zarejestruj się zaloguj się

Witamina A

Tekst: lek. Małgorzata Piechota
Witamina A
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 13. lutego, 2014

Witamina A odpowiada za prawidłowe widzenie, szczególnie o zmierzchu. Kolejną poznaną funkcją witaminy A jest jej udział w odporności przeciwinfekcyjnej. Aby wzmocnić odporność organizmu należy zatem zwiększyć podaż tej witaminy. Z drugiej strony przedawkowanie witaminy A może rodzić groźne konsekwencje dla organizmu.

SPIS TREŚCI:

    Właściwości witaminy A

     

    Do związków tworzących grupę witamin A należą: retinol, retinal, kwas retinowy, estry retinylu oraz ich pochodne i sole. Do grupy tej należą również karotenoidy, które stanowią nieaktywną formę witaminy A i wymagają konwersji do stania się jej aktywnymi metabolitami. Wszystkie powyżej wymienione związki posiadają podobne właściwości biochemiczne.

    Witamina A magazynowana jest głównie w wątrobie, niewielkie jej ilości można też znaleźć w tkance tłuszczowej, nadnerczach, nerkach, płucach, osoczu i jelicie cienkim, jednak nie są one znaczące dla podtrzymywania zapasów w organizmie. Przy prawidłowo zróżnicowanej diecie zmagazynowane ilości witaminy A, powinny być wystarczające na okres 6 miesięcy niedostarczania jej z pożywieniem. Z racji sporej ilości zmagazynowanych zapasów, objawy niedoboru witaminy A sprawiają trudności diagnostyczne i często zdarza się, że hipowitaminoza zostaje rozpoznana dopiero po kilku latach. Witamina A należy do jednej z najwcześniej odkrytych witamin, jednak rola jaką odgrywa w organizmie, nadal pozostaje tematem licznych badań. Do najlepiej dotychczas poznanych funkcji należy prawidłowe widzenie, zwłaszcza przy słabym oświetleniu. Witamina A wchodzi w skład barwników, odgrywających kluczową rolę w tym procesie. Zaburzenie widzenia o zmierzchu często potocznie nazywane jest kurzą ślepotą. Kolejną funkcję stanowi zapewnienie prawidłowego procesu różnicowania się nabłonka, w szczególności zawierającego gruczoły wytwarzające śluz.

    Niedostateczna podaż witaminy A powoduje jego metaplazję. Oznacza to, że pierwotnie występujący nabłonek wielorzędowy zamienia się w nabłonek płaski, który dodatkowo rogowacieje. W wyniku powyższej przemiany może dojść do rozpoczęcia procesu kancerogenezy. W nawiązaniu do tej zależności przeprowadzono sporo badań, mających na celu zweryfikowanie zależności między suplementacją dużych dawek witaminy A a profilaktyką choroby nowotworowej, jednak żadne z tych badań nie potwierdziło powyższej hipotezy. Kolejną poznaną funkcją witaminy A jest jej udział w odporności przeciwinfekcyjnej. Jeden z jej aktywnych metabolitów stymuluje układ odpornościowy do walki z infekcjami. W czasie zakażenia, ilość białek odpowiedzialnych za transport witaminy A obniża się. Przyczynia się do spadku jej biodostępności, z związku z czym jej suplementacja w trakcie trwania infekcji wydaje się być uzasadniona. Dotyczy to takich schorzeń jak odra, biegunka zakaźna czy zapalenie płuc. Do pozostałych funkcji witaminy A zaliczamy: stabilizację osłon komórek nerwowych, wydzielanie hormonów tarczycy, syntezę hormonów kory nadnerczy oraz budowę erytrocytów.

     

    Skutki niedoboru witaminy A

     

    W wyniku niedożywienia izaburzeń wchłaniania tłuszczów następuje niedobór witaminy A. Najwcześniej występującym objawem awitaminozy są objawy związane z zaburzeniem widzenia, zwłaszcza przy gorszym oświetleniu lub o zmierzchu. Ponieważ witamina A odpowiedzialna jest za prawidłowe różnicowanie się nabłonka, jej niedobory skutkują zmianami nabłonka oka, górnych dróg oddechowych oraz nabłonka dróg moczowych. Zmiany zachodzące w oku noszą nazwę kseroftalmii, czyli zespołu suchego oka. Początkowo prawidłowy nabłonek zostaje zastąpiony nabłonkiem rogowaciejącym, co skutkuje suchością spojówek. Następnie złuszczający się nabłonek tworzy białe plamki, zwane przez lekarzy plamkami Biota. W końcowej fazie na powierzchni oka tworzą się nadżerki i możliwa jest całkowita utrata wzroku. W drogach oddechowych zmieniony nabłonek sprzyja powstawaniu infekcji dolnych dróg oddechowych. Z kolei w drogach moczowych masy złuszczającego się zmienionego nabłonka przyczyniają się do powstawania kamicy pęcherzowej i nerkowej. Niedobór witaminy A powoduje również okołomieszkowe i grudkowe zapalenie skóry, zwłaszcza twarzy. Jednym z najgroźniejszych skutków awitaminozy A są niedobory odpornościowe, które mogą przyczynić się do wzrostu śmiertelności w trakcie przebiegu powszechnie występujących infekcji. Dotyczy to głównie dzieci chorujących na choroby zakaźne w biednych regionach świata, gdzie suplementacja witaminą A w tej grupie osób może zmniejszyć śmiertelność o 20-30 %.

     

    Skutki nadmiaru witaminy A

     

    Z powodu powszechnie dostępnych na rynku preparatów zawierających witaminę A, problem związany z jej nadmierną podażą nie jest rzadko spotykany. Do objawów klinicznych hiperwitaminozy A należą:

    • bóle głowy,
    • wymioty,
    • osłabienie mięśni,
    • zaburzenia świadomości,
    • obrzęk tarczy nerwu wzrokowego.

    Są to objawy związane z nadmierną lecz krótkotrwałą podażą witaminy A. Długotrwałe dodatkowe przyjmowanie tej witaminy skutkuje utratą masy ciała, nudnościami i wymiotami. Należy również wspomnieć o szkodliwym działaniu retinoidów na proces embriogenezy. Wiele badań udowodniło ich związek z występowaniem wrodzonych wad u płodów i noworodków. Syntetyczne retinoidy znalazły zastosowanie w leczeniu trądziku, aczkolwiek używanie ich jest stanowczo przeciwwskazane u kobiet będących lub planujących zajść w ciąże. Kobiety aktywne seksualnie w wieku reprodukcyjnym, zobowiązane są do stosowania jednocześnie dwóch metod antykoncepcji w trakcie i po zakończeniu kuracji systemowej retinoidami.

     

    Naturalne źródła witaminy A

     

    Witamina A znajduje się w wielu produktach spożywczych. Produkty roślinne bogate są w karotenoidy, które zaliczane są do prowitamin A. Największa ich ilość znajduje się w czerwonych, żółtych, pomarańczowych warzywach i owocach, takich jak marchewka, pomidor czy brzoskwinia. Równie bogatym źródłem witaminy A są zielone warzywa liściaste. Z produktów pochodzenia roślinnego należy również wymienić czerwony olej palmowy, który stanowi najbogatsze źródło karotenoidów. Produkty świata zwierzęcego obfitują w prowitaminy A oraz retinol i jego pochodne. Duże ilości witaminy A można znaleźć w mleku, maśle, tłustym twarogu, jajach, mięsie oraz rybach, zwłaszcza tuńczyku sardynkach i śledziach. Wszelkiego rodzaju oleje rybne, tak zwane trany, są bardzo dobrym źródłem tej witaminy. W trakcie przygotowania potraw straty witaminy A sięgają 10-15 % jej wyjściowej ilości w surowych produktach.

    Nieprawidłowe przechowywanie produktów żywnościowych, z powodu dużej wrażliwość na działanie światła i tlenu, może przyczynić się do jej jeszcze większych strat. Bardzo istotnym elementem prawidłowego wchłaniania witaminy A jest odpowiednia ilość i jakość białka w pożywieniu. Uważa się, że 10-procentowa zawartość białka gwarantuje najwyższą aktywność wchłaniania z jelit, jak również konwersję karotenoidów do formy aktywnej biologicznie. Duże ilości błonnika w diecie mogą przyczynić się do spadku konwersji i dostępności retinylu, jak również azotany, alkohol oraz wolne rodniki zmniejszają biodostępność karotenoidów i retinolu.

    Autor: lek. Małgorzata Piechota
    Tagi: witamina A
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Dieta anti-aging

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.