zarejestruj się zaloguj się

Dieta w celiakii

Tekst: Patrycja Stańczyk
Dieta w celiakii
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 24. lipca, 2013

W celiakii długotrwałe nieprzestrzeganie zaleceń żywieniowych lub niesystematyczne leczenie dają obraz tzw. „celiakii zaniedbanej”. Dominują wówczas objawy wynikające z utrzymującego się niedożywienia, takie jak choćby zahamowanie wzrostu, krzywica, osteoporoza, zmiany skórne czy próchnica.

SPIS TREŚCI:

    Czym jest celiakia?

     

    Celiakia, czyli glutenozależna choroba trzewna będąca wrodzoną chorobą, mogącą ujawnić się w każdym wieku, jest trwałą, utrzymująca się przez całe życie nietolerancją glutenu. Częstość występowania celiakii na kontynencie europejskim wynosi 1 na 1000 dzieci, przy czym choroba ta występuje 200 razy częściej w rodzinach obciążonych wystąpieniem celiakii, niż w pozostałej populacji. Czynnikiem prowokującym, który powoduje wystąpienie objawów w celiakii jest gliadyna, będąca frakcją białka pszenicy. Podobne właściwości wykazują białka kilku innych zbóż, a mianowicie żyta, jęczmienia oraz owsa. Białkom tym nadano wspólną nazwę „gluten”. Szkodliwe działanie glutenu prowadzi do następowego zaniku kosmków jelitowych. Zanik kosmków jelita cienkiego, w wyniku którego dochodzi do zmniejszenia powierzchni trawiącej i biorącej udział we wchłanianiu pokarmów, jest przyczyną upośledzonego i ograniczonego wchłaniania składników odżywczych. Natomiast obniżone stężenie enzymów trawiących cukry, które w prawidłowych warunkach znajdują się na powierzchni kosmków, skutkuje upośledzonym trawieniem cukrów, a następnie zwiększonej ich fermentacji przez bakterie jelitowe, czego objawem są wzdęcia, bóle brzucha oraz charakterystyczne dla tej choroby stolce. W wyniku tego dochodzi do niedożywienia i spowolnionego rozwoju fizycznego. Niedożywienie w pierwszych dwóch latach życia, tzn. okresie intensywnego rozwoju układu nerwowego może skutkować trwałym upośledzeniem umysłowym.
    Do objawów celiakii należą:

    • przewlekła biegunka– cuchnące, szarożółte stolce oddawane w ilości 3-4 razy na dobę,
    • zahamowanie rozwoju fizycznego przejawiające się niedoborem masy ciała oraz deficytem wzrostu oraz wpływ na usposobienie dziecka w postaci apatii, rozdrażnienia, płaczliwości,
    • obrzęki wynikające z obniżonego stężenia białka w surowicy,
    • napady drgawkowe związane z obniżonym stężeniem wapnia i magnezu,
    • niedokrwistość spowodowana niedoborem żelaza, kwasu foliowego i/lub witaminy B12,
    • krwawienia z powodu niedoboru witaminy K,
    • w okresie zaostrzenia choroby obserwuje się wymioty z objawami odwodnienia, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej.

     

    Znaczenie diety w celiakii

     

    Jedynym sposobem leczenia jest konieczność zastosowania u dziecka diety bezglutenowej. W celiakii uwarunkowanej genetycznie zachodzi konieczność stosowania takiej diety w ciągu całego życia, a wczesne wprowadzenie leczenia żywieniowego pozwala na prawidłowy somatyczny i psychiczny rozwój dziecka,
    a u dorosłych – na ustąpienie objawów.
    Długotrwałe nieprzestrzeganie zaleceń żywieniowych lub niesystematyczne leczenie nieuchronnie dają obraz tzw. „celiakii zaniedbanej”, gdzie w obrazie klinicznym dominują objawy będące wynikiem długo utrzymującego się niedożywienia, takie jak zahamowanie wzrostu, krzywica, osteoporoza, zmiany skórne, próchnica, opóźnienie pokwitania, padaczka ze zwapnieniami w mózgu, czy zaburzenia emocjonalne.

     

    Zalecenia żywieniowe w celiakii

     

    Dieta bezglutenowa to dieta opierająca się na pożywieniu, z którego całkowicie wyłączone zostają produkty zbożowe zawierające gluten. Produkty pochodzące z pszenicy, żyta, owsa, jęczmienia, prosa należy zastąpić produktami z ryżu, kukurydzy oraz skrobią pszenną.

    Dzienny jadłospis powinien składać się z 5 posiłków, podawanych w regularnych odstępach czasowych oraz w niewielkich porcjach. U dzieci chorujących na celiakię występuje na ogół brak apetytu, dlatego duże znaczenie ma urozmaicenie potraw, estetyka przyrządzania i podawania posiłków.

    Preferowanymi technikami sporządzania posiłków jest gotowanie w wodzie, na parze, w szybkowarach, naczyniach bez wody lub duszenie bez tłuszczu, pieczenie w folii. Ograniczyć należy potrawy smażone, pieczone w dużej ilości tłuszczu, natomiast w okresie zaostrzenia choroby wskazane jest ich całkowite wykluczenie
    z diety.

    Wartość energetyczna podawanych pokarmów powinna być zgodna z normami dla danego wieku.

    Dieta bezglutenowa powinna być dietą łatwostrawną, powinna być bogata w pełnowartościowe białko, z bogata w witaminy A, D, C, kwas foliowy oraz w składniki mineralne, szczególnie wapń i żelazo.

     

    Produkty zalecane w celiakii

     

    Produktami szczególnie zalecanymi w celiakii są:

    • produkty zbożowe: mąka kukurydziana, kasza kukurydziana, skrobia kukurydziana (meizena), mąka ryżowa, płatki ryżowe, skrobia ryżowa, ryż, kleiki ryżowe, mąka ziemniaczana, kasza jaglana, mąka jaglana, mąka sojowa, soja, soczewica, tapioka (z bulw manioku), sago (z palmy sojowej), sargo, skrobia pszenna, mąka niskobiałkowa, makarony bezglutenowe, kasza gryczana (dla starszych dzieci),
    • wypieki bezglutenowe:
      • pieczywo bezglutenowe, biszkopty, ciasto drożdżowe, ciasto kruche, herbatniki, wafle, krakersy, chrupki (przygotowywane z wyżej wymienionych mąk),
      • do wypieków bezglutenowych należy stosować drożdże, proszek bezglutenowy, ewentualnie sodę,
    • słodycze i desery: budynie, galaretki, kisiele zagęszczane mąką ziemniaczaną, kukurydzianą, ryżową, cukier, miód, dżemy, landrynki, lizaki, dropsy, twarda czekolada mleczna i gorzka,
    • produkty mleczne:
      • mleko, napoje mleczne, kefir, jogurty, sery,
      • w okresie zaostrzenia choroby, wraz z pojawieniem się biegunek należy przerwać podawanie na kilka tygodni mleka i jego przetworów, które zastępuje się wówczas preparatami mleko zastępczymi, które są szeroko dostępne na rynku, a które można podawać zarówno samodzielnie, jak i przygotowywać na nich potrawy analogicznie do mleka,
    • napoje: kakao naturalne, herbata, napary z ziół, kompoty, soki,
    • mięso i wyroby mięsne:
      • chude mięsa (kurczak, indyk, królik, cielęcina, wołowina, ryby), wędliny (szynka, polędwica wieprzowa, z drobiu, baleron), podroby, wątróbka,
      • większe ilości chudego mięsa drobiowego są dobrym źródłem potrzebnego białka, na niedobór którego narażeni są chorzy,
    • tłuszcze: olej sojowy, słonecznikowy, rzepakowy – bezerukowy, oliwa z oliwek, masło, śmietanka,
    • warzywa i owoce:
      • dozwolone bez ograniczeń w postaci soków, napojów, przecierów, potraw gotowanych, dzieciom starszym podawać można również drobno starte surówki,
      • są bogatym źródłem witamin z grupy B (B1, B2, B6, PP) oraz składników mineralnych (żelaza, selenu, manganu), a także błonnika pokarmowego, bardzo pożądanego ze względu na jego małą zawartość, w bezglutenowych produktach zbożowych,
      • powyżej 2 roku życia stopniowo wprowadzać można do jadłospisu nasiona roślin strączkowych, otręby sojowe, kukurydziane, kaszę gryczaną,
      • w okresie nasilenia choroby wskazane jest wykluczenie z diety owoców i warzyw ciężko strawnych,
    • zupy: zupy i sosy mleczne, owocowe, warzywne, chudy rosół z dodatkiem produktów bezglutenowych, zagęszczone mąką kukurydzianą, ziemniaczaną, sojową, skrobią pszenną,
    • przyprawy łagodne: sól, wanilia, cynamon, majeranek, szczypiorek, pietruszka, koperek, kwasek cytrynowy,
    • gotowe produkty bezglutenowe: szeroko dostępne na rynku, posiadają łatwo rozpoznawalny międzynarodowy znak przekreślonego „kłoska”, wg Światowej Organizacji Zdrowia mogą zawierać maksymalnie 1 mg glutenu w 100 g produktu.

     

    Produkty przeciwwskazane w celiakii

     

    Produktami przeciwwskazanymi w celiakii są:

    • produkty zbożowe: mąka pszenna, mąka żytnia, kasza manna, kasza jęczmienna (mazurska, perłowa, pęczak), płatki owsiane,
    • wypieki: chleb, ciasta, sucharki, biszkopty, makarony (wykonane z wyżej wymienionych mąk),
    • słodycze i desery: desery z dodatkiem mąki pszennej, czekolada nadziewana, cukierki nadziewane, batony, wafle, guma do żucia,
    • produkty mleczne: jogurt z dodatkiem mąki,
    • napoje: kakao owsiane, kawa zbożowa „Inka”, napoje gazowane, napoje alkoholowe,
    • mięso i wyroby mięsne: mięsa tłuste, konserwy mięsne, konserwy rybne, kiełbasy niższego gatunku, pasztetowa (mogą zawierać dodatek mąki), półprodukty gotowe – panierowane np. filety i paluszki rybne, kotlety, wszystkie potrawy mięsne obtaczane w mące zawierającej gluten,
    • tłuszcze: smalec, słonina, boczek, kwaśna śmietana,
    • warzywa i owoce: w okresie zaostrzenia choroby: kapusta, fasola, groch, grzyby, cebula, ogórki, gruszki, śliwki, wiśnie, czereśnie,
    • zupy: w początkowym okresie choroby niewskazane są zupy z warzyw wzdymających: wszystkie zupy i sosy zagęszczane zasmażkami, mąką zawierającą gluten, z kluskami, grzankami, makaronem z mąki zawierającej gluten,
    • przyprawy ostre: ocet, musztarda, pieprz, ostra papryka.
    Tagi: celiakia

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.