zarejestruj się zaloguj się

Dlaczego dym tytoniowy szkodzi?

Tekst: mgr Marta Natkańska
Dodane: 15. października, 2013

Dym tytoniowy zawiera substancje o działaniu uzależniającym (nikotyna), szkodliwym, upośledzającym utlenowanie komórek (tlenek węgla), drażniącym (np. amoniak), a także substancje o działaniu promieniotwórczym (np. polon).

mgr Marta Natkańska
AUTOR
mgr Marta Natkańska specjalista zdrowia publicznego
SPIS TREŚCI:

    Co to jest dym tytoniowy?

     

    Pojęcie dymu tytoniowego to szerokie określenie, uwzględniające nie tylko dym z papierosów, ale także ten z palenia cygar, fajki czy cygaretek. Niezależnie jednak od źródła pochodzenia, z punktu widzenia fizyko-chemicznego jest to aerozol, w którym wyróżnia się fazę gazową oraz cząsteczkową. Powstaje on podczas procesu niecałkowitego spalania tytoniu.

    Z uwagi na fakt, iż tytoń charakteryzuje się wysoką temperaturą żarzenia (sięgającą ok. 900ºC), w procesie palenia papierosów dochodzi do wydzielenia znacznych ilości ciepła, co skutkuje licznymi przemianami chemicznymi niemal każdego składnika dymu. Prowadzi to w efekcie do powstania kolejnych, nowych związków chemicznych.

     

    Co decyduje o składzie dymu tytoniowego?

     

    Wyróżnia się kilka czynników wpływających na chemiczny skład dymu tytoniowego. Jako najważniejsze z nich wskazuje się:

    • tytoń użyty jako surowiec. Istotny jest przy tym zastosowany gatunek i jego jakość,
    • stopień wilgotności. Wraz z jej wzrostem zwiększa się co najmniej dwukrotnie ilość emitowanej nikotyny,
    • technika palenia. Częste, szybkie i głębokie zaciąganie się prowadzi do wzrostu temperatury żarzenia, co bezpośrednio przedkłada się na większą emisję substancji chemicznych o szkodliwym działaniu,
    • źródło palonego tytoniu – papieros, fajka czy cygaro. Ocenia się, iż podczas palenia fajki temperatura żarzenia osiąga ok. 600ºC, podczas gdy w trakcie palenia papierosa to niemal 900ºC,
    • zastosowanie filtrów, ustników oraz dodatków chemicznych do tytoniu, czyli aromatów i konserwantów.

     

    Co zawiera dym tytoniowy?

     

    Zbadano, iż dym tytoniowy zawiera ponad 4000 różnych substancji, w tym blisko 40 cechuje się udowodnionym działaniem kancerogennym czyli rakotwórczym. Transformacja tak dużej liczby składników odbywa się poprzez różne procesy, m.in.: utlenianie, redukcję czy hydrolizę. Dym tytoniowy w niemal 85-95% swojej masy składa się z tlenu, dwutlenku węgla i azotu. Z uwagi na swoje działanie na organizm składniki w nim zawarte dzieli się na główne grupy substancji:

    • o działaniu uzależniającym. Taki efekt wywołuje nikotyna, która oddziałuje na wszystkie komórki organizmu. Podnosi ciśnienie tętnicze krwi, prowadzi do przyśpieszenia akcji serca oraz zwężenia naczyń obwodowych, w układzie oddechowym zwiększa częstość oraz głębokość oddechów. W małych dawkach przyśpiesza perystaltykę jelit, a w większych ją spowalnia. Podobnie oddziałuje na komórki układu nerwowego – pobudza w mniejszych ilościach, a w dużych dawkach blokuje proces przewodzeni impulsów nerwowych na skutek trwałego łączenia się z receptorami nikotynowymi,
    • o ogólnym działaniu szkodliwym – np. tlenek węgla (prowadzący do niedotlenienia komórek wskutek tworzenia karboksyhemoglobiny), cyjanowodór (blokujący proces transportu tlenu do komórek),
    • o działaniu rakotwórczym, czyli kancerogennym. Udowodniono taki efekt dla blisko 40 substancji chemicznych zawartych w dymie tytoniowym, m.in. dla benzenu, nikotyny, chlorku winylu, niklu, toluidyny, arsenu, pirenu, dibenzoakrydyny czy naftyloaminy. W dymie tytoniowym obecne są także substancje, które nie prowadzą bezpośrednio do powstania nowotworu, ale inicjują ten proces poprzez aktywację uśpionych ognisk (np. uretan, toluen),
    • o działaniu drażniącym, głównie wywołujące negatywny wpływ na pracę układu oddechowego (poprzez zaburzenie ruchu rzęsek nabłonka wyściełającego drogi oddechowe oraz zwężenie oskrzeli), czyli np. tlenek siarki, amoniak, formaldehyd,
    • o działaniu promieniotwórczym. W dymie tytoniowym stwierdza się bowiem obecność np. ołowiu czy polonu.

    Ważny składnik dymu tytoniowego to znajdujące się w jego fazie cząsteczkowej tzw. substancje smoliste. Mianem tym określa się szereg substancji chemicznych o silnym toksycznym wpływie na komórki organizmu, m.in. węglowodory aromatyczne, związki azotu i siarki, aldehydy, kwasy, fenole oraz ich estry.

     

    Jak dzieli się dym tytoniowy?

     

    Dym tytoniowy składa się z dwóch strumieni – głównego oraz bocznego. Cechują się one nieco innym składem chemicznym, a co się z tym wiąże, także odmiennym stopniem toksyczności. Główny strumień dymu tytoniowego prowadzi do głębszej ekspozycji palacza na działanie substancji w nim zawartych, ale jednocześnie jest nieco mniej toksyczny w porównaniu z bocznym strumieniem. Potwierdzono bowiem obecność niektórych związków chemicznych w stężeniach nawet kilkakrotnie wyższych niż w głównym strumieniu. Dotyczy to m.in. tlenku węgla, tlenku azotu, cyjanowodoru, amoniaku czy benzenu. W związku z powyższym warto pamiętać, iż wdychanie dymu tytoniowego (czyli tzw. „palenie bierne”) jest równie szkodliwe dla organizmu jak świadome palenie wyrobów tytoniowych. Od wielu lat systematycznie wzrasta liczba odnotowywanych przypadków chorób odtytoniowych u osób niebędących palaczami.

    Autor: mgr Marta Natkańska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.