zarejestruj się zaloguj się

Odporność

Tekst: mgr Marta Natkańska
Dodane: 03. lutego, 2014

Odporność organizmu to jego zdolność do obrony przed wniknięciem do jego wnętrza czynników zewnętrznych lub ich unieszkodliwienia by nie wywoływały niekorzystnych efektów. Umownie dzieli się ją na odporność swoistą i nieswoistą. Poziom odporności zależy od funkcjonowania układu immunologicznego. Przyczyny spadku odpornością mogą być różne i wynikać z wieku, chorób, niezdrowego stylu życia.

mgr Marta Natkańska
AUTOR
mgr Marta Natkańska specjalista zdrowia publicznego
SPIS TREŚCI:

    Co to jest odporność?

     

    Odporność organizmu to szereg skomplikowanych procesów fizjologicznych, których głównym zadaniem jest przede wszystkim uniemożliwienie wniknięcia do jego wnętrza czynników zewnętrznych (antygenów) lub ich unieczynnienie by nie wywoływały niekorzystnych efektów. Poziom odporności zależy od prawidłowego funkcjonowania układu immunologicznego, który poza ochroną przed czynnikami zewnętrznymi, odpowiada także za usunięcie komórek starych, martwych czy uszkodzonych. W sytuacji, gdy aktywność układu immunologicznego obniża się, dochodzi do zwiększenia częstości zachorowań. Niekiedy również liczne infekcje mogą cechować się odmiennym, nietypowym i cięższym przebiegiem.

     

    Jakie są rodzaje odporności?

     

    Umownie wyróżnia się dwa główne typy odporności, których współdziałanie odgrywa kluczową rolę dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Są to odporność nieswoista i odporność swoista.

    Genetycznie każdy organizm wyposażony jest w nieswoiste mechanizmy obronne (np.: skórę właściwą, błonę śluzową, odruch kaszlu, kichania czy zdolność do łzawienia), które stanowią pierwszą podstawową barierę ochronną przed każdym czynnikiem zewnętrznym. Ich aktywacja następuje niemal natychmiast po kontakcie z antygenem i zwykle wystarcza do jego wyeliminowania. Zatem odpowiedź immunologiczna nieswoista nie jest zbyt precyzyjna, ale pełni w wielu przypadkach ważną i skutecznie działającą funkcję zapobiegającą przed wniknięciem patogenów do wnętrza organizmu. Jej poziom zależy do wieku (jest niska tuż po urodzeniu oraz u osób starszych). Odporność nieswoista nie prowadzi do wytworzenia tzw. pamięci immunologicznej. Oznacza to, iż po kontakcie z danym antygenem (czynnikiem patogennym) w organizmie nie dochodzi do wytworzenia odpowiednich  przeciwciał dla tego konkretnego antygenu.

    Odporność swoista składa się z nabytych w trakcie życia mechanizmów obronnych polegających na odpowiedzi na konkretny typ antygenu. Poziom odpowiedzi swoistej oraz jej skuteczność zależy od działania limfocytów T i B, które mają zdolność do rozpoznawania antygenów. Swoista odpowiedź immunologiczna na kontakt z danym patogenem trwa dłużej niż uruchomienie mechanizmów nieswoistych, gdyż składa się z kilku etapów (tj. m.in: prezentacji antygenu, jego rozpoznania, produkcji immunoglobulin i eliminacji antygenu). Istnieją różne typy odporności swoistej. Głównie, zależnie od przyjętego kryterium, dzieli się ją na odporność swoistą czynną i bierną oraz naturalną (np.: przebyte choroby, przeciwciała matki przekazywane przez łożysko) i sztuczną (np.: szczepienia ochronne, surowice odpornościowe).

     

    Jak poprawić odporność?

     

    Sposób prawidłowego funkcjonowania ludzkiego układu immunologicznego nadal podlega licznym badaniom naukowym. Obecnie można wyróżnić już szereg czynników wykazujących związek z poziomem odporności organizmu. Wskazuje się tu przede wszystkim na zdrowy styl życia. Nie do przecenienia jest zatem:

    • prawidłowa, zbilansowana dieta bogata w owoce i warzywa oraz produkty pełnoziarniste. Ważne by dostarczać do organizmu m.in. nienasycone kwasy tłuszczowe (np. zawarte w rybach), witaminy: A, z grupy B, C, D, E, cynk, selen, magnez, żelazo. Dietę można wzbogacić także o napary pochodzenia roślinnego zawierające m.in.: czosnek pospolity, aronię, aloes, nagietek, rumianek, tran.
    • ograniczenie używek czyli nie nadużywanie alkoholu oraz rzucenie palenia wyrobów tytoniowych.
    • regularna aktywność fizyczna pozwalająca na utrzymanie prawidłowej masy ciała oraz poprawiająca samopoczucie. Ćwiczenia fizyczne wpływają na zwiększenie poziomu odporności np.: poprzez wzrost stężenia immunoglobulin czy zwiększenie aktywności leukocytów.
    • odpowiednia ilość oraz jakość snu gwarantująca pełną regenerację organizmu w trakcie wypoczynku nocnego.
    • umiejętność radzenia sobie ze stresem.

     

    Kto ma niski poziom odporności?

     

    Odporność organizmu zaczyna swój rozwój już w trakcie życia płodowego. Wówczas przeciwciała matki przekazywane są dojrzewającemu płodowi. Po porodzie każdy kontakt (celowy np. wskutek szczepienia ochronnego lub przypadkowy np. w trakcie infekcji) z nowym patogenem prowadzi do wytworzenia odpowiednich przeciwciał pozwalających na jego unieczynnienie. Prowadzi to zatem do stopniowego zwiększania możliwości obronnych organizmu, co zmniejsza jego podatność na choroby. Ważną rolę pełni tu także pokarm matki, w której mleku znajdują się m.in. immunoglobuliny i prolaktyna istotne dla zdrowego rozwoju dziecka. Proces dojrzewania układu odporności u dziecka zachodzi stopniowo i trwa do ok. 12 roku życia. W tym okresie nie jest on w stanie zapewnić pełnej obrony przed czynnikami infekcyjnymi na takim samym poziomie jak u osób dorosłych. Z tego powodu noworodki i małe dzieci są bardziej podatne na zachorowania, a niekiedy przebieg i czas trwania niektórych schorzeń jest u nich cięższy i dłuższy.

    Po osiągnięciu pełnej dojrzałości (w wieku dorosłym), wraz z postępującym procesem starzenia, stopniowo ulega zaburzeniu funkcjonowanie układu odporności. Wówczas odporność organizmu ulega obniżeniu. Przyczyny wzrostu podatności na zachorowanie oraz niekiedy znacznie bardzie poważnych konsekwencji kontaktu z czynnikami chorobotwórczymi jest wiele:

    • przewlekłe schorzenia współistniejące (np.: schorzenia nerek, cukrzyca, choroby nowotworowe),
    • niezdrowy tryb życia (np.: nieprawidłowa dieta, brak aktywności fizycznej),
    • zmiany biologiczne związane ze starzeniem organizmu (np.: zanik grasicy produkującej limfocyty,
    • spadek zdolności komórek do regeneracji,
    • zmiany w zróżnicowaniu produkowanych limfocytów i stopniem ich aktywności, co pociąga za sobą spowolnienie odpowiedzi komórek na kontakt z patogenem).
    Autor: mgr Marta Natkańska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Odporność dziecka

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.