zarejestruj się zaloguj się

Tłuszcze

Tekst: mgr Paulina Kruk
Dodane: 27. marca, 2014

Tłuszcze stanowią stały składnik budowy organizmu ludzkiego. Obecnie rośnie spożycie tłuszczów nasyconych i trans, powodujących m. in. choroby układu krążenia czy nowotwory, natomiast maleje tych, które korzystnie wpływają na nasze zdrowie – nienasyconych kwasów tłuszczowych. Świadomy wybór zdrowych tłuszczów niesie za sobą wiele dobroczynnych skutków, również u osób dbających o odchudzanie.

mgr Paulina Kruk
AUTOR
mgr Paulina Kruk dietetyk
SPIS TREŚCI:

    Rola tłuszczów w organizmie

     

    Tłuszcze nazywane są również tłuszczowcami albo lipidami. Tłuszcze u mężczyzn stanowią 10-15% masy ciała, natomiast u kobiet 15-25%. Występują one jako tłuszcz zapasowy dzielący się na podskórny oraz narządowy, który ochrania narządy wewnętrzne.

    Rola tłuszczów:

    • razem z węglowodanami są głównym źródłem energii – 1 gram tłuszczu dostarcza dwa razy więcej energii niż 1 gram węglowodanów,
    • dostarczają NNKT – niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, których samemu nie potrafimy wyprodukować (np. kwas linolowy),
    • pełnią rolę strukturalną – są budulcem wszystkich struktur błoniastych komórek,
    • są źródłami witamin nierozpuszczalnych w wodzie – A, D, E i K,
    • wchodzą w skład płynów ustrojowych,
    • biorą udział w syntezie prostaglandyn, tromboksanów – są to związki o różnorodnym działaniu, m. in. przeciwdziałają tworzeniu się niebezpiecznych zakrzepów,
    • poprawiają również walory smakowe potraw, zwiększają ich sytość, wartość energetyczną, podnoszą wykorzystanie prowitaminy A.

     

    Kwasy tłuszczowe

     

    Racjonalne i zbilansowane żywienie musi zawierać tłuszcze. Odpowiednia ilość kwasów tłuszczowych będzie utrzymywać nas w dobrej kondycji, uchroni przed chorobami jak i może zniwelować objawy obecnych.

    Należy uważać na nasycone kwasy tłuszczowe. Mimo, że dostarczają energii, stanowią źródło tzn. pustych kalorii. Niektóre kwasy tłuszczowe występujące zwłaszcza w tłuszczu mlecznym, podnoszą poziom „złego cholesterolu” – LDL w surowicy krwi. Nadmiar tych kwasów przyspiesza rozwój miażdżycy, chorób nowotworowych jelit, gruczołu sutkowego jak i prostaty. Należy uważać na ilości spożywanych kwasów – w dużych ilościach szkodzą, zamiast zapobiegać chorobom. Tłuszcze nasycone to również najgorsze tłuszcze na odchudzanie.

    Jednonienasycone kwasy tłuszczowe, występują w postaci kwasu oleinowego, w dużej ilości w oliwie z oliwek, oleju rzepakowych bezerukowym. Badania wykazują korzystne działanie kwasów w profilaktyce miażdżycy. Zmniejszają one stężenie całkowitego cholesterolu w surowicy krwi oraz frakcji LDL, jednocześnie zwiększają poziom „dobrego cholesterolu” – HDL. Odpowiednie spożywanie kwasu oleinowego zmniejsza stężenie glukozy, również u chorych na cukrzycę typu 2.

    Kolejna grupa to NNKT, czyli niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe. Wielonienasycone kwasy tłuszczowe z rodziny n – 6: linolowy, γ-linolenowy – znajdują się w oleju słonecznikowym, kukurydzianych, sojowym, z pestek winogron, z zarodków pszenicy. Zmniejszają one stężenie całkowitego cholesterolu i lipoprotein LDL („złego cholesterolu”).

    Kwasy tłuszczowe z innej rodziny – n – 3: α – linolenowy, eikozapentaenowy redukują stężenie triglicerydów, w naczyniach mózgowych i wieńcowych zapobiegają powstawaniu zakrzepów, przeciwdziałają arytmii serca. Kwas α – linolenowy występuje w oleju sojowym, rzepakowym, lnianym, natomiast eikozapentaenowy znajduje się w tłuszczach rybich – m. in. makreli, łososiu, tuńczyku, śledziu.

     

    Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe

     

    Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe są to zdrowe tłuszcze. Zwiększają przepływ krwi, a co za tym idzie przeciwdziałają zawałom serca, miażdżycy oraz udarom mózgu. Stanowią podstawę prawidłowego rozwoju dzieci i młodzieży oraz utrzymania odpowiedniego stanu zdrowia w późniejszym wieku.

    W wyniku rozpadu wielonienasyconych kwasów tłuszczowych powstają bardzo istotne czynne związki – eikozanoidy. Pełnią one rolę hormonów o wielu działaniach:

    • regulują układ sercowo-naczyniowy,
    • procesy krzepnięcia krwi,
    • ciśnienie tętnicze,
    • funkcje przewodu pokarmowego,
    • nerek,
    • narządów rozrodczych,
    • działają przeciwzapalnie,
    • hamują powstawanie nowotworów.

     

    Niedobór NNKT

     

    Niedobór NNKT działa niekorzystnie na organizm człowieka. Powoduje wiele dolegliwości oraz chorób:

    • hamuje wzrost,
    • sprzyja powstawaniu zmian skórnych: skóra cienka, łuszcząca, z przebarwieniami,
    • zwiększa spożycie wody,
    • zmniejsza wydzielanie gruczołów łojowych,
    • upośledza czynność narządów: nerek, wątroby, serca,
    • powoduje niedobór płytek krwi,
    • zwiększa ryzyko nadciśnienia tętniczego, bezpłodności,
    • zwiększa podatność na infekcje.

     

    Nadmiar NNKT

     

    Warto podkreślić, że nadmiar NNKT niesie za sobą ryzyko niepożądanych skutków. Nadmierne spożywanie niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych może spowodować powstawanie zmian nowotworowych. Również wzrasta ryzyko powstania skazy krwotocznej jak i nawet cukrzycy. Zmniejsza się odporność organizmu i spowalnia gojenie ran. Aby przeciwdziałać takim skutkom, należy zachować odpowiedni stosunek spożycia kwasów tłuszczowych z rodziny n - 6 do n – 3 – 1:5, a nie przekraczać 1:10.

     

    Tłuszcze trans

     

    Kolejnym niebezpieczeństwem związanym z kwasami tłuszczowymi, stanowią kwasy typu trans. Należą do nich tłuszcze powstające w wyniku procesów technologicznych – margaryny, tłuszcze piekarskie, kuchenne. Występują one w niewielkich ilościach w mleku, maśle, serach, baraninie i wołowinie.

    Kwasy z izomerami trans zwiększają poziom „złego cholesterolu” tak samo jak nasycone kwasy tłuszczowe. Zwiększają ryzyko rozwoju choroby wieńcowej poprzez zmniejszenie poziomu „dobrego cholesterolu”. Doprowadzamy do takich sytuacji, gdy stężenie izomerów trans wynosi więcej niż 6% w diecie.

     

    Nadmiar tłuszczów w diecie

     

    Mimo wielu korzystnych skutków jakie niesie za sobą spożywanie tłuszczów, należy mieć na uwadze ryzyko zwiększonej konsumpcji tych składników odżywczych. Odnosi się to szczególnie do tłuszczów pochodzenia zwierzęcego o stałej konsystencji – np. masło. Nadmiar tłuszczów zwierzęcych prowadzi do nadwagi i otyłości oraz chorób z nimi powiązanymi – chorób serca, cukrzycy typu 2. Również zwiększa się ryzyko chorób nowotworowych tzn. „tłuszczozależnych” – rak okrężnicy, trzustki, piersi, jajnika, prostaty.

    Oprócz tłuszczów zwierzęcych, również cholesterol ma wpływ na rozwinięcie się chorób powiązanych z układem krążenia. Duża ilość cholesterolu powoduje zmiany w naczyniach krwionośnych, co dalej skutkuje chorobą wieńcową i sprzyja rozwojowi miażdżycy. Musimy pamiętać , że niedobór HDL – „dobrego cholesterolu”, również może sprzyjać tym chorobom. Zawartość cholesterolu powinna wynosić nie więcej niż 300 mg na dzień. Jedno żółtko zawiera 265 mg cholesterolu.

     

    Zapotrzebowanie na tłuszcze w diecie

     

    Tłuszcz ma dużą wartość energetyczną – już 1 gram dostarcza 9 kcal, kiedy zarówno białko i węglowodany 4 kcal. Zapotrzebowanie na tłuszcz zależy od wielu czynników: wieku, płci, aktywności fizycznej, trybu życia oraz stanu fizjologicznego – np. ciąża czy też laktacja. W tym właśnie okresie kobiety zawartość NNKT ma istotne znaczenie – wpływa korzystnie na rozwój płodu.

    Dla osób w wieku powyżej 60 lat, zagrożonych otyłością, miażdżycą należy zmniejszyć ilość tłuszczu w diecie. Kontrolowanie zawartości tłuszczu w diecie niesie za sobą same korzystne skutki – zmniejsza ryzyko chorób serca, nowotworowych, dostarcza odpowiednich witamin jak i poprawia stan zdrowia. Osoby odchudzające się również powinny spożywać tłuszcze. Dzięki temu szybciej pozbędą się niechcianych kilogramów. Warto o tym pamiętać planując codzienny jadłospis.

    Autor: mgr Paulina Kruk
    Znaleziono: 3 wyników

    Powiązane filmy

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.