Alergia na jad owadów

Lato to czas wakacji, urlopów. Słoneczna pogoda i upały sprzyjają spędzaniu czasu na świeżym powietrzu. Niestety, wakacyjną atmosferę mogą zepsuć latające insekty. Ukąszenia komarów nie są przyjemne, ale stosunkowo niegroźne w porównaniu z użądleniami innych owadów, takich jak pszczoły czy osy.

Uczulenie na jad owadów – antygeny w jadzie

Ludzie najczęściej wykazują alergię na jad owadów błonkoskrzydłych. Zaliczamy do nich między innymi:

  • pszczoły,
  • osy,
  • trzmiele,
  • szerszenie,
  • klecanki.

Najczęściej z objawami alergii zgłaszają się do szpitala osoby ukąszone przez pszczoły i osy. Pszczoły żądlą tylko raz. Po wkłuciu się w skórę zostawiają żądło wraz z aparatem mięśniowym, który wyciska toksyny z woreczka jadowego nawet wtedy, gdy pszczoła już odleci. Dlatego bardzo ważne jest, by jak najszybciej usunąć pozostawione żądło i zapobiec przedostaniu się do krwi większej ilości alergenu. Osy mogą ukąsić wiele razy, jednakże ilość jadu jest znacznie mniejsza niż w przypadku pszczoły. Szczególnie niebezpieczne są natomiast szerszenie, które wprowadzają do ustroju poszkodowanego wielokrotnie większe dawki jadu niż inne owady. Poszczególne gatunki owadów błonkoskrzydłych różnią się sposobem ukąszenia i składnikami jadu. Głównymi substancjami uczulającymi są białka i nieco mniejsze od białek – peptydy. Dodatkowo w jadzie obecne są substancje niskocząsteczkowe – mniejsze od peptydów, które są odpowiedzialne przede wszystkim za odczucia bólowe czy miejscową reakcję zapalną.

Dwa główne czynniki toksyczne jadu pszczelego to melityna i apamina. Pierwsze białko blokuje przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, zwiększa przepuszczalność naczyń i uszkadza komórki. Apamina jest nieco mniejszym polipeptydem, działającym głównie na ośrodkowy układ nerwowy.

Jad os zawiera wiele antygenów, do których zaliczamy fosfolipazy A i B, hialuronidazę, kwaśną i zasadową fosfatazę oraz antygen 5 – obecny wyłącznie w jadzie osowatych.

Uczulenie na jad owadów – objawy

Prawie u wszystkich ludzi w miejscu ukąszenia owada powstaje bąbel lub niewielki obrzęk. Jest to niegroźny objaw, który w krótkim czasie po zdarzeniu ustępuje. Utrzymuje się on dłużej u dzieci i osób z jakąkolwiek postacią alergii. Ukąszenie owada jest szczególnie problemem osób uczulonych na jad insektów. Osoby nieuczulone nie doświadczają poważniejszych dolegliwości, chyba że zostały ukąszone równocześnie przez wiele owadów. Niebezpieczne są ukąszenia w okolicę twarzy i szyi, a szczególnie groźne jest ukąszenie we wnętrze jamy ustnej.

Objawy alergii dzielimy na miejscowe i uogólnione. Miejscowe to zaczerwienienie czy rumień, mogący osiągać dość znaczne rozmiary pojawiające się w miejscu ukąszenia przez owada. Niekiedy może towarzyszyć im świąd.

Uogólnione objawy alergii na jad owadów to pokrzywka, zaczerwieniona, swędząca skóra, bladość, niekiedy sinica. Chory uskarża się na zawroty i ból głowy. U poszkodowanego mogą wystąpić kolkowe bóle brzucha, masywna biegunka, wymioty. Choremu towarzyszy silny lęk, dreszcze, zlewne poty. Pojawia się trudność w oddychaniu związana ze skurczem oskrzeli. Obrzęk gardła, krtani może uniemożliwić połykanie, a nawet oddychanie. Zamknięte w ten sposób drogi oddechowe mogą doprowadzić do śmierci przez uduszenie. Opuchnięte są również inne części ciała – szczególnie powieki, usta, twarz. Oddech chorego staje się szybki, płytki. Tętno jest tak słabe, że prawie nieoznaczalne. Następuję znaczny spadek ciśnienia. Uogólnione objawy to wstrząs anafilaktyczny – stan zagrażający życiu pacjenta. Mogą one wystąpić u osób uczulonych na jad owadów. W tym wypadku należy natychmiast wezwać pomoc medyczną.

Uczulenie na jad owadów – leczenie

W większości przypadków ukąszenie owada nie jest groźne. Użądlenie pszczoły wymaga wyjęcia jżądła owada ze skóry. Zaleca się robienie tego jednym palcem przez podważenie. Użycie dwóch palców zwiększa ryzyko wyciśnięcia jadu z woreczka jadowego, który pozostał wraz z żądłem i samodzielnego wstrzyknięcia alergenu do organizmu.

Miejsce użądlenia należy schłodzić. Niska temperatura wpływa na średnicę naczyń – zmniejsza ją. Obkurczenie naczyń skóry spowalnia przepływ jadu do pozostałych naczyń krwionośnych i ich drogą do reszty organizmu.

Jeśli ukąszenie nastąpiło na kończynie, można założyć opaskę uciskową nad miejscem ukłucia i unieść lekko kończynę.

Szczególnie niebezpieczne, nawet dla osób nieuczulonych, są ukąszenia w okolice twarzy, ust, gardła. Miejscowa reakcja – nawet lekki obrzęk – w tym wypadku może ucisnąć drogi oddechowe i zagrozić życiu pacjenta. Dlatego w takich przypadkach należy niezwłocznie udać się do lekarza w celu fachowej oceny sytuacji.

U osób uczulonych na jad owadów przebieg zdarzeń może być znacznie bardziej dramatyczny. Często w bardzo szybkim czasie występują objawy uogólnione. W takich sytuacjach należy jak najszybciej podać domięśniowo adrenalinę. W sprzedaży dostępne są autostrzykawki z lekiem w odpowiednim stężeniu. Należy pamiętać, że wstrząs anafilaktyczny to sytuacja zagrożenia życia. Gdy stan chorego bardzo szybko ulega pogorszeniu, nie należy zwlekać. Zawartość autostrzykawki powinno się podać w przednio-boczną część uda. Po wtłoczeniu lekarstwa odczekać ok. 10 sekund i wyjąć igłę. Adrenalina w tym przypadku to często lek ratujący życie!

Uczulenie na jad owadów – profilaktyka

Aby zminimalizować zagrożenia wynikające z uczulenia na jad owadów warto przestrzegać kilku zasad:

  • nie chodzić boso po trawie,
  • nie używać silnych perfum, dezodorantów przed wyjściem na zewnątrz (zapach kosmetyków wabi owady),
  • nie ubierać się kolorowo – jaskrawe barwy przyciągają owady,
  • szczelnie zamykać pojemniki na odpadki – zmniejszy to ilość owadów w okolicy pojemnika,
  • pić napoje przez słomkę – często chwila nieuwagi może spowodować, że nie dostrzeżemy owada na szklance,
  • zakładać ubrania z długimi rękawami, nogawkami – warstwa tkaniny może ochronić przed atakiem owadów,
  • pamiętać, że gwałtowne ruchy mogą rozdrażnić latającego owada – zagrożony insekt może zaatakować,
  • ograniczyć posiłki na wolnym powietrzu – pokarm, szczególnie słodki, wabi owady.
Opublikowano: ; aktualizacja: 23.03.2017

Oceń:
4.1


Może cię

Uczulenie na nikiel – objawy i leczenie alergii na nikiel

Uczulenie na nikiel jest jedną z najczęściej występujących alergii kontaktowych. W związku z tym, że ...

Jakie są przyczyny alergii skórnej?

Objawy alergii skórnej mogą wywołać praktycznie wszystkie możliwe alergeny. Wśród przyczyn jest zarówno alergia pokarmowa ...

Domowe sposoby na ukąszenia owadów u dzieci

Lato to czas, gdy dzieci narażone są na ukąszenia przez komary, kleszcze, meszki i pchły. ...

Co to jest alergen?

Wśród wielu chorób występujących u człowieka alergia zajmuje szczególne miejsce, gdyż jest to jedno z ...

Leczenie alergii na jad owadów

Alergia na jad owadów jest nieprawidłową i zwykle bardzo silnie wyrażoną odpowiedzią naszego układu odpornościowego ...

Odczulanie u dziecka

Odczulanie to jedyna metoda leczenia alergii, która działa na przyczynę jej powstawania, a nie tylko ...

Ukąszenia i użądlenia przez owady – jak sobie z nimi radzić?

Ciepłe, letnie dni sprzyjają częstszemu przebywaniu na dworze. Wiąże się z tym jednak ryzyko licznych ...

Alergeny w domu – jak z nimi walczyć?

Alergen to czynnik, który po wniknięciu do naszego organizmu prowadzi do nadmiernej reakcji układu immunologicznego, ...

Astma alergiczna (atopowa)

Astma alergiczna, inaczej astma atopowa to choroba układu oddechowego, w której czynnikiem wywołującym objawy jest ...

Alergia na leki

Reakcja alergiczna występuje najczęściej po podaniu leków pozajelitowo, czyli na przykład poprzez zastrzyk domięśniowy lub ...

Astma a zapalenie płuc

Astma i zapalenie płuc są chorobami charakteryzującymi się tym, że w obu tych jednostkach chorobowych ...

Jak pielęgnować skórę atopową?

Skóra atopowa to skóra wyjątkowo sucha, wrażliwa i podatna na występowanie odczynów alergicznych. Jej suchość ...

Komentarze (0)