zarejestruj się zaloguj się

Dieta po leczeniu onkologicznym

Tekst: mgr Marzena Rojek
Dodane: 30. października, 2013

Walka z chorobą nowotworową w zależności od rodzaju wybranego leczenia to proces wiążący się z występowaniem wielu skutków ubocznych. Mogą one utrzymywać się po zakończeniu terapii przez pacjenta. Ryzyko niedożywienia wymaga zwrócenia szczególnej uwagi na prawidłową podaż energii i składników odżywczych.

mgr Marzena Rojek
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Nowotwór a odżywiania pacjenta

     

    Sama choroba nowotworowa wywołuje ogromny wpływ na metabolizm człowieka. Namnażające się komórki rakowe zaburzają skomplikowany mechanizm odczuwania głodu i sytości sterowany przez wiele substancji takich jak np. leptyna. W efekcie tego pacjent ma obniżony apetyt i przyjmuje mniej pokarmów. Równocześnie rozwijający się nowotwór wydziela szereg substancji zaburzających metabolizm białek, tłuszczy i węglowodanów w organizmie. Prowadzi to do zwiększonego rozpadu tłuszczu oraz białek. Może się również wiązać ze zwiększeniem syntezy glukozy z składników niecukrowych w wątrobie a guz może produkować substancje o działaniu zbliżonym do insuliny prowadząc do powstawania hipoglikemii. Jeśli rozwija się on w przewodzie pokarmowym lub w lokalizacji bliskiej ważnych dla tego układu struktur będzie on wiązał się również z objawami, które mogą wpłynąć na ograniczenie spożywania pokarmów przez chorego ze względu na np. występowanie trudności z przełykaniem, nudności czy wymioty. Wszystko to wpływa na pogorszenie stanu odżywienia chorego.

     

    Terapia nowotworu a stan odżywienia

     

    Także leczenie nowotworu wiąże się z pogorszeniem stanu odżywienia pacjenta. W zależności od wybranej terapii powoduje zwykle szereg mniej lub bardziej nasilonych skutków ubocznych, które prowadzą do zmniejszenia ilości przyjmowanego pokarmu, ale również mogą wpłynąć nazaburzenia przyswajania składników odżywczych z pożywienia. Jedną z często stosowanych metod leczenia jest chemioterapia, która polega na podaniu leku mającego zniszczyć komórki nowotworowe. Jako, że oddziałuje na cały nasz ustrój, powoduje także uszkodzenia zdrowych komórek ciała. Szczególnie dotyczy to tkanek, których komórki ulegają szybkim podziałom jak np. błona śluzowa przewodu pokarmowego. W efekcie może wiązać się to z występowaniem u pacjentów leczonych chemioterapią biegunek, wymiotów, występowaniem mdłości, braku apetytu czy owrzodzeń jamy ustnej. Zmiany, jakie występują, dotykają również kubków smakowych znacznie utrudniając odczuwanie smaku przez pacjenta. To również nasila brak apetytu i niechęć do spożywania pokarmów. Chorzy zgłaszają często, że podczas spożywania posiłków zawierających produkty białkowe np. mięso, odczuwają charakterystyczny metaliczny posmak.

    Radioterapia, czyli metoda leczenia z wykorzystaniem promieni rentgena lub tez innego rodzaju promieniowania nacelowana jest na konkretne miejsce w organizmie. Jednak, podobnie jak chemioterapia, hamuje namnażanie się i rozwój nie tylko komórek nowotworowych ale również zdrowych komórek ciała. Prowadzi to do trudnych do uniknięcia objawów o różnym nasileniu podobnych jak w przypadku chemioterapii, czyli np. nudności, wymiotów, biegunek, suchości i owrzodzeń jamy ustnej. W zależności od typu radioterapii i miejsca, które jest naświetlane mogą pojawić się inne ważne z punktu widzenia wpływu na stan odżywienia pacjenta objawy takie jak np. zakażenia, zapalenie przełyku, przetoki żołądka lub jelit, zwężenie światła jelita, zapalenie błony śluzowej żołądka i jelit, zwężenie przełyku. Także kolejna metoda leczenia, czyli zabiegi operacyjne mają wpływ na stan odżywienia pacjenta. Często leczenie nowotworu polega na łączeniu radio i chemio terapii oraz zabiegu operacyjnego w uzupełnieniu, co wiąże się z wystąpieniem wspomnianych objawów ubocznych prowadzących do zmniejszenia ilości przyjmowanych pokarmów i zaburzeń przyswajania składników odżywczych. Tutaj należy zaznaczyć, że stan odżywienia pacjenta jest ściśle związany z przebiegiem leczenia. Niedożywienie chorego wydłuża czas leczenia i wiąże się z większą liczbą powikłań. Dlatego ważne jest by już na etapie walki z nowotworem zadbać o odpowiednią podaż energii i składników odżywczych.

     

    Dieta po leczeniu onkologicznym

     

    Po zakończeniu leczenia onkologicznego niektóre z wymienionych powyżej uciążliwych skutków ubocznych terapii utrzymują się przez jakiś czas. Pacjent zwykle chce jak najszybciej wrócić do spożywania tradycyjnych posiłków jednak czasami utrudniają mu to utrzymujące się zaburzenia smaku czy trudności z przełykaniem. Pacjent po zakończeniu leczenia nadal zagrożony jest spadkiem wagi i wystąpieniem niedożywienia, dlatego trzeba szczególną uwagę zwrócić na odpowiednią podaż energii i składników odżywczych. Ilość kalorii w diecie zależy ściśle od stanu pacjenta. Jeśli jest on niedożywiony, należy zwiększyć energetyczność diety w stosunku do zapotrzebowania. Należy pamiętać, że proces ten powinien przebiegać stopniowo. Jeśli natomiast mamy do czynienia z nadwaga lub otyłością, szczególnie w przypadku nowotworów hormonozależnych, należy pod okiem dietetyka i lekarza zredukować masę ciała za pomocą racjonalnej, zawierającej wszystkie składniki odżywcze diety redukcyjnej. W okresie rekonwalescencji, kiedy organizm dochodzi do siebie, regeneruje się, wzrasta zapotrzebowanie na białko. Ten składnik odżywczy znajdziemy w mięsie, jajach, nabiale, nasionach roślin strączkowych. Ważne, aby wybierać produkty białkowe z mała zawartością tłuszczu gdyż ten w produktach pochodzenia zwierzęcego to głównie tłuszcz nasycony mogący nasilać zmiany zapalne w organizmie. W diecie znajdą więc zastosowanie produkty nabiałowe chude i półtłuste, drób, chuda wołowina i cielęcina. Okres rekonwalescencji szczególnie po długotrwającej terapii wymagazastosowania u pacjenta diety łatwo strawnej. Odpowiedni dobór technik kulinarnych poprawiających przyswajalność oraz produktów o charakterze łatwo strawnym pozwoli dostarczyć wszystkich niezbędnych składników odżywczych i energii nie drażniąc jednocześnie termicznie, chemicznie czy mechanicznie przewodu pokarmowego. W tym okresie należy unikać pokarmów ciężkostrawnych, tłustych, długo zalegających w żołądku, pikantnych. Podawane posiłki powinny mieć umiarkowaną temperaturę. Należy również unikać większej ilości błonnika pokarmowego nierozpuszczalnego w wodzie, który drażni mechanicznie ściany przewodu pokarmowego (rezygnujemy z pieczywa pełnoziarnistego, otrąb czy dzikiego ryżu). Jeśli utrzymują się u pacjenta zmiany w obrębie błony śluzowej jamy ustnej należy unikać pokarmów kwaśnych i suchych wymagających intensywnego żucia. Uszkodzone po chemio i radioterapii kubki smakowe zwykle regenerują się po około 6-8 tygodniach. Zmiany w ich obrębie mogą także w niektórych przypadkach mieć charakter trwały. Jeśli pacjent nadal odczuwa zaburzenia smaku, należy starać się uatrakcyjnić potrawy używając do ich przyprawiania delikatnych, ale aromatycznych przypraw ziołowych takich jak np. bazylia, tymianek, pietruszka zielona. Jeśli pacjent nie ma owrzodzeń wjamie ustnej można użyć również soku z cytryny, octu. Aby łagodzić metaliczny smak towarzyszący spożyciu mięsa, poleca się je wcześniej marynować w oliwie i wspomnianych przyprawach. Poleca się również korzystanie z plastikowych sztućców i płukanie jamy ustnej przed posiłkiem za pomocą wody. Jeśli natomiast pacjent źle toleruje pokarmy o intensywnym smaku i zapachu należy posiłki wzbogacać o składniki łagodzące smak takie jak np. jogurt.

     

    Postępowanie dietetyczne po leczeniu onkologicznym

     

    Jeśli pacjent cierpi z powodu biegunki należy włączyć do diety pokarmy o charakterze zapierającym tj. kleiki ryżowe, mąkę ziemniaczaną, dojrzałe banany, gotowaną marchew oraz płyny takie jak kakao na wodzie, napar z suszonych jagód, mocną herbatę. Ważną kwestią jest uzupełnianie płynów oraz straconych wraz z nimi elektrolitów. Należy codziennie wypijać więcej niż 2 litry wody mineralnej niegazowanej i innych płynów. Należy unikać słodzonych napojów gazowanych, napojów energetycznych i naturalnej kawy. W jadłospisie należy ograniczyć pełnoziarniste produkty zbożowe dostarczające duża ilość błonnika pokarmowego. Jeśli pacjent ma problemy z przełykaniem, należy przygotowywać posiłki w odpowiedni sposób. W zależności od stopnia problemu możemy podawać pacjentowi dania o różnej konsystencji. Zaleca się by były one płynne (koktajle, zupy) lub papkowate np. w formie puree. Aby ułatwić konsumpcję potrawy, należy polewać ją sosami, drobno siekać mięsa, usuwać skórkę z chleba, chleb można moczyć w wodzie, warzywa podawać w formie puree a owoce w formie musów i soków.

    Leczenie onkologiczne wiąże się również z wystąpieniem zjawiska obniżenia odporności. Wymaga to od rodziny i samego pacjenta przestrzegania odpowiedniego poziomu higieny podczas przygotowywania posiłków. Należy korzystać tylko z produktów świeżych, warzywa i owoce dokładnie myć, potrawy spożywać bezpośrednio po przyrządzeniu i unikać dań przygotowanych z surowych produktów pochodzenia zwierzęcego np. tatara czy kogla-mogla.

    Dietę powinniśmy komponować z kilku małych objętościowo posiłków. Powinno być ich codziennie najmniej 5 spożywanych w regularnych odstępach czasu. Przygotowując posiłki należy korzystać z gotowania na parze, gotowania w wodzie, duszenia bez obsmażania czy pieczenia bez udziału tłuszczu. Jeśli pacjent w przebiegu leczenia stosował żywienie medyczne w postaci preparatów doustnych w proszku czy płynie należy rozważyć ich dalsze stosowanie po zakończeniu terapii w celu uniknięcia zjawiska spadku masy ciała i w celu pokrycia zapotrzebowania na wszystkie składniki odżywcze.

    Po okresie rekonwalescencji, gdy objawy będące skutkiem leczenia ustąpią, a lekarz nie zaleci inaczej, żywienie powinno opierać się na zasadach zdrowej racjonalnej diety dla człowieka zdrowego.

     

    Zasady żywienia po chorobie nowotworowej

     

    Zasady żywienia dla pacjentów po chorobie nowotworowej:

    1. Należy spożywać codziennie przynajmniej 5 małych objętościowo posiłków;
    2. Posiłki należy spożywać regularnie, co 3-4 godziny;
    3. Do każdego posiłku powinno się dodawać warzywo lub owoc (najlepiej - w formie surowej, jeśli trzeba stosować dietę łatwo strawną - w formie gotowanej, przecieranej);
    4. Podstawę diety powinny stanowić produkty zbożowe (w późniejszym okresie pełnoziarniste);
    5. Należy unikać tłuszczów pochodzenia zwierzęcego, które znajdują się w tłustych mięsach, smalcu, boczku, przetworach mięsnych, tłustym nabiale;
    6. Należy unikać dużej ilości soli oraz cukru w diecie;
    7. Należy gotować na parze, w wodzie, dusić bez obsmażania i piec bez dodatku tłuszczu;
    8. Należy unikać smażenia, pieczenia w tłuszczu i grillowania na otwartym ogniu;
    9. Należy umieścić w swoim jadłospisie ryby;
    10. Należy zadbaj o to, by jadłospis zawierał orzechy, nasiona i nierafinowane oleje roślinne spożywane na surowo np. jako dodatek do surówek czy sałatek;
    11. Należy wypijać przynajmniej 2 litry płynów dziennie.
    Autor: mgr Marzena Rojek
    Tagi: nowotwór

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.