zarejestruj się zaloguj się

Co to jest niacyna?

Tekst: mgr Marzena Rojek
Dodane: 31. października, 2013

Niacyna jest to witamina rozpuszczalna w wodzie, która pełni ważną rolę w funkcjonowaniu układu nerwowego oraz w syntezie istotnych dla organizmu człowieka związków. Zwana jest również witaminą PP oraz witaminą B3. Dzięki swym właściwościom znalazła ona zastosowanie m.in. w terapii zaburzeń lipidowych.

mgr Marzena Rojek
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Czym jest niacyna?

     

    Z chemicznego punktu widzenia niacyna to termin określający dwie substancje: kwas nikotynowyi amid kwasu nikotynowego. Amid kwasu nikotynowego stanowi składnik dwóch ważnych koenzymów NAD, czyli dinukleotydu nikotynamidoadeninowego oraz NADP, czyli fosforanu dinukleotydu nikotynamidoadeninowego. Witamina PP jest rozmieszczona we wszystkich tkankach organizmu. Najwięcej magazynuje jej wątroba, mięśnie szkieletowe i nerki. Dostarczana jest do organizmu z pożywieniem. Może być również syntetyzowana endogennie, czyli wewnątrz ustroju przez bakterie jelitowe z tryptofanu. Jest to aminokwas, czyli elementarna cząstka, która buduje białka. Niacyna w formie koenzymów NAD i NADP w połączeniu z białkiem tworzy enzymy zaliczane do oksydoreduktaz.

    Oznacza to, że jedna z jej ról polega na uczestnictwie w procesach utleniania komórkowego. Jest niezbędna do syntezy wielu ważnych hormonów m.in. hormonów płciowych, kortyzolu, insuliny czy hormony tarczycy tyroksyny. Uczestniczy w przemianach białek, tłuszczy i węglowodanów. Warunkuje prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Odgrywa ważną rolę w pracy mózgu. Wpływa również na kondycje nabłonka skóry. Kwas nikotynowy ma także wpływ na gospodarkę lipidową ustroju. Obniża poziom złego cholesterolu LDL i trójglicerydów podnosząc jednocześnie stężenie dobrego cholesterolu HDL w ustroju.

     

    Niacyna w pożywieniu

     

    Obie formy niacyny, czyli kwas nikotynowy i amid kwasy nikotynowego występują w żywności w stosunkowo małych ilościach. Są jednak obecne w wielu spożywanych, na co dzień produktach. Pierwszą z wymienionych substancji znajdziemy głównie w produktach pochodzenia roślinnego. Nikotynamid przeważa w produktach pochodzenia zwierzęcego w formie koenzymów NAD i NADP. Większe ilości niacyny można znaleźć w: podrobach (szczególnie wątróbka), mięsie (np. udziec indyczy), drożdżach, otrębach pszennych, nasionach roślin strączkowych, rybach morskich. Mniejsze ilości witaminy PP zawierają także zielone warzywa liściaste np. szpinak, sałata oraz natka pietruszki, brokuły, ziemniaki czy mleko i jaja. Te dwa ostatnie produkty, mimo iż zawierają stosunkowo niewiele niacyny są źródłem tryptofanu, z którego może zostać zsyntetyzowana witamina B3.

    Witamina PP to jedna z najbardziej trwałych witamin. Nie jest wrażliwa na działanie promieniowania UV, działanie temperatury, tlenu, kwasów i zasad. Jest jednak rozpuszczalna w wodzie, co sprawia, że podczas gotowania tradycyjnego notujemy straty tej witaminy rzędu 7-25 %.

     

    Zapotrzebowanie na niacynę

     

    Zapotrzebowanie na niacynę jest zależne od wielu czynników, do których należą min. wiek, płeć, stan fizjologiczny. Zalecane spożycie witaminy PP zgodnie z normami opracowanymi przez Instytut Żywności i Żywienia w 2008 r. wynosi:

    • dla dzieci pomiędzy 1 a 3 r.ż. 6 mg/dobę,
    • dla dzieci pomiędzy 4 a 6 r.ż. 8 mg /dobę,
    • dla dzieci pomiędzy 7 a 9 r.ż. 12mg/dobę,
    • dla chłopców 10-12 r.ż. 12 mg/dobę, 13-18 r.ż. 16 mg/dobę,
    •  dla dziewczynek 10-12 r.ż. 12 mg/dobę, 13-18 r.ż. 14 mg/dobę,
    • dla mężczyzn 16mg/dobę,
    • dla kobiet 14mg/dobę,
    • dla kobiet w ciąży 18mg/dobę,
    • dla kobiet karmiących 17mg/dobę.

     

    Nadmiar i niedobór niacyny

     

    Niedobór witaminy PP powoduje chorobę zwana pelagrą. Objawia się ona stanami zapalnymi skóry, biegunką, nudnościami, zaburzeniami psychicznymi. Może wiązać się z wystąpieniem zapalenia języka i jamy ustnej. W skrajnych przypadkach prowadzi do porażenia kończyn, demencji. U pacjentów chorych na pelagrę obserwuje się zmiany skórne w obrębie szyi, twarzy i rąk w postaci suchości, łatwo pękającego naskórka, szorstkości. Innymi objawami towarzyszącymi mogą być zaburzenia snu, drżenie rąk, zaburzenia trawienia, stany lękowe, depresja, bóle głowy. Przypadki pelagry obserwuje się jeszcze w rejonach świata, w których podstawowym produktem w codziennym jadłospisie jest kukurydza. Hipowitaminoza czy awitaminoza niacyny może być także związana z niedoborem tryptofanu. Osoby zagrożone niedoborem witaminy PP to osoby z niedoborami białkowymi, osoby niedożywione, chorzy cierpiący na nowotwór, kobiety w ciąży i karmiące, osoby nadużywające alkoholu, pacjenci stosujący niektóre leki np. przeciwgruźlicze, osoby chore na schizofrenie, depresję, hipercholesterolemię. Przy prawidłowo prowadzonej diecie niedobory niacyny obserwuje się bardzo rzadko.

    Przypadki dostarczenia zbyt dużej dawki niacyny z pożywieniem nie są znane. Żywność zawiera stosunkowo małe ilości tej witaminy. Dodatkowo jest to substancja rozpuszczalna w wodzie, więc ustrój w miarę szybko może wydalić ewentualny nadmiar tej witaminy z organizmu. O skutkach nadmiaru mówimy, więc w przypadkach przyjmowania witaminy B3 wraz z preparatami farmaceutycznymi. Do objawów nadmiaru witaminy PP zaliczamy:

    • zmiany skórne (suchość, zaczerwienienie, wysypki),
    • świąd,
    • nudności, wymioty,
    • bóle głowy,
    • zaburzenia pracy serca,
    • niewydolność wątroby.

    Z dwóch związków wchodzących w skład grupy określanej mianem witaminy PP to amid kwasu nikotynowego jest substancją bardziej toksyczną w przypadku hiperwitaminozy. Badania wykazały, że podawany w dawkach większych niż 2 g na dobę może zwiększać oporność receptorów komórek na insulinę u osób z wysokim ryzykiem wystąpienia cukrzycy insulinozależnej.

     

    Niacyna a medycyna

     

    Dzięki swym właściwościom niacyna stała się skutecznym lekiem w terapii pacjentów z zaburzeniami metabolizmu lipidów. Wpływa na podniesienie stężenia dobrego cholesterolu HDL i obniżenie stężenia złego cholesterolu LDL oraz trójglicerydów w ustroju. Dodatkowo pobudza wydzielanie adiponektyny. Jest to hormon, który działa przeciwmiażdżycowo. Przeprowadzone badania wykazały również korzystny wpływ niacyny na leczenie migreny. Zastosowanie niacyny bada się także w przypadkach hiperfosfatemiispowodowanej np. niewydolnością nerek. Witamina PP podnosi poziom tryptofanu u pacjentów zarażonych wirusem HIV, zwiększa wrażliwość tarczycy na promieniowanie czy też hamuje inwazyjne działanie komórek nowotworowych wątroby.

    Autor: mgr Marzena Rojek

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.