Alergia na gluten

Alergia na gluten należy do nietolerancji pokarmowych, czyli schorzeń polegających na nadmiernej i nieprawidłowej reakcji organizmu na składniki zawarte w pokarmie. W alergii na gluten czynnikiem wyzwalającym objawy jest spożycie glutenu – białka roślinnego, występującego w zbożach takich jak: pszenica, żyto, jęczmień.

Co to jest alergia?

Alergia to bardzo szeroki termin, używany w medycynie do określenia nieprawidłowej odpowiedzi organizmu na kontakt z różnymi substancjami i czynnikami pochodzenia zewnętrznego. Te czynniki wywołujące alergię nazywamy z kolei alergenami. U osób mających alergię kontakt z alergenem powoduje produkcję przeciwciał (zazwyczaj są to przeciwciała klasy IgE), co z kolei w wyniku skomplikowanych reakcji biochemicznych prowadzi do uwolnienia mediatorów stanu zapalnego. Z mediatorów tych najważniejszym jest histamina, która zwiększa przepuszczalność naczyń krwionośnych, rozszerza je i powoduje obrzęk. Objawy alergii są różne, w zależności od wrażliwości danej osoby, ilości alergenu i czasu kontaktu z nim. Najłagodniejsze formy to katar i łzawienie, a najcięższe to zagrażający życiu wstrząs anafilaktyczny. Jak można się domyślić, alergenów może być niezliczenie dużo, często są nimi substancje, z którymi ma się styczność na co dzień. Ogólny podział alergenów przedstawia się następująco:

  • alergeny wziewne – czyli, ogólnie rzecz biorąc, to, co dostaje się do organizmu człowieka przez układ oddechowy – kurz i jego składniki, dymy, pyły;
  • alergeny pokarmowe – czyli te, które człowiek spożywa z pokarmem – białko jaja kurzego, gluten, orzechy;
  • alergeny kontaktowe – wywołujące alergię po kontakcie ze skórą – metale, lateks;
  • leki – z których najczęściej alergię wywołują antybiotyki z grupy penicylin.

Co to jest gluten i gdzie występuje?

Gluten jest to mieszanina dwóch białek roślinnych (gluteniny i gliadyny), zawartych w takich zbożach jak: pszenica, jęczmień i żyto. Warto pamiętać także o tym, że pewne ilości glutenu można spotkać również w wędlinach, przetworach mięsnych i rybnych, czekoladach, cukierkach, sosach w proszku, majonezach, koncentratach spożywczych, ale też w suszonych owocach. Gluten znajduje się także w produktach, które powstają podczas przetwarzania zbóż, np. w alkoholu. Istnieją produkty naturalnie bezglutenowe – należą do nich: ryż, ziemniaki, kukurydza, soja, proso, soczewica, fasola, orzechy, a także mięso, owoce i warzywa. Dawka glutenu, która wywoła objawy u osób uczulonych, jest różna – u niemowląt często wystarczy już kilka miligramów, natomiast u osób dorosłych są to dawki rzędu kilku gram tego białka.

Objawy alergii na gluten

Alergia ta może manifestować się na wiele sposobów, a objawy mogą wystąpić niemal natychmiast (w ciągu kilku minut) po spożyciu produktów zawierających gluten lub nawet po kilku czy też kilkunastu godzinach od spożycia. Najczęściej spotykanym objawem jest występowanie u dziecka przewlekłej biegunki, bólów i wzdęć brzucha. Często obserwuje się także wymioty, niedobór masy ciała, zmniejszone łaknienie, osłabienie, a u niemowląt kolki i ulewania. Do objawów tych mogą dołączyć objawy występujące również w innych chorobach alergicznych, takie jak: wysypka – często zlokalizowana na pośladkach, zmiany skórne przypominające te obecne w atopowym zapaleniu skóry (skóra sucha, łuszcząca się, wykwity pęcherzykowo-grudkowe), wodnisty katar.

Jak rozpoznać alergię na gluten?

Jak w każdej chorobie, w rozpoznawaniu alergii podstawowe znaczenie ma wywiad z pacjentem, a w przypadku małych dzieci – z jego rodzicami. Pozwala to ukierunkować lekarza na to, jakie alergeny mogą wywoływać objawy, chociaż nie zawsze jest to proste i oczywiste. Diagnostyka laboratoryjna alergii na gluten ma mniejsze znaczenie, ale w celu ułatwienia rozpoznania lekarz może zlecić:

  • testy skórne – nie zawsze pomocne w rozpoznaniu tego schorzenia, ale ich ujemny wynik z dużym prawdopodobieństwem wyklucza alergię na gluten i zmusza lekarza do poszukiwania innej przyczyny zastanych dolegliwości; wykonuje się je u dzieci powyżej 4. roku życia (gdyż u młodszych układ immunologiczny nie jest w pełni dojrzały i wyniki są niemiarodajne);
  • badania krwi – oznaczenie poziomu przeciwciał IgE; badanie to może być wykonywane u dzieci, które nie ukończyły jeszcze 4 lat. Należy pamiętać, że samo oznaczenie poziomu przeciwciał nie wskazuje alergenu, mówi tylko o istnieniu alergii. Istnieją bardziej dokładne testy, dzięki którym można oznaczać przeciwciała skierowane przeciwko konkretnym alergenom.
  • oznaczenie przeciwciał przeciwko endomyzjum mięśni gładkich lub przeciwko transglutaminazie tkankowej – przeciwciała te są nieobecne w alergii na gluten, ale należy je oznaczyć w celu różnicowania alergii z celiakią, która jest chorobą polegającą na innym rodzaju nietolerancji glutenu.
  • dieta eliminacyjna z ponownym wprowadzeniem uczulającego alergenu – jest testem o największej wiarygodności w diagnostyce alergii pokarmowej. Polega ona na wyłączeniu z diety pokarmów zawierających gluten i obserwacji objawów. Jeśli po eliminacji glutenu z diety objawy ustąpiły, a po ponownym jego wprowadzeniu do jadłospisu pojawiły się znowu, to rozpoznanie jest potwierdzone.

Leczenie alergii na gluten

Głównym sposobem leczenia alergii na gluten jest wprowadzenie diety eliminacyjnej bezglutenowej, czyli takiej, w której z jadłospisu usuwa się wszystko, co zawiera gluten. Dieta ta nie jest łatwa do zastosowania, wymaga od pacjenta dużej dyscypliny, kontroli i samozaparcia. Gluten jest zawarty w bardzo wielu wyrobach, ponieważ podnosi ich jakość i trwałość. W sklepach jest coraz więcej produktów przeznaczonych dla osób, które nie mogą spożywać glutenu – wyroby te oznaczone są symbolem przekreślonego kłosa. Należy także bardzo dokładnie obserwować niemowlęta podczas wprowadzania do diety glutenu, co ma miejsce około piątego lub szóstego miesiąca życia. Pojawienie się jakichkolwiek objawów podczas wprowadzania glutenu do diety powinno skłonić rodzica do wizyty u lekarza pediatry.

Opublikowano: ; aktualizacja: 18.03.2015

Oceń:
4.2


Może cię

Alergia na białka mleka krowiego – jak objawia się alergia na mleko? Na czym polega leczenie uczulenia?

Alergia na białko mleka krowiego jest jedną z najczęściej diagnozowanych typów alergii pokarmowej u dzieci, ...

Wysypka po lekach – skórne odczyny (zmiany) polekowe

Uczulenie na leki jest coraz częstszym problemem, z jakim borykają się pacjenci, głównie ze względu ...

Przeciwciała przeciw gliadynie IgG – badanie, normy, wyniki

Przeciwciała przeciw gliadynie (IgG) to autoprzeciwciała skierowane przeciwko białkom obecnym w pożywieniu (zbożach) – gliadynie ...

Alergiczne zapalenie spojówek

Alergiczne zapalenie spojówek wywołuje obecność komórek tucznych, uwalniających w reakcji na alergen histaminę, co prowadzi ...

Alergia na jad owadów

Lato to czas wakacji, urlopów. Słoneczna pogoda i upały sprzyjają spędzaniu czasu na świeżym powietrzu. ...

Uczulenie na truskawki – jak wyglądają objawy i leczenie alergii na truskawki?

Objawy uczulenia na truskawki to przede wszystkim wysypka na skórze, która wygląda jak pokrzywka. Zdarza ...

Celiakia

Celiakia (choroba trzewna, glutenozależna choroba trzewna) jest przewlekłym jelitowym zespołem złego wchłaniania o podłożu immunologicznym. ...

Uczulenie na jajka – jakie są objawy alergii na jajka? Jak ją leczyć?

Alergia na jajka to jedna z najczęstszych alergii pokarmowych występujących u dzieci. Objawy uczulenia na ...

Alergia krzyżowa u dziecka

Alergia krzyżowa jest rodzajem alergii polegającej na tym, że u pacjenta uczulonego na jeden alergen ...

Testy alergiczne

Testy alergiczne to podstawowe badania diagnostyczne, wykonywane w celu wykrycia lub potwierdzenia alergenu wywołującego objawy. ...

Katar sienny

Katar sienny, zwany także alergicznym nieżytem nosa, jest jedną z częściej występujących chorób alergicznych w ...

Gluten

Gluten znajduje się w wielu produktach spożywczych takich jak chleb, słodycze, kasze czy też desery. ...

Komentarze (0)