zarejestruj się zaloguj się

Niedobory odporności

Tekst: Marta Cygoń
Niedobory odporności
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 08. stycznia, 2015

Odporność organizmu w dużej mierze zależy od jego zdolności obronnych. Jeżeli są one upośledzone, częściej zapadamy na choroby, a przebieg leczenia i rekonwalescencji jest utrudniony. Wielokrotnie zaburzenia odporności związane są z przejściowym pogorszeniem kondycji psychicznej lub fizycznej. Niedobory odporności mogą jednak wiązać się z wrodzonymi bądź nabytymi niedoborami zaburzającymi prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego.

SPIS TREŚCI:

    Czym są zaburzenia odporności?

     

    Jak dochodzi do niedoborów odporności w organizmie? Zaburzenia odporności wywołane są brakiem lub nieprawidłową funkcją poszczególnych elementów układu immunologicznego (odpornościowego) w organizmie człowieka. Stan ten prowadzi do niewydolności mechanizmów obronnych ustroju. Objawia się zwiększoną podatnością na zakażenia oraz pewne nowotwory. Wyróżniamy:

    • niedobory pierwotne, czyli wrodzone – wynikające z genetycznie uwarunkowanego defektu układu immunologicznego. Pojawiają się one u dzieci i niemowląt z częstością 1/10 000. Zaburzenia genetyczne prowadzące do upośledzenia wydolności układu immunologicznego są przyczyną określonych jednostek chorobowych;
    • niedobory wtórne – mówimy wtedy o niedoborach nabytych. Są skutkiem działania czynników zewnętrznych lub konkretnych chorób. Wśród głównych przyczyn wymienić należy terapię lekami immunosupresyjnymi oraz zakażenia: wirusowe (HIV, HSV), bakteryjne (gruźlica) i pasożytnicze.

    Niektóre nowotwory, na przykład przewlekła białaczka limfocytowa czy chłoniak Hodgkina mogą także wywoływać upośledzenie odporności.

    Nieprawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego występuje również u pacjentów z cukrzycą, niewydolnością nerek lub wątroby, niedożywionych oraz cierpiących na choroby autoimmunologiczne, takie jak toczeń rumieniowaty układowy, czy reumatyczne zapalenie stawów.

     

    Czym są pierwotne i nabyte niedobory odporności?

     

    Odporność organizmu możemy podzielić na wrodzoną oraz nabytą.

    Odporność wrodzona związana jest z natychmiastową reakcją na różne czynniki zakaźne, w której biorą udział tak zwane komórki żerne, czyli mające zdolność do wchłaniania patogenów i ich neutralizacji.

    Wśród chorób, które rozwijają się wskutek upośledzenia działania tych komórek bądź spadku ich liczby są między innymi:

    • przewlekła choroba ziarniniakowa,
    • zespół Chediaka Higashiego,
    • zespół Kostmana.

    Bardziej skomplikowana jest odporność nabyta, innymi słowy mówiąc swoista. Ma ona zdolność do rozpoznawania konkretnych patogenów dzięki pamięci immunologicznej. Zjawisko to, w większości przypadków, zapewnia szybszą reakcję na powtórne zakażenie danym drobnoustrojem oraz zapobiega ponownemu rozwojowi raz przechorowanej jednostki chorobowej.

    Komórkami odpowiedzialnymi za prawidłowe funkcjonowanie tego rodzaju odporności są tak zwane limfocyty T oraz limfocyty B. Zaburzenia w ich dojrzewaniu, nieprawidłowe funkcjonowanie, brak produkcji przeciwciał do obrony przed patogenami lub po prostu obniżenie ilości komórek przyczyniają się do rozwoju chorób, będących pierwotnymi przyczynami niedoborów odporności:

    • SCID (ciężki złożony niedobór odporności),
    • XLA (agammaglobulinemia Brutona),
    • CVID (pospolity zmienny niedobór odporności),
    • zespół hiper IgM,
    • zespół di Georga.

     

    Kiedy podejrzewać niedobór odporności?

     

    W stanach przepracowania, ciągłego stresu, nadmiernego obciążenia fizycznego wydolność organizmu obniża się i staje się on bardziej podatny na infekcje. Zjawisko to jest powszechnie znane przez pacjentów. Zaniepokoić powinien jednak stan, w którym zakażenia są częste, trwają przewlekle i mają tendencję do nawracania. Może to świadczyć o rozwijającym się niedoborze odporności. Szczególną uwagę powinny zwrócić zakażenia o przebiegu ciężkim, długotrwałym i nietypowym dla danego patogenu, a zwłaszcza wywołane przez drobnoustroje, które u zdrowych osób rzadko wywołują objawy chorobowe, np.:

    • Mycobacterium avium,
    • CMV,
    • Candida albicans.

    Charakterystyczne dla zakażeń przebiegających wskutek niedoborów odporności jest brak powodzenia leczenia, pomimo zastosowanej odpowiedniej terapii oraz rozsiew choroby, która zazwyczaj przebiega miejscowo. Wykrycie pierwotnych niedoborów odporności jest jeszcze trudniejsze.

     

    Zaburzenia odporności u dziecka

     

    Kiedy możemy mówić o zaburzeniach odporności u dziecka? Zaniepokoić powinno występowanie u dziecka:

    • zapalenia ucha o częstotliwości większej niż 8 epizodów w roku,
    • zapalenia płuc występujące 2 lub więcej razy w roku,
    • antybiotykoterapia trwająca ponad 2 miesiące z niewielką poprawą,
    • brak przyrostu masy ciała i zahamowanie wzrostu,
    • nawracające ropnie skórne,
    • przewlekłe owrzodzenia jamy ustnej lub skóry,
    • konieczność leczenia zakażeń antybiotykami dożylnymi.

    Ponadto trzeba zwrócić uwagę na zwiększone ryzyko występowania zaburzeń odporności u dzieci, których członkowie najbliżej rodziny posiadają zdiagnozowany pierwotny niedobór odporności.

     

    Diagnostyka niedoborów odporności

     

    W jakim celu powinno się diagnozować niedobory odporności? Zdiagnozowanie niedoboru odporności ma bardzo ważne znaczenie dla pacjenta, gdyż poprzez odpowiednie metody leczenia może uchronić go przed kolejnymi zakażeniami, a przez to znacznie podnieść jakość życia. Badania, które można wykonać na drodze diagnostyki niedoborów odporności zależą od podejrzewanego niedoboru odporności.

    Morfologia krwi obwodowej z rozmazem uwidoczni zaburzenia w liczbie poszczególnych rodzajów komórek układu odpornościowego. Jeśli objawy sugerują nieprawidłową produkcję przeciwciał w organizmie, można oznaczyć ich poziom lub sprawdzić, czy są wytwarzane po stymulacji odpowiednią substancją.

    O zaburzonym funkcjonowaniu układu immunologicznego można dowiedzieć się także przeprowadzając testy skórne.

    Do zaawansowanych metod wykorzystywanych w trakcie diagnostyki niedoborów odporności należy zastosowanie cystometrii przepływowej w ocenie poszczególnych komórek odpowiedzialnych za odporność w organizmie człowieka.

     

    Co na odporność?

     

    Jak leczyć zaburzenia odporności? Co stosować na odporność? Metodą na wyleczenie wtórnego niedoboru odporności jest usunięcie choroby podstawowej, która przyczyniła się do jego rozwoju. Jest to w większości przypadków wystarczające działanie, które przywraca prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego.

    U pacjentów cierpiących na pierwotny niedobór wachlarz możliwości na usprawnienie pracy układu odpornościowego jest duży, jednak są to działania jedynie objawowe. Nie można usunąć przyczyny zaistniałego stanu chorobowego.

    Wśród sposobów terapii pierwotnych niedoborów odporności znajduje się między innymi:

    Bardzo ważne jest przede wszystkim zapobieganie wystąpieniu zaburzeń odporności. Pacjenci z niedoborami odporności powinni unikać sytuacji sprzyjających zakażeniu. U chorych z ciężkimi postaciami stosuje się antybiotykoterapię profilaktyczną, natomiast osobom z otoczenia chorego zaleca się szczepienia przeciwko częstym chorobom zakaźnym.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.