Postępowanie w alergii atopowej

W ostatnich latach, zarówno w Polsce, jak i na świecie, gwałtownie rośnie liczba osób cierpiących z powodu chorób alergicznych. W codziennym języku często mylone są pojęcia alergii i atopii. Oba sformułowania nie powinny być używane zamiennie, choć są ze sobą ściśle powiązane, jednak dotyczą dwóch oddzielnych problemów.

Czym jest atopia?

Atopię możemy opisać jako dziedziczną predyspozycję do wystąpienia w organizmie wysokich stężeń immunoglobulin klasy IgE. Immunoglobuliny są to cząsteczki wytwarzane przez nasz organizm w odpowiedzi na kontakt z alergenem. W organizmie alergika wysoki poziom immunoglobulin utrzymuje się dłużej niż u osoby zdrowej. Produkcja przeciwciał zapoczątkowywana jest nie przez wrogą bakterię, jak to bywa w przypadku zakażenia, ale przez alergen.

Alergeny są białkami występującymi w bardzo małym stężeniu w otaczającym nas środowisku, jednak u osób predysponowanych wywołują gwałtowną reakcję zapalną, często niebezpieczną w skutkach. Jednak podwyższony poziom immunoglobulin we krwi nie musi prowadzić do choroby. U części pacjentów z atopią przez całe ich życie mogą nie wystąpić objawy nadwrażliwości. Jeżeli natomiast pojawiają się typowe dolegliwości, takie jak reakcje skórne, katar sienny, pokrzywka czy astma, możemy mówić o wystąpieniu alergii.

Zwykle pierwsze symptomy atopii pojawiają się już w dzieciństwie. U dzieci najczęściej są to dolegliwości żołądkowo-jelitowe i zmiany skórne (wyprysk), natomiast u osób dorosłych dominują objawy ze strony układu oddechowego, takie jak astma czy alergiczny nieżyt nosa.

Alergia atopowa – co może ją wywołać?

Alergenami mogą być na przykład: pyłki traw, roztocza kurzu domowego, pleśnie, substancje spożywcze, a nawet leki.

Dostają się one do wnętrza organizmu różnymi drogami:

  • przez układ oddechowy (pyłki roślin wiatropylnych, roztocza kurzu domowego);
  • drogą pokarmową (orzechy, mleko, owoce);
  • przez skórę (kosmetyki, detergenty);
  • pozajelitowo (jady owadów, leki, surowice).

Nasz układ odpornościowy posiada coś w rodzaju pamięci – powtórne zetknięcie się z obcą substancją wyzwala jego reakcję obronną szybciej; można powiedzieć, że atakuje z większą siłą. Oczywiście taka reakcja organizmu w stosunku do bakterii czy pasożytów jest dla nas korzystna, gdyż potrafimy skutecznie walczyć z wrogiem, ale gdy dochodzi do nadwrażliwości, może to być naprawdę groźne w skutkach, a przede wszystkim niezwykle uciążliwe dla chorującego.

Przyczyny alergii

Problem alergii narasta, zwłaszcza w krajach wysoko rozwiniętych i staje się zagadnieniem nie tylko zdrowotnym, ale także ekonomicznym czy społecznym. Przyczyn nadwrażliwości możemy doszukiwać się zarówno wśród czynników genetycznych, jak i środowiskowych.

Różnice w występowaniu atopii widoczne są też w zróżnicowaniu geograficznym globu. Ostatnie badania pokazują, że na wystąpienie alergii u dziecka może mieć wpływ nawet palenie tytoniu przez ciężarną czy jej dieta. Natomiast szczególną rolę w ochronie przed nadwrażliwością przypisuje się karmieniu piersią przez pierwsze 6 miesięcy po urodzeniu oraz stopniowe wprowadzanie nowych produktów do diety dziecka. Nie bez znaczenia pozostaje wysoko przetworzona żywność, konserwanty i barwniki w środkach spożywczych i kosmetykach, a nawet przewlekły stres.

Liczba alergików wzrasta, zwłaszcza w miastach. Mimo że tam alergenów jest mniej, to połączenie ich ze skażeniem środowiska sprawia, że problem uderza ze zdwojoną siłą. Przyczyną takiej sytuacji może być także paradoksalnie zmniejszenie liczby zachorowań na choroby infekcyjne poprzez skuteczne szczepienia i antybiotykoterapię (teoria higieniczna), przez co układ odpornościowy kieruje swoje działanie w stronę innych antygenów, dawniej niezauważalnych dla naszych barier ochronnych. Mimo to istnieje także hipoteza mówiąca o tym, że to właśnie niektóre drobnoustroje mogą same prowadzić do zwiększonej odczynowości organizmu i wystąpienia nadwrażliwości. Bakterie takie jak Bordetella pertussis czy Haemophilus influenzae przez uszkadzające działanie na nabłonek dróg oddechowych zmieniają jego reaktywność i tym samym zwiększają prawdopodobieństwo pojawienia się objawów alergii.

Rozpoznanie alergii

Bardzo ważną rzeczą, od której powinno się zacząć badanie pacjenta z alergią, jest wywiad, zwłaszcza wywiad rodzinny. Występowanie u najbliższych krewnych chorób na podłożu atopii ukierunkowuje naszą uwagę w tę stronę. Należy zwrócić uwagę na dolegliwości takie jak: zapalenia spojówek, nieżyt nosa (sezonowy lub całoroczny), duszności, a także objawy ze strony przewodu pokarmowego (biegunki, zaparcia lub wzdęcia). Następnie należy zwrócić uwagę na sezonowość występowania objawów, okresy misji i nasilenia czy też gwałtownej reakcji na dane produkty. Następnie można posiłkować się innymi badaniami, takimi jak:

  • testy skórne – przeprowadzane są za pomocą specjalnie wystandaryzowanych wyciągów alergenów. Zazwyczaj badanie wykonuje się na przedramieniu, skóra nie może być zmieniona chorobowo, a pomiaru dokonuje się po 10-15 minutach. Reakcja na alergen w postaci rumienia lub bąbla wskazuje na obecność przeciwciał wyzwalających reakcję zapalną w skórze;
  • wziewne testy ekspozycyjne – dzięki takim testom możemy sprawdzić skłonność oskrzeli do skurczu. Polegają na podaniu w aerozolu określonej substancji w ilości, która u osób zdrowych nie wywołuje reakcji. Można też badać reakcję oskrzeli na bodźce nieswoiste, takie jak zimne powietrze. Testy wykonuje się wyłącznie w specjalistycznych ośrodkach alergologicznych z niezbędnym zabezpieczeniem medycznym. Stosowane są także prowokacyjne testy donosowe, gdzie alergen aplikuje się do nosa i ocenia reakcję błony śluzowej na daną substancję;
  • oznaczanie stężenia immunoglobulin – całkowite stężenie IgE rośnie we wszystkich chorobach atopowych, ale brak wzrostu nie pozwala na wykluczenie choroby o podłożu alergicznym. Wzrost też nie jest charakterystyczny tylko dla nich, gdyż występuje także w chorobach pasożytniczych, chłoniaku Hodgkina czy szpiczaku mnogim. Oznaczanie stężenia IgE swoistych dla danego alergenu pomaga natomiast w potwierdzeniu uczulenia na daną substancję;
  • ocena liczby lub odsetka granulocytów kwasochłonnych – dla alergii charakterystyczny jest niezbyt wysoki wzrost tych wartości, natomiast duży wzrost może wskazywać na zakażenie pasożytnicze, a nawet chorobę nowotworową. Wyniki badań zawsze powinny być interpretowane przez lekarza.

Leczenie alergii

Leczenie alergii powinno polegać na:

  • eliminacji alergenu – jeżeli czynnik wyzwalający alergię został już zidentyfikowany, powinniśmy dążyć do wyeliminowania go z otaczającego nas środowiska lub pokarmu, bowiem jest to najskuteczniejsza metoda walki z alergią;
  • leczeniu farmakologicznym – zróżnicowanym w zależności od rodzaju choroby alergicznej. Mają tutaj zastosowanie leki przeciwhistaminowe, steroidy wziewne lub doustne, a także kromony lub leki przeciwleukotrienowe.
  • immunoterapii swoistej (potocznie zwanej odczulaniem) – metodzie leczenia przyczynowego u starannie dobranych chorych. Leczenie powinno być stosowane przez specjalistę alergologa i zwykle polega na systematycznym podawaniu szczepionki alergenowej. W ten sposób dążymy do uzyskania tolerancji na dany alergen w organizmie chorego. Najlepsze wyniki uzyskuje się w przypadku uczuleń na pyłki roślin i roztocza. Zwykle alergen podaje się we wstrzyknięciach podskórnych.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Jak odróżnić alergię od innych chorób?

W medycynie niekiedy trudno postawić diagnozę. Te same objawy mogą dotyczyć różnych chorób. Szczególnie symptomy ...

Przewlekły katar u dzieci – co oznacza i jak leczyć ciągły katar u dziecka?

Nawracający katar u dziecka i obrzęk śluzówek nosa to najczęściej objaw infekcji układu oddechowego. Za ...

Alergie u dorosłych i u dzieci

Z roku na rok alergia staje się coraz większym problemem zdrowotnym, dotykającym zarówno dzieci, jak ...

Odczulanie u dziecka

Odczulanie to jedyna metoda leczenia alergii, która działa na przyczynę jej powstawania, a nie tylko ...

Pokrzywka

Pokrzywka to choroba skóry, która jest powszechnym problemem i charakteryzuje się występowaniem zmian skórnych pod ...

Astma a alergia u dziecka

Astma należy do najczęściej występujących przewlekłych chorób układu oddechowego u dzieci. Zachorowalność na tę chorobę ...

Alergia na mleko krowie u dzieci

Alergie pokarmowe, w tym alergia na mleko krowie u dziecka, to reakcje immunologiczne powstałe w ...

Alergia na mleko u dziecka

Alergia na mleko krowie jest najczęściej spotykaną alergią pokarmową występującą u dzieci. Uczulenie na mleko ...

Alergia w ciąży

Alergia to stan, w którym na organizm człowieka oddziałuje jakiś alergen. Kurz, grzyby, pyłki kwiatowe, ...

Katar u dzieci

Katar (inaczej nieżyt błony śluzowej nosa) jest przede wszystkim objawem przeziębienia. Jednakże katar może również ...

Objawy i leczenie mięczaka zakaźnego

Mięczak zakaźny to choroba skóry, spowodowana przez wirus DNA z grupy ospy. Typowym objawem mięczaka ...

Alergia

Alergia to nadwrażliwość organizmu na kontakt z czynnikami środowiskowymi (alergenami). Istotą procesu jest nadmierna odpowiedź ...

Komentarze (0)