zarejestruj się zaloguj się

Cukrzyca a odchudzanie

Tekst: Natalia Podkowa
Dodane: 06. lutego, 2014

Cukrzyca jest zaburzeniem metabolizmu węglowodanów, prowadzącym do wzrostu poziomu glukozy we krwi, rozwoju hiperinsulinemii i insulinooporności tkankowej. Jej nieprawidłowe leczenie może powodować poważne skutki zdrowotne. Mogą do niej prowadzić niewłaściwy styl życia, nadwaga i otyłość, brak aktywności fizycznej.

SPIS TREŚCI:

    Klasyfikacja cukrzycy

     

    Klasyfikacja cukrzycy obejmuje kilka typów, z których najczęściej występują:

    • cukrzyca typu pierwszego, dawnej nazywana cukrzycą młodocianych,
    • cukrzyca typu drugiego, nazywana wcześniej cukrzycą typu dorosłych.

    Ponadto wyróżnia się cukrzycę o późno ujawniającym się początku oraz cukrzycę ciążową. W zależności od tego, jaki typ cukrzycy zdiagnozowano i jaki efekt planuje się osiągnąć, zaleca się leczenie, które może polegać na zmianie stylu życia (poprzez modyfikację diety oraz zwiększenie aktywności fizycznej) lub podawaniu leków doustnych oraz insuliny, bądź połączeniu zarówno metod farmakologicznych, jak i niefarmakologicznych. Leczenie dietetyczne ma główne zastosowanie w cukrzycy typu drugiego, dlatego artykuł będzie dotyczył modyfikacji żywieniowych w tym typie cukrzycy.

     

    Cukrzyca a przyczyny przyrostu wagi

     

    Cukrzyca jest chorobą, która bardzo często współwystępuje z otyłością. Jednak w tym przypadku to otyłość jest przyczyną a nie skutkiem rozwoju cukrzycy. Wydzielanie insuliny u chorych z cukrzycą może być prawidłowe lub nieznacznie zmniejszone. Powodem problemów z wysokim stężeniem glukozy staje się insulinooporność, czyli niewrażliwość tkanek obwodowych na działanie insuliny, która fizjologicznie odpowiada za obniżanie stężenia glukozy we krwi. Doprowadza to do hiperinsulinemii, czyli nadmiernego wzrostu stężenia insuliny, ale w przypadku współwystępującej otyłości insulina nie jest w stanie przełamać bariery oporności tkankowej, w konsekwencji czego glukoza nie jest transportowana do tkanek, by tam zostać wykorzystana jako źródło energii. Co więcej hiperinsulinemia powoduje zwiększenie apetytu, co może być przyczyną dalszego przybierania na wadze, pogarszając kontrolę cukrzycy.

     

    Cukrzyca a dieta

     

    Zmiana nawyków żywieniowych, odpowiedniozbilansowana dieta i zmniejszenie masy ciała mogą przyczynić się do opóźnienia rozwoju powikłań związanych z cukrzycą typu drugiego. Oczywiście, jeśli doszło do rozwoju cukrzycy to stan ten nie ulegnie cofnięciu, ale właściwa dieta pozwoli zapewnić prawidłową glikemię, opóźni rozwój insulinooporności oraz przesunie w czasie konieczność włączenia leczenia farmakologicznego. Posiłki osoby chorej na cukrzycę powinny być zaplanowane tak, aby pokrywały indywidualne zapotrzebowanie kaloryczne. Jednocześnie powinny być wzbogacone o różne składniki pokarmowe we właściwych proporcjach. Porcje powinny być lekkostrawne, urozmaicone i nieduże. W codziennej diecie należy uwzględnić planowanie posiłków, przeliczając wymienniki węglowodanowe (1 wymiennik węglowodanowy oznacza 10 g węglowodanów) oraz bazując na produktach o niskim indeksie glikemicznym. Poniżej przedstawiono zasady diety u pacjentów z cukrzycą.

     

    Białko

     

    Powinno stanowić od 10-20% dobowego zapotrzebowania energetycznego, zatem jego ilość jest podobna, jak u zdrowej osoby dorosłej. W diecie należy uwzględnić białko pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, ale białko zwierzęce powinno stanowić nie mniej niż 60-70%. U dzieci ilość tę przelicza się jako 2-4 g/kg, natomiast u kobiet w ciąży i okresie laktacji wynosi ona 1-2 g/kg należnej masy ciała. Ilość białka należy zmodyfikować, jeśli u chorego stwierdza się powikłania w postaci nefropatii cukrzycowej. Powinno się wówczas spożywać 0,8 g białka/kg masy ciała. Najlepszym źródłem białka u osób z cukrzycą są nasiona soi, grochu, fasoli, suche kasze, suchy ryż, chude mięsa, ryby, mleko i jego przetwory.

    Węglowodany

    Powinny pokrywać 55-60% dobowego zapotrzebowania na energię. Należy wybierać węglowodany złożone (zawarte w takich produktach jak np. warzywa, chleb pełnoziarnisty, niełuskany ryż, kasze) a zrezygnować z węglowodanów prostych. Te drugie doprowadzają do szybkiego i dużego wzrostu glukozy we krwi, co w przypadku współistnienia insulinoopornosci jest bardzo niekorzystne. Nie powinno się również spożywać cukru ani glukozy. Zamiast tego wolno używać sztuczneśrodki słodzące – aspartam lub acesulfam K.

     

    Tłuszcze

     

    U chorych z cukrzycą powinny stanowić nie więcej niż 30% zapotrzebowania energetycznego. Ważne jest także, aby tłuszcze zwierzęce nie przekraczały 10%. Tłuszcze, które zawierają kwasy jednonienasycone powinny stanowić 10-15% energii, natomiast tłuszcze zawierające kwasy wielonienasycone nie powinny przekraczać 7% zapotrzebowania energetycznego. Ilość spożywanego dobowo cholesterolu nie powinna być wyższa niż 300 mg/dobę. Spożywanie odpowiednich ilości tłuszczów może opóźnić rozwój zaburzeń lipidowych i związanych z nimi niekorzystnych następstw.

    Owoce i warzywa – ich spożywanie powinno być indywidualnie dostosowane do diety. Wśród nich znajdują się takie, które osoba chora na cukrzycę może spożywać w ilościach nieograniczonych (ogórki, sałata, szparagi, szpinak) oraz takie, których spożywanie powinno być dostosowane do liczby wymienników warzywnych (ziemniaki, groszek, marchew, buraki).

     

    Witaminy i sole mineralne

     

    U osoby chorej na cukrzycę bez współwystępujących innych zaburzeń nie ma potrzeby dodatkowej suplementacji witamin i pierwiastków śladowych. Korzystne działania mogą mieć witaminy A, C oraz E, ponieważ posiadają aktywność antyoksydacyjną, która może zapobiegać rozwojowi powikłań cukrzycowych.

     

    Błonnik

     

    Ilość włókien pokarmowych w diecie osoby chorej na cukrzycę powinna wynosić około 15g na każdy spożyty tysiąc kilokalorii. Zaletą tego składnika żywieniowego, zawartego w dużych ilościach w otrębach i roślinach strączkowych, jest zmniejszenie szybkości trawienia oraz wchłaniania cukrów z przewodu pokarmowego.

     

    Spożycie sodu

     

     Ilość sodu nie powinno przekraczać 3 g/dobę a jeśli dodatkowo współistnieje nadciśnienie tętnicze lub stwierdzono nieprawidłową czynność nerek to spożycie sodu należy ograniczyć do 2 g/dobę. Należy wybierać sól kamienną, zawierającą dużą ilość mikroelementów.

     

    Alkohol

     

    Nasila zaburzenia metaboliczne, może prowadzić do hipoglikemii. Dodatkowo może zaburzać działanie leków, takich jak pochodne sulfonylomocznika, przyjmowanych przez pacjentów z cukrzycą.

     

    Cele leczenia cukrzycy dietą

     

    W zależności od tego, czy chory z cukrzycą typu drugiego leczony jest wyłącznie dietą, czy doustnymi lekami hipoglikemizującymi, bądź insuliną, zalecenia i oczekiwania dotyczące diety są odmienne.

    • Pacjent, który stosuje jedynie leczenie dietetyczne powinien spożywać około 3 posiłków na dobę. W tym przypadku spożywanie posiłków o tej samej porze nie ma tak dużego znaczenia, ponieważ chory nie jest narażony na hipoglikemię, stan spowodowany obniżeniem stężenia glukozy poniżej 55 mg/dl. Głównym celem jest zatem zmniejszenie masy ciała oraz unikanie wysokiego stężenia glukozy we krwi.
    • Chory z cukrzycą, leczony doustnymi lekami hipoglikemizującymi powinien spożywać od 3-5 posiłków dziennie, w tym przypadku stałe pory posiłków maja większe znaczenie. Cel modyfikacji żywienia jest taki sam, jak w przypadku pacjenta leczonego wyłącznie dietą.
    • Pacjent leczony dietą oraz insuliną powinien spożywać od 6 do 7 posiłków na dzień, a stałe pory posiłków maja ogromne znaczenie. Celem leczenia dietetycznego jest utrzymywanie właściwej masy ciała oraz unikanie zarówno podwyższonego, jak i obniżonego stężenia glukozy we krwi. W tym przypadku należy częściej oznaczać stężenia glukozy glukometrem, a przed planowanym wysiłkiem pamiętać o spożyciu posiłku.

     

    Cukrzyca a aktywność fizyczna

     

    Regularnaaktywność fizyczna ma bardzo duże znaczenie w leczeniu cukrzycy typu drugiego. W zależności od stanu pacjenta i chorób współistniejących zalecenia dotyczące aktywności fizycznej mogą się różnić. Jeśli pacjent leczony jest dodatkowo insuliną to należy pamiętać, aby przed wysiłkiem fizycznym dostarczyć organizmowi energię z pożywienia, aby nie doprowadzić do nadmiernego obniżenia stężenia glukozy we krwi.

    Leczenie farmakologiczne cukrzycy

    W przypadku cukrzycy typu drugiego, jeśli modyfikacja stylu życia nie przyniosła spodziewanych rezultatów lub chory nie chce współpracować, zaleca się doustne leki hipoglikemizujace, do których należą pochodne sulfonylomocznika, metformina, tiazolidynediony. Często po kilku latach zachodzi konieczność włączenia leczenia insuliną, a to wymaga znacznie większej dyscypliny od chorego, dotyczącej ilości i częstości spożywanych posiłków oraz monitorowania glikemii.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.