Skaza białkowa

Choć nietolerancje pokarmowe dotykają głównie dzieci, coraz więcej dorosłych miewa alergiczne objawy po spożyciu pewnych rodzajów pokarmów. Ponieważ mamy tutaj do czynienia z zaburzeniami żywienia, u dzieci stają się one przyczyną niedoborów żywieniowych, co może prowadzić do nieprawidłowego rozwoju, zarówno fizycznego, jak i psychicznego.

Co to jest białko i do czego jest potrzebne?

Wielu ludzi nie zdaje sobie sprawy, jak bardzo białko jest niezbędne w życiu człowieka. Białka to grupa związków chemicznych zbudowanych z łańcuchów mniejszych cząstek, zwanych aminokwasami. Po spożyciu białka z pokarmem w jelicie dochodzi do jego trawienia (rozkładu) na aminokwasy i transportu wraz z krwią do innych części ciała. W organizmie człowieka białka pełnią ważne funkcje, takie jak:

  • transport – niektóre białka transportują we krwi leki, a także inne substancje wytwarzanie w organizmie, na przykład cholesterol;
  • enzymy – w zasadzie wszystkie enzymy w organizmie człowieka, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania na poziomie komórkowym, są białkami;
  • magazynowanie – na przykład białko ferrytyna, która stanowi magazyn żelaza w ustroju;
  • składniki mięśni – odpowiedzialne za ich skurcz i tym samym ruch;
  • podstawowe elementy strukturalne – białkami są na przykład elastyna czy kolagen, występujące w większości tkanek takich jak kości;
  • odporność – białkami są przeciwciała wytwarzane przez limfocyty, które biorą udział w procesach immunologicznych.

Jak i dlaczego powstaje skaza białkowa?

Choć samo pojęcie skazy białkowej znane jest każdej mamie, która urodzi dziecko, o tyle większość ludzi nie wie tak naprawdę, na czym polega ta choroba i z jakiego powodu powstaje. Wśród wielu osób panuje pogląd, że skaza białkowa jest uczuleniem pokarmowym na mleko krowie. Jest to tylko po części prawda, ponieważ skaza białkowa to alergia pokarmowa na szereg białek, nie tylko na te zawarte w krowim mleku, ale także na przykład białka jaja kurzego. Nie jest do końca pewne, dlaczego u niektórych ludzi powstają alergie pokarmowe (i alergie w ogóle). Próbuje się wskazywać rolę czynników genetycznych (za czym przemawia częste występowanie alergii u członków rodzin) oraz czynników środowiskowych, a wśród nich między innymi:

  • karmienie piersią – które zmniejsza ryzyko alergii kilkukrotnie w porównaniu z żywieniem sztucznym, prawdopodobnie dzięki obecności w mleku matki „ochronnych” przeciwciał oraz dzięki mniejszemu kontaktowi dziecka z czynnikami mogącymi wywołać alergię;
  • hipoteza higieniczna – okazuje się, że w czasach, kiedy coraz częściej mamy do czynienia z modą na sterylne życie (częste stosowanie antybiotyków, wprowadzenie środków dezynfekujących, szczepienia ochronne), a dzieci w okresie dojrzewania układu immunologicznego mają dużo mniejszy kontakt z alergenami naturalnie występującymi w przyrodzie, częstsze jest pojawianie się alergii w późniejszym życiu;
  • infekcje – niektóre, jak na przykład wirusowe lub bakteryjne infekcje dróg oddechowych, mogą powodować nadwrażliwość oskrzeli na alergeny wziewne, czasem prowadząc do rozwoju astmy. Istnieją jednak dowody na ochronny wpływ infekcji spowodowanej wirusem zapalenia wątroby typu B, wirusem odry lub prątkiem gruźlicy. Ma to związek z większą produkcją w tych chorobach jednego z typów limfocytów, który ma działanie antyalergiczne.

Ze składników pożywienia to właśnie białka mają największy potencjał uczuleniowy, dlatego też alergia pokarmowa na białka jest jedną z najczęściej występujących u człowieka. Dotyczy ona zwykle dzieci przed 1. rokiem życia, ponieważ ich układ odpornościowy jest jeszcze niedojrzały i – w grupach predysponowanych przez powyższe czynniki – może nadmiernie i nieprawidłowo reagować na kontakt z niektórymi składnikami pokarmów, powodując objawy kliniczne alergii. Ma to miejsce za pośrednictwem przeciwciał klasy IgE, które powstają w dużej ilości po kontakcie z alergenem i powodują uwalnianie mediatorów stanu zapalnego, co wywołuje objawy.

Jakie są objawy skazy białkowej?

Generalnie objawy alergii pokarmowych dotyczą zwykle przewodu pokarmowego, powodując bóle brzucha, nudności, wymioty, zaparcia, a u małych dzieci kolki. Jednak różnorodność objawów jest ogromna. Mogą to być także objawy ze strony układu oddechowego, na przykład duszność, lub oczu i nosa – łzawienie, zaczerwienienie i kichanie. W skazie białkowej najczęściej mamy do czynienia z objawami skórnymi podobnymi do występujących w atopowym zapaleniu skóry. U niemowląt zmiany pojawią się najczęściej na policzkach, co dość często jest zauważane przez rodziców, natomiast nierzadko bagatelizowane (i brane za rumieńce). Skóra jest zaczerwieniona, sucha, łuszcząca i swędzi. U starszych dzieci zmiany mogą pojawić się także na rączkach, nóżkach i tułowiu. Oczywiście jak każda alergia, skaza białkowa może powodować cięższe objawy, takie jak uporczywa biegunka, niedobór masy ciała oraz groźny dla życia wstrząs anafilaktyczny. Rodzice dziecka chorego na alergię muszą być wyczuleni na rozpoznawanie objawów, które mogą świadczyć o zbliżającym się wstrząsie. Są to: nagle występująca biegunka, szybki oddech, utrata przytomności, niewyczuwalne tętno. Tylko szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia może spowodować ustąpienie zagrożenia.

Rozpoznawanie skazy białkowej

Objawy kliniczne skazy białkowej są bardzo charakterystyczne, lecz nie są swoiste tylko dla tej choroby, dlatego lekarz poza zebraniem wywiadu od rodzica i zbadaniem dziecka musi zwykle przeprowadzić testy eliminacji i prowokacji. Polegają one na 10-14 dniowym niepodawaniu dziecku krowiego mleka i obserwacji, czy objawy ustępują. Jeśli tak się stanie i po ponownym wprowadzeniu mleka objawy powrócą, można z dużą dozą pewności rozpoznać skazę białkową. Oczywiście w każdym przypadku należy wykluczyć inne przyczyny występujących objawów, między innymi zaburzenia enzymatyczne (takie jak nietolerancja laktozy) czy infekcje przewodu pokarmowego.

Jak leczyć skazę białkową?

Podstawowym sposobem leczenia jest dieta eliminująca mleko krowie z jadłospisu. Jeśli skaza białkowa wystąpiła u dziecka karmionego piersią, należy wykluczyć mleko krowie z diety matki karmiącej. Często konieczne jest także ograniczenie spożycia przetworów mlecznych (jogurtów, kefirów, serów). Bardzo ważnym elementem w skazie białkowej jest pielęgnacja zajętej skóry. Należy ją natłuszczać i nawilżać za pomocą specjalnych preparatów dla skóry atopowej dostępnych w aptece. W większości przypadków (ale niestety nie we wszystkich) skaza białkowa jest chorobą ustępującą. Dzieje się to zwykle po 2. roku życia i często nie ma wpływu na wystąpienie alergii w późniejszym życiu. Czasem jednak choroba nie ustępuje lub w starszym wieku pojawia się uczulenie na inne pokarmy lub alergeny wziewne. Zależy to w dużej mierze od dyscypliny w stosowaniu diety eliminacyjnej, dlatego bardzo ważne jest dokładne instruowanie rodziców, jak postępować z dzieckiem chorym na skazę białkową.

Opublikowano: ; aktualizacja: 17.11.2017

Oceń:
4.6


Może cię

Alergia na mleko u dziecka

Alergia na mleko krowie jest najczęściej spotykaną alergią pokarmową występującą u dzieci. Uczulenie na mleko ...

Domowe sposoby na katar alergiczny – jak leczyć lekami i naturalnie?

Katar alergiczny (sienny) to jeden z objawów alergii. Alergiczny nieżyt nosa pojawia się jako efekt ...

Wideo – Alergia na mleko

Czynnikiem wyzwalającym reakcję alergiczną jest kilka białek: alfa-laktoglobulina, beta-laktoglobulina, kazeina, lipoproteina i różne mieszaniny peptydowe. ...

Katar sienny

Katar sienny, zwany także alergicznym nieżytem nosa, jest jedną z częściej występujących chorób alergicznych w ...

Alergia na białka mleka krowiego – jak objawia się alergia na mleko? Na czym polega leczenie uczulenia?

Alergia na białko mleka krowiego jest jedną z najczęściej diagnozowanych typów alergii pokarmowej u dzieci, ...

Jak leczy się alergię pokarmową?

Alergia pokarmowa to schorzenie, które dotyczy około 3 % osób dorosłych i 6 % dzieci. ...

Alergiczne zapalenie spojówek

Alergiczne zapalenie spojówek wywołuje obecność komórek tucznych, uwalniających w reakcji na alergen histaminę, co prowadzi ...

Pokrzywka fizykalna

Z wielu chorób skóry występujących u człowieka pokrzywka jest chyba jedną z najbardziej niejednolitych. Oznacza ...

Jakie są przyczyny alergii skórnej?

Objawy alergii skórnej mogą wywołać praktycznie wszystkie możliwe alergeny. Wśród przyczyn jest zarówno alergia pokarmowa ...

Dieta w alergii na białko mleka

Alergie pokarmowe stanowią poważny problem społeczny i zdrowotny. Wynikają one z zaburzenia prawidłowej odpowiedzi immunologicznej ...

Nietolerancja laktozy u dzieci

Nietolerancja laktozy to schorzenie stosunkowo często występujące u dzieci. Czasem może powodować dolegliwości uporczywe zarówno ...

Alergia na mleko krowie u dzieci

Alergie pokarmowe, w tym alergia na mleko krowie u dziecka, to reakcje immunologiczne powstałe w ...

Komentarze (0)