zarejestruj się zaloguj się

Wymienniki węglowodanowe

Tekst: lek. Marek Dryżałowski
Wymienniki węglowodanowe
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 10. marca, 2015

Podstawą leczenia cukrzycy jest dieta i dostosowywanie dawek leków do ilości przyjmowanych pokarmów. Dlatego ważne jest precyzyjne określenie wartości energetycznej spożywanych posiłków. Służy temu wyznaczenie tzw. wymienników węglowodanowych (WW), które określają taką ilość danego produktu, która zawiera dokładnie 10 gramów węglowodanów przyswajalnych.

SPIS TREŚCI:

    Składniki prawidłowej diety

     

    Typowa dieta powinna zawierać odpowiednie proporcje trzech podstawowych składników pokarmowych: białek, tłuszczy oraz węglowodanów (inaczej cukrów). Każdy składnik ulega w organizmie szeregowi przemian metabolicznych, często też jedne substancje są przekształcane w inne (np. cukry mogą powstawać z białek). Dlatego każdy rodzaj przyjmowanych pokarmów ma pewien wpływ na poziom glukozy we krwi.

    Niemniej, zdecydowanie najważniejsza dla terapii cukrzycy jest zawartość węglowodanów w spożywanych posiłkach, gdyż to właśnie one w większości wpływają na poziom cukru i wymagają dostosowania dawek leków.

     

    Czym są wymienniki węglowodanowe?

     

    Aby ułatwić modyfikacje dawek i przeliczanie zawartości posiłków, wprowadzono pojęcie „wymiennika węglowodanowego“ (WW), które oznacza taką ilość danego produktu, która zawiera dokładnie 10 gramów węglowodanów przyswajalnych. Jednym WW jest np. 100 gramów jabłka albo 20 gramów pszennego pieczywa.

    Listy najpowszechniej stosowanych produktów wraz z ich przeliczeniem na wymienniki podaje się zazwyczaj w formie przystępnych i łatwych w użyciu tabel – co pozwala szybko i bez problemów dokonać oceny danego posiłku i przekalkulowania go na odpowiednią ilość WW. Tabele przydają się również przy planowaniu diety, gdyż dają możliwość „poskładania“ kolejnych pozycji w jadłospisie tak, aby jak najlepiej pasowały do pożądanych wartości.

     

    Wymienniki węglowodanowe a dawkowanie insuliny

     

    Choć znajomość wymienników węglowodanowych jest użyteczna dla każdej osoby chorującej na cukrzycę, szczególnie przydaje się ona pacjentom korzystającym z insuliny, którzy muszą precyzyjnie dostosowywać dawki do ilości spożywanych węglowodanów.

    W leczeniu insuliną można przyjąć, ogólnie rzecz biorąc, dwie strategie:

    • stałych dawek,
    • zmiennych dawek.

    Przy niezmiennym dawkowaniu pacjent z reguły otrzymuje instrukcje, aby o określonych porach spożywać z góry ustaloną ilość WW (np. 5 WW na śniadanie, 7 WW na obiad, itd.). Do tak przygotowanej diety stosuje się niezmienne dawki insuliny (modyfikowane ewentualnie w celu korekcji zbyt wysokiego lub niskiego poziomu cukru we krwi). Taki model terapii sprawdza się najlepiej u osób systematycznych lub prowadzących unormowany tryb życia (np. u osób starszych).

    Inna strategia zakłada ustalenie tzw. przelicznika dawki. W tym modelu każdy posiłek może być inny, a podczas wizyty u lekarza ustala się ilość jednostek insuliny, jaką pacjent podaje na każdy 1 WW zawarty w posiłku (np. 1,5 jednostki na WW). Ten sposób jest dobry dla osób aktywnych, o bardziej zmiennym trybie życia i żywienia.

     

    Wyliczanie WW na podstawie wartości odżywczych

     

    Choć tabele wymienników węglowodanowych są liczne, bardzo bogate i z reguły wystarczają na potrzeby domowego jadłospisu, często zdarza się, że nie zawierają one interesującego nas produktu. Jednak przeliczenie wartości odżywczych na ilość wymienników jest bardzo proste – dlatego wystarczy znać ilość węglowodanów na 100 gramów danego produktu, aby dokonać niezbędnych obliczeń. Takie informacje z reguły są podawane na opakowaniach, a jeśli nie – zawsze można skorzystać z tabel wartości odżywczych, zawartych w odpowiednich publikacjach lub w Internecie.

    Obliczenie, ile gramów produktu stanowi 1 WW sprowadza się do zwykłej proporcji. Należy pamiętać jednak, że przy kalkulacjach ważna jest zawartość przyswajalnych węglowodanów w danym pokarmie – dlatego jeśli opakowanie lub tabela podaje zawartość cukrów z podziałem na całkowite oraz przyswajalne, korzystamy z tej drugiej wartości.

    Jeśli na opakowaniu podana jest tylko ilość całkowitych węglowodanów, należy brać pod uwagę, że obliczenia mogą być nieprecyzyjne. Można również od całkowitej zawartości cukrów odjąć zawartość błonnika – to w przybliżeniu odda ilość przyswajalnych węglowodanów w interesującym nas produkcie.

    Kiedy już posiadamy odpowiednią wartość, czas dokonać obliczeń. Na przykładzie bobu, który zawiera 7,2 grama węglowodanów przyswajalnych na 100 gramów produktu, wygląda to następująco:

    100 g zawiera 7,2 g węglowodanów przyswajalnych

    x g zawiera 10 g węglowodanów przyswajalnych

    x = 100 x 10 : 7,2

    x ≈ 139 g

    Z powyższych obliczeń wynika, że 1 WW bobu to w przybliżeniu 139 gramów.

     

    Na co uważać stosując wymienniki węglowodanowe?

     

    Należy pamiętać, że wymienniki węglowodanowe nie dają pełnego obrazu wartości energetycznej spożywanych posiłków, co czasami może wpływać na osiągane wyniki leczenia. Białka i tłuszcze, które są całkowicie pomijane przy wykorzystaniu WW, także mogą być przekształcane do cukrów i wpływać na poziom glukozy we krwi. Dlatego należy je brać pod uwagę i starać się konstruować posiłki tak, aby proporcje poszczególnych składników pokarmowych były w przybliżeniu takie same za każdym razem.

    W przypadku posiłków wyjątkowo tłustych albo zawierających bardzo dużo białka – warto rozważyć podniesienie dawki insuliny, nawet jeśli nie wynika to bezpośrednio z wyliczonej ilości WW.

    Powyższy problem można rozwiązać poprzez równoczesne stosowanie WW i tzw. wymienników białkowo-tłuszczowych (WBT).

    Autor: lek. Marek Dryżałowski

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.