zarejestruj się zaloguj się

Mleko w diecie

Tekst: mgr Marta Natkańska
Mleko w diecie
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 13. czerwca, 2013

Zmniejszenie spożycia mleka lub całkowita jego eliminacja z diety jest jednoznaczna z pozbawieniem organizmu bardzo cennych mikroelementów. Mleko jest ważnym źródłem białka, z których najistotniejsza jest kazeina. Dietetycy są zgodni, że mleko, jak i produkty mleczne powinny być stałym elementem codziennego jadłospisu i stać się częścią zrównoważonej diety.

mgr Marta Natkańska
AUTOR
mgr Marta Natkańska specjalista zdrowia publicznego
SPIS TREŚCI:

    Mleko jako składnik diety

     

    Mleko jest doskonałym źródłem witamin i składników mineralnych, w szczególności wapnia – niezbędnego budulca naszych kości i zębów. Wokół niego narosło wiele sprzecznych informacji, jakoby jego częste spożywanie było zbędne dla zdrowia, a nawet szkodliwe. Dietetycy jednak są zgodni, że mleko i produkty mleczne powinny być stałym elementem codziennego jadłospisu i stać się częścią zrównoważonej diety. Wyjątkiem mogą tu być jedynie osoby cierpiące na nietolerancję laktozy – cukru obecnego w mleku. 

    Tymczasem zmniejszenie spożycia mleka lub całkowita jego eliminacja z diety jest jednoznaczna z pozbawieniem organizmu bardzo cennych mikroelementów. Mleko jest ważnym źródłem białka, z których najistotniejsza jest kazeina. Uczestniczy ona w procesie powstawania hemoglobiny i białek osocza krwi. Kazeina łatwiej ulega trawieniu niż białka obecne w produktach mięsnych. Aminokwasy wchodzące w skład białek występujących w mleku przedstawiają inną wartość odżywczą niż te, które znajdują się w ziarnach zbóż, mięsie czy warzywach.

    Z kolei laktoza, zwana cukrem mlecznym, jest najważniejszym węglowodanem występującym w mleku. Mleko krowie zawiera także tłuszcz mleczny. Zawiera cały szereg niezbędnych dla funkcjonowania naszego organizmu substancji odżywczych, takich jak: wapń, ryboflawina, potas, sód, fosfor, witaminy z grupy A, B, D i E oraz kwas pantotenowy – niezbędny w procesie prawidłowego metabolizmu białek, cukrów i tłuszczów. Warto przypomnieć, że witamina D ma kluczowe znaczenie w okresie rozwoju każdego organizmu – kształtowaniu się układu kostnego. Jej niedobór może prowadzić do krzywicy i zaburzeń mineralizacji kości.

     

    Rola mleka w diecie

     

    Szklanka mleka to jeden z filarów zdrowej i zbilansowanej diety. Wyniki badań wskazują jednoznacznie – spożycie mleka jest niezbędne do zachowania zdrowia. Naukowcy są zgodni, że stanowi ono element profilaktyki wielu chorób. 

    Dieta, w której całkowicie zrezygnujemy z produktów mlecznych, naraża nas na niedostateczną podaż wapnia, a tym samym zmniejszenie uwapnienia tkanki kostnej. Niesie to za sobą ryzyko ich łamliwości przy małym obciążeniu. Ma to szczególne znaczenie dla osób starszych i dla kobiet, zwłaszcza w okresie menopauzy. W tych grupach wzrasta ryzyko zachorowania na osteoporozę. 

    Badania wskazują, że odpowiednia podaż produktów mlecznych w diecie zmniejsza ryzyko zachorowania na nowotwory jelita grubego. I w tym przypadku funkcję ochronną pełni wapń, który reguluje namnażanie się komórek nabłonka w okrężnicy. Najlepszym źródłem wapnia są oczywiście produkty mleczne. 

    Wapń jest podstawowym budulcem zębów, odpowiada za mineralizację zębów i ich remineralizację, czyli ponowne wbudowywanie jonów wapnia w miejsca objęte wcześniej procesem próchniczym. Produkty mleczne zmniejszają ryzyko rozwoju próchnicy, pozwalają zmniejszyć kwasowość w jamie ustnej, a tym samym tworzą środowisko, w którym bakterie odpowiedzialne za rozwój ubytków trudniej się namnażają. Stymulują wytwarzanie śliny i wpływają na zmniejszenie powstawania płytki nazębnej.

    W licznych badaniach stwierdzono, że odpowiednio duże spożycie warzyw i owoców wraz z niskotłuszczowymi produktami mlecznymi wpłynie na obniżenie ciśnienia tętniczego krwi. Decydującą rolę po raz kolejny odgrywa wapń. Spożywanie mleka i produktów mlecznych z jednoczesną eliminacją słodyczy i diety bogatej w węglowodany może stanowić jeden z elementów profilaktyki rozwoju cukrzycy typu 2, szczególnie wśród osób otyłych. 

    Produkty mleczne mogą mieć także swój wkład w walce z otyłością u najmłodszych. Próba zastępowania słodkich napojów, soków z dużą zawartością cukru i napojów energetyzujących przez pitne jogurty i inne produkty mleczne może pomóc budowaniu zdrowych nawyków żywieniowych wśród najmłodszych. Warto zachęcać dzieci do sięgania po produkty mleczne. Ich organizmy potrzebują diety bogatej w wapń, by wspomagać procesy wzrostowe układu kostnego

     

    Rodzaje mleka

     

    Istnieje wiele rodzajów mleka:

    • pełnotłuste, zwane też przez niektórych mlekiem pełnym. W zależności od producenta i kraju pochodzenia zawiera od 3% do nawet 5% tłuszczu. Jest cennym źródłem witamin A i D, które są łatwo rozpuszczalne w tłuszczach,
    • mleko o zmniejszonej zawartości tłuszczu, zawiera mniej więcej połowę tłuszczu mleka pełnotłustego,
    • mleko odtłuszczone zawiera mniej niż 1% tłuszczu. Mniejsza ich zawartość w mleku to ograniczona ilość witamin z grupy A i D, dlatego takie mleko jest wskazane głównie dla dorosłych,
    • mleko czasem dodatkowo wzbogacone jest wapniem. Bywa, że producenci suplementują mleko lub produkty mleczne dodatkową porcją tego pierwiastka,
    • mleko smakowe może być pełnotłuste lub o obniżonej zawartości tłuszczu, zawiera niemal zawsze dużą ilość węglowodanów. Znamy je jako truskawkowe, czekoladowe lub waniliowe. Zawsze będzie jednak zdrowsze niż słodkie gazowane napoje.

     

    Proces produkcji mleka

     

    Mleko pasteryzowane jest w niskiej lub wysokiej temperaturze. Pasteryzację stosuje się w celu zniszczenia szkodliwych mikroorganizmów przez ogrzewanie mleka w krótkim czasie, a następnie szybkie jego schładzanie. Mleko podgrzewane jest w temperaturze do kilkudziesięciu stopni Celsjusza. Im niższa temperatura wykorzystana w procesie produkcji i dłuższy czas tego procesu, tym mniejsza ingerencja w strukturę białek, zachowaniu ulegają także bakterie mlekowe i walory smakowe mleka. Proces daje 99,99% pewności redukcji liczby bakterii w mleku, co powoduje, że nadaje się do picia do trzech tygodni, jeśli będzie przechowywane w warunkach chłodniczych. Efektem ubocznym pasteryzacji jest częściowa utrata witamin i minerałów. 

    Mleko UHT to mleko poddawane w procesie produkcji działaniu wysokiej temperatury, zwykle rzędu 130°C. Jest to już właściwie sterylizacja. Pozwala ona na przygotowanie mleka do bardzo długiego okresu przechowywania, zwykle przez kilka miesięcy. Mleko takie charakteryzuje się zwykle gorszymi walorami smakowymi. Nie musi być przechowywane w warunkach chłodniczych. Z bakteriologicznego punktu widzenia podobnie jak mleko pasteryzowane jest całkowicie bezpieczne dla zdrowia. 

    Mleko homogenizowane poddane jest procesowi, w którym grudki tłuszczu, będące składnikiem produktu, rozbijane są na drobniejsze, tworząc jednolitą masę. Przeciwdziała to zbieraniu się tłuszczu na powierzchni. Mleko poddane sterylizacji i homogenizacji najczęściej trafia do kartonowego pojemnika. Nie wymaga warunków chłodniczych. 

    Mleko niepasteryzowane może stanowić zagrożenie dla naszego zdrowia, mogą występować w nim drobnoustroje chorobotwórcze. Choć często sprzedawane jest na targach, kusząc przy tym swoim ekologicznym pochodzeniem, może stać się przyczyną poważnego zatrucia pokarmowego.

     

    Nietolerancja laktozy

     

    Laktoza nazywana jest cukrem mlecznym. Naturalnie występuje w mleku wszystkich ssaków, w tym ludzi. Za trawienie laktozy odpowiedzialny jest enzym o nawie laktaza, który obecny jest w jelitach. Bez niego laktoza zawarta w mleku nie może zostać rozłożona i wchłonięta. Pozostając w jelitach, zatrzymuje wodę, ulega fermentacji i staje się przyczyną biegunki i gazów. Z nietolerancją laktozy można się urodzić lub nabyć ją w późniejszym wieku.

    Osoby nietolerujące laktozy nie powinny całkowicie rezygnować z produktów mlecznych. Mleko mogą spożywać w umiarkowanych ilościach lub zaopatrzyć się w mleko pozbawione tego cukru. Większość może sięgnąć po pół szklanki mleka, małą porcję lodów, jogurt lub sery. Są produkty, które zawierają mniej laktozy niż inne. Należą do nich na przykład produkty mleczne ulegające fermentacji – jogurty, sery cheddar, feta i mozzarella. Pokarmy zawierające laktozę są lepiej tolerowane, jeśli spożywane są z innymi pokarmami.

    Autor: mgr Marta Natkańska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Dziecko i jego dieta

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.