Alergie u dorosłych i u dzieci

Z roku na rok alergia staje się coraz większym problemem zdrowotnym, dotykającym zarówno dzieci, jak i osoby dorosłe. Reakcja na alergen może być bardzo różna i zwykle nie zależy od drogi wniknięcia do organizmu. Najgroźniejszy jest wstrząs anafilaktyczny, występujący natychmiast po kontakcie z alergenem i w krótkim czasie prowadzący do zapaści i śmierci.

Przyczyny powstawania alergii

Pojawienie się reakcji alergicznych jest ściśle związane z istnieniem układu immunologicznego, odpowiedzialnego za mechanizmy obronne. W toku ewolucji pewne grupy komórek wyspecjalizowały się w rozpoznawaniu i odróżnianiu własnych antygenów i zwalczaniu tylko obcych. Odbywa się to w sposób bezpośredni na drodze fagocytozy, czyli wchłonięcia alergenu i jego strawieniu, lub pośrednio poprzez wydzielanie takich produktów jak przeciwciała, cytokiny i inne czynniki reakcji zapalnej.

W reakcjach immunologicznych biorą udział produkowane w szpiku kostnym różnego rodzaju limfocyty, monocyty i granulocyty, które krążą we krwi lub gromadzą się w większych skupiskach w węzłach i grudkach chłonnych, wątrobie, śledzionie i naczyniach limfatycznych, ale są obecne także we wszystkich narządach. W razie potrzeby mogą przekształcać się np. w makrofagi lub komórki plazmatyczne, biorące udział w zwalczaniu alergenu.

W przypadku pierwszego kontaktu z alergenem niektóre komórki, tzw. komórki pamięci immunologicznej, zapamiętują go i przy powtórnym wtargnięciu dochodzi do szybkiej reakcji zwalczającej „intruza”.

Zdarza się jednak czasem, że reakcje obronne są nadmierne, skierowane przeciwko substancjom nieszkodliwym lub własnym tkankom i wówczas same stanowią zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia.

Drogi wnikania alergenów

Alergeny wnikają do organizmu w różny sposób:

  • poprzez błony śluzowe układu oddechowego: pyłki roślin, traw i drzew, pleśnie, zarodniki roztoczy kurzu domowego, pierze i sierść zwierząt,
  • poprzez błony śluzowe układu pokarmowego: najczęściej mięso, ryby, jaja, mleko, orzechy i orzeszki ziemne, czekolada, truskawki, cytrusy, pomidory, seler, soja, skorupiaki, zboża, przyprawy, ale można być uczulonym praktycznie na każdy pokarm,
  • drogą dożylną: leki (antybiotyki, surowice, leki przeciwbólowe, uspokajające),
  • na skutek ukąszenia lub użądlenia przez owady,
  • drogą podskórną - uczulenia kontaktowe na metale: nikiel, chrom, kobalt, a także cement, lateks i uczulenia na substancje chemiczne zawarte w kosmetykach, farbach do włosów, perfumach i wielu innych wyrobach.

Reakcja na alergeny

Reakcja na alergen może być bardzo różna i zwykle nie zależy od drogi wniknięcia. Najgroźniejszą jest wstrząs anafilaktyczny, występujący natychmiast po kontakcie z alergenem i w krótkim czasie prowadzący do zapaści i śmierci.

Równie gwałtownie pojawia się tzw. obrzęk naczynioruchowy. Najczęściej zmiany dotyczą tkanki podskórnej warg, języka, okolicy oczodołów, rąk, błony śluzowej gardła czy krtani. Może spowodować duże zaburzenia oddychania.

Odczyny alergiczne bardzo często występują na skórze. Przybierają postać pokrzywki, osutki alergicznej, wyprysku czy atopowego zapalenia skóry.

Reakcja na alergen może przybierać również formę przewlekłą - całoroczną lub sezonową. Najczęściej występuje pod postacią kataru siennego, dychawicy oskrzelowej, alergicznego zapalenia spojówek, pokrzywki, atopowego zapalenia skóry.

U podłoża tych zmian leży tzw. atopia, czyli stan, w którym niektóre osoby wykazują nadmierną, uwarunkowaną genetycznie skłonność do produkcji immunoglobulin w odpowiedzi na antygeny obojętne dla innych ludzi. W katarze siennym dochodzi do produkcji obfitej, wodnistej wydzieliny z nosa, napadowego kichania, świądu nosa, spojówek lub gardła, uczucia ogólnego rozbicia. W astmie oskrzelowej wskutek skurczu i obrzęku oskrzeli występuje nagła silna duszność i upośledzenie wydolności oddechowej.

W pokrzywce pojawiają się bąble z uczuciem pieczenia i świądu skóry.

Atopowe zapalenie skóry może pojawić się już we wczesnym dzieciństwie w postaci grudkowo-wysiękowych, silnie swędzących zmian, głównie w okolicy zgięć łokciowych, kolanowych, na twarzy i szyi.

Często objawy alergiczne, ograniczone początkowo do jednego narządu, zaczynają obejmować kolejne. Mówimy wówczas o tzw. „marszu alergicznym” i rozwoju choroby ogólnoustrojowej.

Alergia – choroba miejska

Częstość chorób alergicznych stale wzrasta, szczególnie w środowiskach miejskich. Do jej rozwoju przyczyniają się takie czynniki jak:

  • zanieczyszczenie środowiska, narażenie na działanie spalin samochodowych,
  • ekspozycja na substancje chemiczne zawarte w kosmetykach, środkach czystości, przedmiotach codziennego użytku,
  • złe nawyki żywieniowe: spożywanie wysoko przetworzonej żywności, zawierającej sztuczne substancje konserwujące, barwniki, polepszacze smaku i zapachu.

Mniejszą częstość alergii zaobserwowano natomiast u dzieci na wsiach, u dzieci posiadających liczne rodzeństwo, uczęszczających do żłobka lub przedszkola bądź mających kontakt ze zwierzętami. Na tej podstawie wysunięto tzw. hipotezę higieniczną, mówiącą, że im więcej infekcji, tym mniej alergii. W tym sensie pewne „niekorzystne” działanie mają również szczepienia ochronne.

Leczenie alergii

W rozpoznaniu atopii określa się m.in. stężenie swoistych immunoglobulin, wykonuje się testy skórne i próby prowokacyjne celem ustalenia czynnika alergicznego. Podstawą leczenia jest bowiem jego wyeliminowanie, a jeśli nie jest to możliwe, to jak największe ograniczenie działania.

W łagodzeniu objawów alergicznych stosuje się leki antyhistaminowe miejscowo lub ogólnie, glikokortykosterydy, leki uspokajające. Zmniejszają one ilość wydzieliny, łagodzą uczucie świądu, pieczenia czy łzawienia.

Możliwa jest również immunoterapia swoista, czyli odczulanie, polegające na wielokrotnym podawaniu szczepionki alergenowej w zwiększanych dawkach dla wywołania tolerancji immunologicznej. Ten rodzaj terapii stosuje się zwłaszcza u osób z alergią na jad owadów, w uczuleniach na pyłki traw, drzew, zarodniki pleśni, roztoczy lub alergeny sierści kota.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.1


Może cię

Alergia na mleko u dziecka

Alergia na mleko krowie jest najczęściej spotykaną alergią pokarmową występującą u dzieci. Uczulenie na mleko ...

Alergia

Alergia to nadwrażliwość organizmu na kontakt z czynnikami środowiskowymi (alergenami). Istotą procesu jest nadmierna odpowiedź ...

Pokrzywka

Pokrzywka to choroba skóry, która jest powszechnym problemem i charakteryzuje się występowaniem zmian skórnych pod ...

Jak odróżnić alergię od innych chorób?

W medycynie niekiedy trudno postawić diagnozę. Te same objawy mogą dotyczyć różnych chorób. Szczególnie symptomy ...

Katar u dzieci

Katar (inaczej nieżyt błony śluzowej nosa) jest przede wszystkim objawem przeziębienia. Jednakże katar może również ...

Astma oskrzelowa u dzieci

Astma oskrzelowa (os greckiego słowa ásthma, oznaczającego "zadyszka") jest przewlekłą chorobą płuc utrudniającą oddychanie. Choroba ...

Przewlekły katar u dzieci – co oznacza i jak leczyć ciągły katar u dziecka?

Nawracający katar u dziecka i obrzęk śluzówek nosa to najczęściej objaw infekcji układu oddechowego. Za ...

Astma a alergia u dziecka

Astma należy do najczęściej występujących przewlekłych chorób układu oddechowego u dzieci. Zachorowalność na tę chorobę ...

Alergia na mleko krowie u dzieci

Alergie pokarmowe, w tym alergia na mleko krowie u dziecka, to reakcje immunologiczne powstałe w ...

Alergia w ciąży

Alergia to stan, w którym na organizm człowieka oddziałuje jakiś alergen. Kurz, grzyby, pyłki kwiatowe, ...

Postępowanie w alergii atopowej

W ostatnich latach, zarówno w Polsce, jak i na świecie, gwałtownie rośnie liczba osób cierpiących ...

Odczulanie u dziecka

Odczulanie to jedyna metoda leczenia alergii, która działa na przyczynę jej powstawania, a nie tylko ...

Komentarze (0)