zarejestruj się zaloguj się

Kwasy omega 3 i omega 6

Tekst: dietetyk kliniczny Milena Kurz-Suchowiecka
Kwasy omega 3 i omega 6
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 20. lutego, 2014

Tłuszcze są najbardziej energetycznym składnikiem pożywienia. Warto jednak pamiętać, że niektóre rodzaje tłuszczy przynoszą liczne korzyści zdrowotne. Kwasy omega 3 i omega 6 przede wszystkim zmniejszają ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, wspomagają pracę układu nerwowego oraz regulują nastrój.

SPIS TREŚCI:

    Podział tłuszczów

     

    Tłuszcze, zwane inaczej lipidami, są obszerną grupą związków, charakteryzujących się odmienną budową chemiczną. Podział tłuszczy można dokonywać na kilka sposobów, jednak z dietetycznego punktu widzenia, najważniejszymi lipidami są tłuszcze zwierzęce oraz roślinne. W ich skład głównie wchodzą:

    • kwasy tłuszczone nasycone NKT,
    • jednonienasycone kwasy tłuszczowe IKT,
    • wielonienasycone kwasy tłuszczowe WKT, w tym kwasy omega 3 i omega 6.

    Pod względem chemicznym tłuszcze te różnią się głównie ilością wiązań między atomem węgla a atomem wodoru. Fizyczną różnicą nasyconych oraz nienasyconych kwasów tłuszczowych jest przede wszystkim stan skupienia, NKT zazwyczaj występują w formie stałej, IKT i WKT – w postaci płynnej.

     

    Funkcje tłuszczu

     

    Mimo kaloryczności tłuszczu jest on niezbędnym składnikiem pożywienia, pełniącym w organizmie wiele podstawowych ról. Tłuszcz nie tylko stanowi główną postać zgromadzonych zapasów energii, ale jest też doraźnym źródłem energetycznym dla tkanek i narządów wewnętrznych.

    Warto pamiętać, że poza funkcją energetyczną, tłuszcze pełnią też wiele funkcji budulcowych. Przede wszystkim wchodzą w skład błon komórkowych oraz komórek mózgu, warunkując ich prawidłową budowę. Tłuszcze otaczają narządy wewnętrzne stabilizując ich położenie wewnątrz organizmu, a także pełnią rolę płaszcza ochronnego, zapobiegając utracie ciepła z organizmu.

    Co ważne, tłuszcze dbają o prawidłową funkcję układu sercowo-naczyniowego zmniejszając ryzyko chorób.

    Nie są to jednak wszystkie zadania lipidów, wpływają one korzystnie na wygląd włosów i skóry oraz pomagają odczuć smak potrawy, dzięki czemu może wydawać się smaczniejsza. Tłuszcze warunkują też odpowiednią wchłanialność witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K).

     

    Funkcje kwasów tłuszczowych omega 3 i omega 6

     

    Nienasycone kwasy tłuszczowe omega 3 i omega 6 pełnią kilka dodatkowych ról w organizmie. Przede wszystkim wpływają na poziom cholesterolu we krwi, pełniąc tym samym formę prewencji miażdżycy. Zmniejszają:

    • poziom cholesterolu ogółem,
    • poziom cholesterolu frakcji LDL,
    • poziom triacylogliceroli.

    Kwasy omega 3 i omega 6 intensyfikują przepływ krwi przez naczynia wieńcowe, dzięki czemu silniej kurczy się mięsień sercowy i reguluje się jego praca. Omega 3 i 6 zmniejszają ryzyko powstania zakrzepów naczyniowych, a dzięki zwiększonemu wydalaniu sodu z moczem, obniżają ryzyko powstania nadciśnienia tętniczego. Co ciekawe, kwasy omega 3 i omega 6 również:

    • biorą udział w regulacji nastroju, m.in. powodując wzrost poziomu serotoniny, dopaminy oraz innych neuroprzekaźników w organizmie,
    • chronią przed powstaniem depresji(u osób cierpiących na depresję można zauważyć obniżony poziom kwasów n-3 w organizmie),
    • wpływają korzystnie na funkcje intelektualne oraz wzmocnienie pamięci,
    • zmniejszają ryzyko powstania demencji starczej,
    • regulują pracę układu nerwowego,
    • oddziałują na homeostazję organizmu,
    • wpływają na mineralizację kości,
    • omega 3 dodatkowo hamują spadek estrogenów podczas klimakterium.

    Warto wspomnieć, że metabolit wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (anandamid) jest neuroprzekaźnikiem uwalniającym się podczas snu oraz relaksu.

     

    Niedobór kwasów omega 3 i omega 6

     

    Mimo 9 kilokalorii dostarczonych z 1 gramem tłuszczu, nie należy unikać spożycia kwasów omega 3 i omega 6. Ich niedobór może wywołać wiele negatywnych konsekwencji zdrowotnych, przede wszystkim może skutkować zwiększonym ryzykiem chorób układu sercowo-naczyniowego. Ponadto zbyt małe spożycie kwasów omega 3 i omega 6 może prowadzić do:

    • obniżenia odporności,
    • opóźnienia wzrostu organizmu i spowolnienia przyrostu masy ciała - szczególnie niekorzystne u młodych osób,
    • zaburzenia fizjologicznych czynności tkanek i narządów,
    • zmiany skórne,
    • kruchość naczyń krwionośnych,
    • gorsze gojenie się ran.

     

    Źródła kwasów omega 3 i omega 6

     

    Głównym źródłem kwasów tłuszczowych omega 3 są:

    • olej lniany, sojowy oraz rzepakowy,
    • rośliny liściaste,
    • orzechy,
    • siemię lniane,
    • ssaki morskie,
    • ryby.

    Podział ryb najczęściej dokonywany jest ze względu na zawartość tłuszczu. Do ryb tzw. tłustych zaliczane są gatunki gromadzące tłuszcz w mięśniach, jest to między innymi łosoś, makrela, śledź. Drugim rodzajem ryb są ryby tzw. chude, które gromadzą tłuszcz w wątrobie i jest to przede wszystkim dorsz. W związku z tym mięso pochodzące z dorsza nie będzie bogatym źródłem kwasów omega-3, w przeciwieństwie do tranu z jego wątroby.

    Kwasy omega 6 znajdują się głównie w:

    • nasionach roślin oleistych,
    • olejach, m.in. słonecznikowym, sojowym, kukurydzianym, arachidowym, krokoszowym, z pestek winogron, z wiesiołka, z ogórecznika, z zarodków pszennych,
    • oliwie z oliwek,
    • margarynach,
    • orzechach,
    • mleku kobiecym,
    • mięsie i jego przetworach (w niewielkiej ilości).

    Należy pamiętać, że kwasy omega 3 i omega 6, w przeciwieństwie do innych kwasów tłuszczowych, nie są syntezowane w organizmie. Oznacza to, że nie ma innego sposobu na pokrycie zapotrzebowania na tłuszcze omega 3 i omega 6, niż dostarczenie ich bezpośrednio z dietą.

     

    Stosunek kwasów omega 3 i omega 6

     

    Poszczególne kwasy tłuszczowe z rodziny omega 3 i omega 6 podczas przebiegu procesów metabolicznych konkurują ze sobą o dojście do tych samych enzymów. Aby więc kwas omega 3 uległy przemianom na odpowiednim poziomie, a co za tym idzie – aby mogły wywołać korzystne efekty zdrowotne m.in. na układ sercowo-naczyniowy, niezbędne jest nie tylko dostarczenie odpowiedniej ich ilości, ale również ważne są wzajemne proporcje kwasów n-3 do n-6.

    Według najnowszych ustaleń nie został określony wzorcowy stosunek kwasów omega 3 do omega 6, dla porównania do tej pory zalecana proporcja wynosił najwyżej 4:1, przy czym w wielu krajach rozwiniętych stosunek ten szacował się na poziomie 15:1. Tak duży nadmiar kwasów omega-6 może przede wszystkim zwiększać poziom cytokin prozapalnych, powodując bądź natężając stan zapalny organizmu.

    Autor: dietetyk kliniczny Milena Kurz-Suchowiecka

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.