zarejestruj się zaloguj się

Właściwości kofeiny – jak kofeina wpływa na organizm?

Tekst: mgr inż. Aleksandra Żyłowska
Dodane: 07. listopada, 2016

Kofeina znajduje się w wielu roślinach, a jej najbardziej znane źródła to kawa, herbata, yerba mate i guarana. Wykazuje działanie pobudzające i poprawia koncentrację, ale ma także inne, korzystne właściwości zdrowotne. Udowodniono m.in. że zmniejsza ryzyko rozwoju chorób neurodegradacyjnych. Pozytywnie wpływa także na efektywność odchudzania. Istnieje jednak ryzyko przedawkowania kofeiny, na co w największym stopniu narażone są dzieci i młodzież.

SPIS TREŚCI:

    W czym jest kofeina?

     

    Kofeina to alkaloid purynowy, naturalnie występujący w około 60 gatunkach roślin. Jej najbardziej znaczące źródła to: kawa, herbata, yerba mate (liście ostrokrzewu paragwajskiego), kakao, guarana (liana brazylijska Paulinia guarana) oraz orzeszki coli.

    Kofeina to jedna z najbardziej rozpowszechnionych na świecie substancji psychoaktywnych. Oprócz naturalnych źródeł znajdziemy ją także w napojach energetyzujących, napojach typu cola, czekoladzie i lekach przeciwbólowych. Co ciekawe, liście herbaty zawierają więcej kofeiny niż ziarna kawy, jednak w trakcie parzenia dochodzi do znacznego spadku jej ilości. Ile kofeiny ma kawa? Przeciętna zawartość kofeiny w kawie (filiżanka 150 ml) wynosi 85 mg.

    Zawartość kofeiny w różnych produktach (mg/porcję):

    • kawa parzona (1 szklanka ok. 200 ml): 80–135; kawa rozpuszczalna (1 szklanka ok. 200 ml); 90;
    • espresso (1 mała filiżanka 60 ml): 100; kawa bezkofeinowa (1 szklanka ok. 200 ml) : 5–15;
    • herbata czarna (1 szklanka ok. 200 ml): 18–107; herbata zielona (1 szklanka ok. 200 ml): 30–81;
    • czekolada gorzka (1 pasek 43 g): 31; czekolada mleczna (1 pasek 43 g): 10;
    • tabletka przeciwbólowa: 65.

     

    Jak długo działa kofeina?

     

    Kofeina znana jest przede wszystkim z działania pobudzającego. Stymuluje wydzielanie neuroprzekaźników serotoniny i dopaminy oraz hormonu adrenaliny, przez co pobudza ośrodkowy układ nerwowy, poprawia koncentrację, refleks i wpływa pozytywnie na nastrój. Pobudzające działanie kofeiny jest krótkotrwałe, a swoje maksimum osiąga ona po ok. 60 minutach od wypicia filiżanki kawy lub napoju energetyzującego.

    Okres półtrwania kofeiny, czyli czas, w którym połowa przyjętego związku zostaje usunięta z organizmu to u zdrowych osób 4–5 godzin. Wraz z wydalaniem kofeiny z organizmu spada jej wpływ na lepsze skupienie uwagi, zmniejszenie uczucia zmęczenia i senności. Wraz z regularnym piciem kawy pojawia się tolerancja na kofeinę i do uzyskania tej samej stymulacji organizm potrzebuje większej dawki. Zdecydowanie silniejsze działanie pobudzające kofeina wywiera na osoby, które rzadko po nią sięgają. Co zamiast kawy? Osobom, które unikają kofeiny, a potrzebują pobudzenia, polecany jest napój z karobu, woda z sokiem z cytryny, napój z czarnego sezamu czy napar z mniszka lekarskiego.

     

    Czy picie kawy jest zdrowe? Jak kofeina wpływa na organizm?

     

    Dzięki licznym badaniom naukowym poznano wpływ kofeiny na organizm w innych aspektach niż działanie pobudzające. Nie wszystkie wyniki badań są spójne, jednak stwierdzono, że codzienne picie kawy w umiarkowanych ilościach może chronić przed utratą pamięci w wyniku choroby Alzheimera, redukuje ryzyko jej występowania i opóźnia wystąpienie objawów. Co więcej codzienne spożywanie 3 filiżanek kawy lub herbaty zmniejsza ryzyko choroby Parkinsona o 22–28 proc. Kofeina może też zmniejszać objawy u osób ze zdiagnozowaną chorobą.

    2 filiżanki kawy dziennie zmniejszają ryzyko chorób serca, płuc, udaru i infekcji. Kofeina zwęża mózgowe naczynia krwionośne, dzięki czemu łagodzi migrenowe i napięciowe bóle głowy. Warto wiedzieć, że osoby z nadciśnieniem tętniczym nie muszą całkowicie rezygnować z kawy. Co prawda kofeina w dawce powyżej 250 mg na dobę podnosi ciśnienie krwi, ale działanie to zanika po 2–3 dniach. Kofeina przyspiesza metabolizm i rozpad trójglicerydów budujących tkankę tłuszczową, może być zatem pomocna przy odchudzaniu. Wbrew opinii nie jest ona czynnikiem ryzyka chorób nowotworowych.

     

    Czy kofeina szkodzi?

     

    Mimo szeregu zalet spożywania kofeiny, substancja ta może wykazywać także negatywny wpływ na organizm:

    • rozszerza wieńcowe naczynia krwionośne i zwiększa zapotrzebowanie serca na tlen, przez co może nasilać dolegliwości związane z chorobą wieńcową;
    • w przypadku zbyt małej podaży wapnia z dietą picie powyżej 3 filiżanek kawy na dobę może przyczyniać się do osteoporozy i zwiększania ryzyka złamań kości;
    • picie kawy powoduje nieznaczne wypłukiwanie magnezu z organizmu, a w związku z tym, że wielu dorosłych ma niedobory tego pierwiastka, warto rozważyć jego suplementację;
    • kofeina wzmaga wydzielanie soku żołądkowego i może nasilać dolegliwości związane z refluksem oraz chorobą wrzodową.

     

    Przedawkowanie kofeiny – jak się objawia?

     

    Dawka kofeiny uznawana za bezpieczną dla dorosłych osób zdrowych to 400 mg. Taka ilość znajdują się w ok. 4 szklankach kawy parzonej oraz rozpuszczalnej, ok. 10 szklankach herbaty, ok. 20 szklankach coli i ok. 6 szklankach napoju energetyzującego. Na przedawkowanie kofeiny szczególnie narażone są dzieci i młodzież, dla których za bezpieczną ilość przyjmuje się ok. 5 mg/kg masy ciała. Dla przeciętnego dziesięciolatka jest to 150 mg kofeiny, która znajduje się w około 2 szklankach napoju energetyzującego. Badania pokazują, że dzieci wypijają nawet 6 puszek takich napojów dziennie.

    Przedawkowanie kofeiny u osoby dorosłej wiąże się z przyjęciem ponad 500 mg związku, a zatrucie – ponad 2000 mg. Objawami przedawkowania kofeiny są:

    • silne pobudzenie psychoruchowe, gonitwa myśli,
    • przyspieszenie i niemiarowość rytmu serca,
    • częste oddawanie moczu,

    Uzależnienie od kofeiny jest możliwe, jednak rzadko do niego dochodzi. Odstawienie kofeiny u osób uzależnionych powoduje zmęczenie, pogorszenie nastroju, spadek koncentracji, uwagi i bóle głowy. Ryzyko nadużywania kofeiny jest bardzo niewielkie, ponieważ przyjmowanie coraz większych jej ilości nie powoduje przyjemnych doznań, a wręcz przeciwnie – powoduje pogorszenie nastroju, uczucie niepokoju i zdenerwowanie.

    Autor: mgr inż. Aleksandra Żyłowska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.