zarejestruj się zaloguj się

Uzależnienie od nikotyny

Tekst: dr n. med. Magdalena Kacperska
Uzależnienie od nikotyny
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 17. października, 2013

Nikotyna należy do jednej z najsilniejszych substancji psychoaktywnych. Uzależnia bardzo mocno, a co najważniejsze, bardzo szybko. Działa w bardzo dużym stopniu na receptory nikotynowe znajdujące się w mózgu i w ten sposób, nawet przy bardzo krótkim zażywaniu, mózg uzależnia się od nikotyny.

dr n. med. Magdalena Kacperska
AUTOR
dr n. med. Magdalena Kacperska specjalista neurofizjologii
SPIS TREŚCI:

    Czy i jak uzależnia nikotyna?

     

    Badania naukowe pokazują, iż nikotyna należy do jednej z najsilniejszych substancji psychoaktywnych. Nikotyna (C10H14N2) jest alkaloidem pirydynowym, występującym w korzeniach i liściach tytoniu.

    Jak działa nikotyna? Na początku bardzo pobudzająco. Wykazano, iż nikotyna uzależnia bardzo mocno, a co najważniejsze, bardzo szybko. W bardzo dużym stopniu wpływa na receptory nikotynowe, znajdujące się w mózgu i w ten sposób, nawet przy bardzo krótkim zażywaniu, mózg uzależnia się od nikotyny. Substancja ta działa w ten sposób, iż wnika do owego receptora w mózgu, powoduje jego aktywację, a w konsekwencji uwolnienie dopaminy (neuroprzekaźnik, nazywany potocznie „hormonem szczęścia”).

    Po pewnym czasie nikotyna zaczyna działać porażająco na autonomiczny układ nerwowy, ośrodki rdzenia przedłużonego oraz nerwowe zakończenia ruchowe. Może ona doprowadzić do śmierci. Za śmiertelną dawkę nikotyny uważa się dawkę od 50 mg do 60 mg, po jednorazowym wstrzyknięciu lub podaniu doustnym. Śmierć występuje na skutek porażenia centralnego i obwodowego układu nerwowego, głównie paraliżu mięśni oddechowych klatki piersiowej.

     

    Jak nikotyna działa na mózg?

     

    Nikotyna wpływa na uwalnianie trzech podstawowych neuroprzekaźników w mózgu: noradrenaliny, serotoniny i wyżej już wymienionej dopaminy. Co ważne, wpływa także na wydzielanie glutaminianu oraz acetylocholiny.

     

    Co to jest nikotynizm?

     

    Wykazano, iż nałogowe palenie papierosów bądź ewentualnie żucie tytoniu prowadzi do nikotynizmu. Mózg człowieka od urodzenia wyposażony jest w receptory nikotynowe (które w wyniku palenia są regularnie drażnione), a co ważne, dostarczanie nikotyny regularnie i długotrwale powoduje, iż w mózgu pod jej wpływem dochodzi do zwiększenia liczby tych właśnie receptorów. Receptory te odbierają nikotynę i  mózg staje się coraz mniej na nią wrażliwy, jest to tzw. tolerancja charakterystyczna dla uzależnień. Stąd też z czasem potrzeba nam coraz większych dawek nikotyny. Na tym etapie można mówić o tzw. błędnym kole.

     

    Co pobudza nikotyna?

     

    Nikotyna silnie pobudza organizm (a bynajmniej odnosimy takie wrażenie) i, co ważne, podnosi ciśnienie tętnicze. Osoba paląca przyzwyczaja się bardzo szybko do efektów działania nikotyny (pobudzenie i poprawienie nastroju). Jak wykazano, zażywanie nikotyny nie usprawnia koncentracji, a wręcz przeciwnie – jeśli w pracy nie mamy możliwości zapalenia papierosa, jesteśmy poddenerwowani, drażliwi i rozkojarzeni. Aby czuć się rozluźnionymi i skoncentrowanymi, musimy regularnie zażywać przeznaczone dla nas dawki nikotyny. Pokazuje to, iż nikotyna, oddziałując na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), nie ma właściwości uspokajających, a jedynie pobudzające.

     

    Jak nikotyna działa na autonomiczny układ nerwowy?

     

    Nikotyna działa zarówno na część współczulną, jak i przywspółczulną autonomicznego układu nerwowego. Nawet niewielkie dawki nikotyny mogą powodować silną tachykardię oraz wzrost ciśnienia tętniczego krwi, dodatkowo zwiększać częściowy skurcz naczyń. W odniesieniu do układu oddechowego dochodzi do silnego wzrostu częstości i głębokości oddechów.

    Bardzo duże dawki stymulują ośrodek oddechowy w rdzeniu przedłużonym, a dawka śmiertelna powoduje jego porażenie. Działanie na układ pokarmowy powoduje wzrost aktywności jelit. W małych dawkach nikotyna ułatwia przekazywanie impulsów nerwowych, przy czym w bardzo dużych dawkach całkowicie paraliżuje możliwość przekazywania impulsów. 

     

    Zespół uzależnienia od nikotyny

     

    Uzależnienie od nikotyny może być fizyczne lub psychiczne. Zespół uzależnienia od nikotyny to choroba, którą opisano w klasyfikacji ICD-10. Jeśli mówimy o chorobie, to ma ona charakter bardzo często nawracający i przewlekły oraz wymaga specjalistycznego leczenia. Jeśli raz uzależnimy się od nikotyny, dochodzi do zmian w funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. Zatem w momencie rzucenia palenia (nawet jeśli trwało ono kilka lat) ryzyko powrotu do niego jest bardzo duże.

    W przypadku uzależnień, poza tym fizycznym, pojawia się także i psychiczne, związane z nieodpartą potrzebą sięgania po kolejną dawkę nikotyny (wypalenia papierosa). Najczęściej sytuacja sięgania po papierosa ma miejsce, gdy ktoś czuje się zestresowany, niepewny, odczuwa lęk bądź znajduje się w sytuacji stresującej. Charakterystyczne jest to dla osób, które w danym momencie czują się niepewnie. W ten sposób papieros zaczyna nam się kojarzyć z czymś, co nas uspokaja, a nawet dodaje pewności siebie, przy czym jest to nic innego, jak ucieczka od problemu.

     

    Zespół abstynencyjny a nikotyna

     

    Gdy osoba uzależniona od nikotyny nie może w danej sytuacji zażyć kolejnej jej dawki (zapalić papierosa), powoduje uruchomienie sytuacji, w której receptory nikotynowe nie zostaną pobudzone, a to bardzo szybko spowoduje wystąpienie całej gamy objawów zespołu abstynencyjnego.

     

    Objawy charakterystyczne dla odstawienia nikotyny

     

    Objawy charakterystyczne dla tego zespołu widoczne są w wielu sytuacjach życia codziennego, np. niemożność palenia w tramwaju, w pociągu, w pracy, w szpitalu, podczas lotu czy w restauracji, a również w momencie, gdy świadomie podejmujemy decyzję o rzuceniu palenia.

    Do objawów abstynencyjnych pojawiających się najczęściej zaliczamy:

    • zawroty głowy,
    • niepokój,
    • rozdrażnienie,
    • głód nikotynowy (silną potrzebę sięgnięcia po papierosa),
    • zmęczenie – pojawia się nagle,
    • drażliwość,
    • spadek koncentracji,
    • irytację,
    • zaburzenia snu – zazwyczaj nagle pojawiająca się bezsenność,
    • zaburzenia apetytu – silne jego zwiększenie.

     

    W czym jest nikotyna?

     

    Nikotyna wykorzystywana jest w garbarstwie, medycynie, jako jeden ze składników preparatów owadobójczych oraz do produkcji papierosów. Do produkcji papierosów wykorzystywane są liście po wcześniejszym wysuszeniu i fermentacji. Wykazano, iż nie tylko papierosy – efekt końcowy – są niebezpieczne, ale sama praca przy zbiorze rośliny. Liście wykorzystywane są także do wyrobu np. preparatów owadobójczych. Papieros to jak do tej pory jedyny legalny narkotyk, dostępny tak naprawdę dla każdego.

    Warto podkreślić, iż dym tytoniowy jest nośnikiem trzech bardzo niebezpiecznych związków chemicznych (substancji smolistych, tlenku węgla i nikotyny). Substancje smoliste w płucach tworzą coś na wzór lepkiej, ciągnącej się substancji. Tlenek węgla ogranicza zdolność przenoszenia tlenu przez krwinki czerwone.

     

    Konsekwencje palenia tytoniu

     

    Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji palenia tytoniu. Nie są one świadome tego, iż dochodzi m.in. do:

    • silnego wzrostu ryzyka zachorowania na choroby układu sercowo-naczyniowego,
    • zachorowania na nowotwory złośliwe, w tym płuc, gardła, krtani, jamy ustnej, pęcherza moczowego, a nawet szyjki macicy,
    • wystąpienia chorób układu oddechowego,
    • pojawienia się zaburzeń w przebiegu ciąży.

    W trakcie palenia nikotyna jest wchłaniana do organizmu w płucach, a jej śmiertelna dawka wynosi 0,06 g do 0,1 g. W chwili obecnej dostępne są papierosy light, które zawierają mniej nikotyny i substancji smolistych. Nie oznacza to jednak, iż są one bezpieczne czy zdrowsze.

    W chwili obecnej istnieje wiele nowoczesnych metod i technik ułatwiających rzucenie palenia, choć największe znaczenie ma, jak się okazało, konsekwencja, silna wola i motywacja.

    Autor: dr n. med. Magdalena Kacperska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.