Jak powstaje alergia?

Alergia jest schorzeniem, które dotyka coraz więcej ludzi na świecie i chociaż jej mechanizm dzięki rozwojowi immunologii jest coraz lepiej poznawany, dalej nie udaje się jednoznacznie określić przyczyn, dla których jedni ludzie chorują na alergię, a inni nie. Branych jest pod uwagę kilka teorii, lecz żadna jak dotąd nie została stanowczo potwierdzona.

Czym jest alergia?

U zdrowego człowieka bez predyspozycji do alergii, układ immunologiczny reaguje na kontakt z groźnymi dla organizmu czynnikami, którymi zwykle są bakterie lub wirusy. Uruchamia się szereg reakcji, w wyniku których infekcja zostaje ograniczona we wczesnym stadium, zanim zdążą rozwinąć się jakiekolwiek objawy kliniczne. U osób z alergią układ odpornościowy nie działa prawidłowo i zaczyna odpowiadać na kontakt z czynnikami, które dla zdrowych osób są neutralne i nie wywołują u nich objawów. Substancje, które wywołują taką nieprawidłową reakcję organizmu są nazywane alergenami. Komórki układu immunologicznego zaangażowane w odpowiedź alergiczną wydzielają prozapalne cytokiny powodując kolejne reakcje i wywołując objawy. Istotą alergii jest więc stan zapalny powstający w odpowiedzi na wniknięcie alergenu.

Pojęciem nieco szerszym niż alergia jest nadwrażliwość. O ile w alergii kluczową rolę odgrywają mechanizmy immunologiczne zależne od przeciwciał (w przeważającej części przypadków są to przeciwciała klasy IgE), o tyle w innych typach nadwrażliwości mamy do czynienia także z mechanizmami nieimmunologicznymi. Ważne jest także pojęcia atopii, czyli genetycznie uwarunkowej skłonności do nadmiernej produkcji przeciwciał IgE. Atopia jest jednym z najczęstszych w populacji zaburzeń genetycznych i jest odpowiedzialna za występowanie chorób alergicznych u wielu członków tej samej rodziny.

Teorie powstawania alergii

W powstawaniu alergii niewątpliwie biorą udział czynniki zarówno genetyczne jak i środowiskowe. Udział jednych lub drugich w całości obrazu klinicznego alergii u konkretnej osoby jest trudny do określenia.

  • Predyspozycja genetyczna – objawia się np. wspomnianą wyżej atopią. Poznano już nawet kilka konkretnych genów, których mutacje odpowiadają za nadmierną produkcję IgE w odpowiedzi na konkretny alergen. Predyspozycja genetyczna nie jest jednak nigdy jedyną przyczyną powstawania alergii – świadczy o tym fakt, że nawet jeśli oboje rodzice są chorzy na alergię to prawdopodobieństwo zachorowania u ich dziecka wynosi około 60%. Oznacza to, że w powstawaniu alergii muszą brać także udział inne czynniki.
  • Teoria higieniczna – podkreślana w ostatnich latach. Jej zwolennicy uważają, ze za powstawanie alergii odpowiedzialna jest coraz większa „sterylność” środowiska, spowodowana nadmierną dbałością o dezynfekcję oraz lekkomyślnym i nieuzasadnionym stosowaniem antybiotyków przez większość lekarzy. Brak kontaktu z naturalnymi drobnoustrojami i innymi antygenami powoduje, że układ immunologiczny nieprawidłowo rozwija się oraz zaczyna reagować na czynniki neutralne.
  • Infekcje – dowiedziono, że częste infekcje dróg oddechowych zwiększają ryzyko rozwoju alergii wziewnej, prawodopodobnie poprzez uszkodzenia nabłonka i ułatwienie kontaktu z alergenami. Z drugiej strony istnieją infekcje, przebycie których stanowi ochronę przed alergią – dowiedziono to w przypadku wirusowego zapalenia wątroby typu B lub odry.
  • Czynniki żywieniowe – układ pokarmowy, poza oddechowym, jest miejscem największego kontaktu z alergenami. Czynniki uczulające zawarte w pokarmach mają ogromne znaczenie w rozwoju i dojrzewaniu układu immunologicznego. Dlatego też alergia pokarmowa pojawia się zazwyczaj najwcześniej, wraz z wprowadzaniem poszczególnych pokarmów do diety niemowlęcia. Udowodniono ochronny wpływ karmienia naturalnego, co prawdopodobnie jest spowodowane przeciwciałami IgG przechodzącymi do mleka z organizmu matki. Należy tutaj podkreślić, że w okresie laktacji matka nie powinna spożywać pokarmów o znanym silnym potencjale uczulającym (jak na przykład orzeszki ziemne). Eksperci nie są jednak zgodni co do wprowadzania u karmiącej specjalnej hipoalergicznej diety. Ponieważ układ odpornościowy ma rozsianą lokalizację w organizmie, ochrona niemowlęcia przed rozwojem alergii pokarmowej ma także wpływ na brak innych rodzajów alergii w późniejszych latach życia.
  • Zanieczyszczenie środowiska – wraz z rozwojem cywilizacji i przemysłu coraz więcej osób mieszkających w dużych miastach zapada na alergię. Duże znaczenie ma zanieczyszczenie powietrza spalinami z samochodów oraz dym z papierosów. Świadczy o tym także fakt rzadszego występowania alergii u mieszkańców terenów wiejskich.

Proces powstawania alergii

Wymienione wyżej predyspozycje powodują, że u pewnej części populacji układ odpornościowy reaguje nieprawidłowo na kontakt z antygenami. Cały proces alergii jest niejako dwufazowy. Pierwszy w życiu kontakt organizmu z alergenem powoduje „uczulenie” układu immunologicznego i powstanie limfocytów B. Jest to pierwsza faza alergii, w której nie występują żadne objawy kliniczne. Po kolejnym kontakcie z tym samym alergenem limfocyty B pamięci szybko przekształcają się w komórki plazmatyczne i zaczynają produkować w dużej ilości przeciwciała IgE.

Komórki tuczne, zwane mastocytami, które są obecne we wszystkich tkankach, posiadają na swojej powierzchni receptory dla przeciwciał IgE. Aby reakcja alergiczna zaszła, alergen musi związać dwie sąsiednie cząsteczki IgE na powierzchni mastocytu, co prowadzi do aktywacji tej komórki i uwalniania z jej wnętrza wielu substancji odpowiedzialnych za objawy alergii. Bezpośrednio po kontakcie z alergenem rozwija się tak zwana faza wczesna alergii, związana z uwolnieniem „gotowych” mediatorów z wnętrza komórki tucznej – jest to głównie histamina, ale także heparyna oraz chymazy i tryptazy, czyli enzymy trawiące białka. Te wczesne mediatory wywołują głównie efekt naczyniowy – następuje rozszerzenie tętnic i naczyń włosowatych, co może objawiać się spadkiem ciśnienia tętniczego i wstrząsem oraz zwiększenie przepuszczalności żył, co powoduje obrzęk tkanek. Kliniczna manifestacja zależy od miejsca, w którym zadziałał alergen:

  • w nosie powstaje katar,
  • na skórze pokrzywka,
  • w oskrzelach kaszel i utrudniony oddech.

Oskrzela pod wpływem mediatorów komórek tucznych stają się nadwrażliwe, co może doprowadzić do napadu świszczącego oddechu charakterystycznego dla astmy. Po kilku lub kilkunastu godzinach od kontaktu z alergenem następuje tak zwana faza późna alergii, która jest wywołana uwalnianiem przez mastocyty substancji syntetyzowanych po zadziałaniu alergenu. Należą tutaj głównie czynniki zapalne – leukotrieny, prostaglandyny, tromboksany oraz cytokiny, które są odpowiedzialne za migrację innych komórek zapalnych do miejsca kontaktu. Powoduje to powstanie stanu zapalnego i nawrót objawów reakcji wczesnej. Jeśli ekspozycja na alergen jest stała lub powtarzalna przez dłuższy czas, reakcje alergiczna przechodzi w fazę przewlekłą – utrzymujący się stan zapalny może spowodować zmiany strukturalne w narządach nim objętych, powodując utrwalenie objawów.

Istnieją także inne mechanizmy powstawania alergii, niezwiązane z powstawaniem przeciwciał IgE. Różnią się one tylko sposobem pobudzenia komórki tucznej, cały mechanizm od momentu aktywacji mastocyta jest taki sam w każdym rodzaju alergii. Takie nieimmunologiczny mechanizm alergii występuje na przykład w uczuleniu na jad niektórych owadów lub w alergii na jodowe środki kontrastowe używane w badaniach radiologicznych. Ponieważ te alergeny dostają się zazwyczaj do krążenia ogólnego objawy są bardziej nasilone i mogą doprowadzić do zagrożenia życia w postaci wstrząsu anafilaktycznego.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.2


Może cię

Alergia

Alergia to nadwrażliwość organizmu na kontakt z czynnikami środowiskowymi (alergenami). Istotą procesu jest nadmierna odpowiedź ...

Wstrząs anafilaktyczny

Wstrząs anafilaktyczny to bardzo groźna reakcja alergiczna. Wymaga ona szybkiej, fachowej interwencji medycznej. Objawy mogą ...

Pokrzywka

Pokrzywka to choroba skóry, która jest powszechnym problemem i charakteryzuje się występowaniem zmian skórnych pod ...

Alergia na mleko u dziecka

Alergia na mleko krowie jest najczęściej spotykaną alergią pokarmową występującą u dzieci. Uczulenie na mleko ...

Katar alergiczny

Katar alergiczny nazywany jest także siennym. Jest to ostry alergiczny nieżyt nosa, którego objawy pojawiają ...

Wstrząs anafilaktyczny – pierwsza pomoc

Wstrząs anafilaktyczny to ostro przebiegająca reakcja alergiczna typu natychmiastowego. Szybki spadek ciśnienia, ostra duszność, utrata ...

Astma a alergia u dziecka

Astma należy do najczęściej występujących przewlekłych chorób układu oddechowego u dzieci. Zachorowalność na tę chorobę ...

Przewlekły katar u dzieci – co oznacza i jak leczyć ciągły katar u dziecka?

Nawracający katar u dziecka i obrzęk śluzówek nosa to najczęściej objaw infekcji układu oddechowego. Za ...

Postępowanie w alergii atopowej

W ostatnich latach, zarówno w Polsce, jak i na świecie, gwałtownie rośnie liczba osób cierpiących ...

Jak odróżnić alergię od innych chorób?

W medycynie niekiedy trudno postawić diagnozę. Te same objawy mogą dotyczyć różnych chorób. Szczególnie symptomy ...

Alergie u niemowląt

Alergia to skłonność układu immunologicznego do nadmiernej reakcji na niektóre czynniki – alergeny. Mechanizm powstania ...

Alergie u dorosłych i u dzieci

Z roku na rok alergia staje się coraz większym problemem zdrowotnym, dotykającym zarówno dzieci, jak ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon