pyłkowica, gorączka sienna) pojawia się wiosną. Najczęstszymi alergenami są pyłki traw. Wśród ...

Astma kaszlowa (zespół Corrao) – objawy i leczenie wariantu kaszlowego astmy

Częstą przewlekłą chorobą układu oddechowego jest astma oskrzelowa z typowymi objawami, jak: suchy, napadowy kaszel, ...

Komentarze (0)