Co to jest alergen?

Wśród wielu chorób występujących u człowieka alergia zajmuje szczególne miejsce, gdyż jest to jedno z najczęściej występujących schorzeń – ocenia się, że co trzeci człowiek doświadcza w życiu objawów alergii. Ich wspólną cechą jest istnienie nadwrażliwości organizmu na spotykane czynniki zewnętrzne. Czynniki te nazywane są alergenami.

Na czym polega alergia?

W mechanizmie powstawania alergii bierze udział układ odpornościowy człowieka. Ma on za zadanie rozpoznawać i – w razie potrzeby – bronić nasz organizm przed wszystkim, z czym ma on kontakt. U zdrowych ludzi, bez predyspozycji do alergii, układ odpornościowy (zwany także immunologicznym) radzi sobie z tym zadaniem bez zarzutu, nie wywołując żadnych objawów po zetknięciu z czynnikami zewnętrznymi. Jednak u niektórych osób istnieje predyspozycja do nadmiernej odpowiedzi układu immunologicznego, co prowadzi do wystąpienia szeregu objawów alergii. Dzieje się to poprzez produkcję przeciwciał (głównie klasy IgE) przez pewne rodzaje limfocytów (komórek układu immunologicznego), które zetknęły się z danym alergenem. Przeciwciała IgE kontaktują się następnie z komórkami tucznymi (mastocytami) oraz eozynofilami, co doprowadza do uwolnienia mediatorów stanu zapalnego. W zależności od tego, jaki rodzaj alergenu zadziała i w jakim miejscu, mamy do czynienia z wachlarzem objawów.

Podział alergenów

Alergeny przyjęło się dzielić w następujący sposób:

  • alergeny wziewne,
  • alergeny pokarmowe,
  • alergeny kontaktowe,
  • alergeny zawarte w lekach lub jadach owadów.

Ze względu na ogromną ilość poznanych alergenów opracowano system ich nazewnictwa, który opiera się na trzech członach: pierwsza część to trzy litery nazwy rodzajowej organizmu, z którego pochodzi alergen, druga część to jedna litera nazwy gatunkowej, trzecia część to numer oznaczający kolejność odkrycia danego alergenu.

Alergeny wziewne

Jak sama nazwa wskazuje, alergeny wziewne dostają się do organizmu przez układ oddechowy. Należą do nich:

  • pyłki roślin – w Polsce są to zwykle pyłki traw, chwastów (oset, pokrzywa), drzew (topola, wierzba, brzoza) i zbóż (oprócz pszenicy, jęczmienia, żyta i owsa alergenem mogą być także pyłki kukurydzy). Alergia wywołana tymi czynnikami często jest sezonowa – objawy występują w pewnym okresie roku, w czasie pylenia roślin;
  • sierść zwierząt – głównie psów i kotów, czasem królików, świnek morskich i chomików oraz niekiedy pierze ptaków, takich jak kury czy gołębie. Najczęściej uczula sierść kota, na której znajduje się dużo śliny tego zwierzęcia;
  • roztocza żyjące w kurzu – zazwyczaj roztocze kurzu domowego (Dermatophagoides pteronyssinus), które żerują na złuszczonym naskórku człowieka. W tym typie alergii ważne jest dokładne wietrzenie pomieszczeń i częsta zmiana pościeli;
  • pleśnie i inne grzyby – ich rozwojowi sprzyja duża wilgotność powietrza, dlatego często występują w miejscach o złej wentylacji, w domach, gdzie pranie suszy się w zamkniętych pomieszczeniach oraz przy dużej ilości roślin doniczkowych;
  • dym z papierosów, a także smog występujący w wielkich miastach – tutaj główną rolę przypisuje się węglowodorom aromatycznym występującym w dymie. Ten typ alergenu może często wywołać bardzo nasilone objawy alergii;
  • pary niektórych substancji chemicznych zawartych w farbach lub rozpuszczalnikach.

Objawy alergii wywołanej przez alergeny wziewne dotyczą głównie układu oddechowego – występuje katar, kichanie, zatkany nos, utrudnione oddychanie. U niektórych osób może rozwinąć się astma. Często do powyższych objawów dołączają symptomy ze strony oczu – zaczerwienienie, swędzenie i łzawienie, co jest spowodowane współistniejącym alergicznym zapaleniem spojówek.

Alergeny pokarmowe

Alergeny pokarmowe dostają się do organizmu z pożywieniem. Przykładami takich alergenów są często występujące alergie na mleko krowie i białko jaja kurzego. Są to bardzo częste schorzenia u dzieci, powodujące uporczywe objawy ze strony układu pokarmowego, takie jak biegunki, wzdęcia, ból brzucha, nudności i wymioty, niedobór masy ciała. Innymi częstymi alergenami pokarmowymi są pszenica, żyto i jęczmień. Do bardziej niebezpiecznych alergenów należą ryby i owoce morza, których spożycie u osób szczególnie predysponowanych może doprowadzić do wstrząsu anafilaktycznego i zgonu. Podobnie uczulają orzechy ziemne. Rodzaj alergii wywoływany przez alergeny pokarmowe stosunkowo często występuje u dzieci. Oprócz typowych objawów pokarmowych pojawiają się także zmiany skórne, zapalenie spojówek, czasem astma.

Alergeny kontaktowe

Ten typ alergenu wywołuje reakcję immunologiczną na powierzchni skóry lub błon śluzowych, które miały z nim kontakt. Powoduje to stan zapalny w skórze, prowadząc do kontaktowego alergicznego zapalenia skóry (wyprysku kontaktowego). Pojawiają się grudki i pęcherzyki otoczone rumieniem, zmiany są swędzące, ale znikają bez pozostawienia śladu. Najczęstsze alergeny kontaktowe to nikiel (zawarty na przykład w biżuterii), chrom (składnik farb, lakierów, zapałek), różnego rodzaju sztuczne tkaniny w ubraniach, lateks (częsta alergia u lekarzy i pielęgniarek), niektóre kosmetyki i perfumy, a także leki stosowane miejscowo na skórę (antybiotyk neomycyna).

Alergeny zawarte w lekach lub jadach owadów

Najbardziej znanym przykładem alergii na leki jest uczulenie na penicylinę. Jest to zjawisko tak częste, że przed pierwszym podaniem tego antybiotyku lekarz zleca próbę uczuleniową, podając niewielką dawkę penicyliny i obserwując objawy. Obecnie jednak coraz rzadziej stosuje się naturalną penicylinę o największym potencjale uczulającym. Inną grupą leków stosunkowo często wywołującą objawy alergii są leki przeciwbólowe z grupy salicylanów (jak na przykład kwas acetylosalicylowy) oraz środki miejscowo znieczulające używane w anestezjologii (benzokaina). Objawy alergii na leki mogą być przeróżne, oprócz typowych objawów ze strony przewodu pokarmowego często występują zmiany skórne pod postacią pokrzywki lub obrzęku, a także zaburzenia oddychania spowodowane obrzękiem dróg oddechowych. Czasem dochodzi także do wstrząsu anafilaktycznego.

Do owadów, których jad najczęściej nas uczula, należą pszczoły, osy i mrówki. O ile w przypadku mrówek zazwyczaj objawy ograniczają się do świądu skóry, o tyle jad pszczół i os może powodować dużo bardziej burzliwe objawy. Pojawiają się zmiany pokrzywkowe, złe samopoczucie, utrudnione oddychanie, kołatanie serca, bóle i zawroty głowy. Stosunkowo często jad pszczół lub os powoduje wstrząs anafilaktyczny.

Czy można uniknąć kontaktu z alergenami?

Patrząc na ilość poznanych alergenów i mając na uwadze, że ciągle pojawiają się nowe, trzeba przyznać, że nie ma sposobu na uniknięcie kontaktu z czynnikami uczulającymi. Należy jednak pamiętać, że nawet u osób predysponowanych do wystąpienia alergii nie wszystkie alergeny będą ją powodować. Zdarza się także sytuacja, w której uczulenie na jeden rodzaj alergenu współistnieje z uczuleniem na inny. Do dość częstych przypadków należy uczulenie na lateks i jednoczesne uczulenie na niektóre owoce (banany, kiwi). Taka sytuacja nazywa się reakcją krzyżową. Pomimo tego, że nie ma sposobu na całkowite uniknięcie kontaktu z alergenami, można jednak nauczyć się ten kontakt minimalizować, aby objawy alergii były jak najmniej dokuczliwe.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Alergeny - rodzaje

Codziennie nasz organizm spotyka obce dla siebie substancje. Na szczęście nie wszystkie wywołują objawy uczulenia. ...

Alergeny wziewne

Substancje uczulające dostają się do ustroju różnymi drogami. Te, które wnikają przez błony śluzowe dróg ...

Uczulenie na pyłki roślin

Uczulenie na pyłki roślin jest bardzo często występującym schorzeniem, a liczba chorych ciągle wzrasta. Pyłki ...

Zwierzęta a alergie

Alergia na zwierzęta jest schorzeniem, w którym objawy są wynikiem nieprawidłowej odpowiedzi układu immunologicznego na ...

Alergiczny nieżyt nosa – jak leczyć alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa?

Alergiczny nieżyt nosa (ANN) to najczęstsza choroba alergiczna. Zapalenie błony śluzowej wyściełającej jamę nosową prowadzi ...

Alergia na kurz

Alergia na kurz jest chorobą niezwykle często współistniejącą z innymi alergiami, zarówno u dzieci, jak ...

Uczulenie na pyłki – objawy i leczenie

Alergia na pyłki (pyłkowica, gorączka sienna) pojawia się wiosną. Najczęstszymi alergenami są pyłki traw. Wśród ...

Alergia na leki

Reakcja alergiczna występuje najczęściej po podaniu leków pozajelitowo, czyli na przykład poprzez zastrzyk domięśniowy lub ...

Alergia na jad owadów

Lato to czas wakacji, urlopów. Słoneczna pogoda i upały sprzyjają spędzaniu czasu na świeżym powietrzu. ...

Alergia kontaktowa

Alergie skórne są poważnym problemem dzisiejszych czasów. Wysypka, świąd, pokrzywka, szczególnie na odsłoniętych częściach ciała, ...

Alergia a odporność

Alergia już od dłuższego czasu jest przez niektórych badaczy nazywana chorobą cywilizacyjną. Choruje na nią ...

Jak mieszkać bez alergenów?

Liczba alergików wzrasta, zwłaszcza w miastach, mimo że tam alergenów jest mniej. Połączenie ich ze ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon