zarejestruj się zaloguj się

Czy kawa jest zdrowa?

Tekst: mgr Marzena Rojek
Czy kawa jest zdrowa?
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 31. października, 2013

Kawa to aromatyczny napój znany od setek lat. W XV wieku używano wobec niej określenia „qahwa”, co oznaczało odpędzać sen. Zawiera szereg substancji biologicznie aktywnych wpływających na organizm. Warto wiedzieć jakie wartości kawy sprawiają, że zawitała ona na stałe na domowych półkach.

mgr Marzena Rojek
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Kawa a zdrowie

     

    Szacuje się, że spożycie tego napoju w Polsce wynosi około 3,4 kg surowej kawy na osobę na rok. Zarówno w formie kawy parzonej jak i rozpuszczalnej. Stała się powszechnym elementem naszej diety, dlatego też warto zastanowić się jak oddziałuje ona na organizm. Trudno ocenić jednoznacznie czy picie kawy ma negatywny czy pozytywny wpływ na zdrowie. Zależy to bowiem od wielu czynników.

    Kawa zawiera blisko 2000 czynnych biologicznie związków. Najlepiej znanym ze składników kawy jest kofeina uznawana za najczęściej stosowaną substancję psychoaktywną. Kofeina jest to alkaloid purynowy występujący w stanie naturalnym w kilkudziesięciu gatunkach roślin. Szybko i prawie całkowicie wchłania się w przewodzie pokarmowym by po 40 minutach osiągnąć maksymalne stężenie w ustroju. Metabolizowana jest przez wątrobę. Zaledwie 2 % kofeiny w postaci niezmienionej opuszcza nasz organizm z moczem. Działanie kofeiny ma charakter ogólnoustrojowy. Warto zastanowić się jak wpływa ona na poszczególne układu naszego ciała.

     

    Kofeina a układ nerwowy

     

    Psychostymulujące działanie kofeiny znane jest od dawna. W umiarkowanych dawkach wzmaga czujność, poprawia koncentracje, aktywność psycho-motoryczną, nastrój a także zwiększa tolerancje na wysiłek fizyczny. W dawkach 200-250 mg podnosi pewność siebie, przyspiesza reakcje, pozwala skutecznie walczyć ze zmęczeniem i sennością. Jednak zbyt duże dawki tej substancji (powyżej 600 mg) będą przynosić odwrotny efekt powodując spadek wydolności i efektywności pracy.

    Nadmiar kofeiny prowadzi do wystąpienia rozdrażnienia, wzrostu napięcia, nadmiernego pobudzenia, bólów głowy, niepokojów, przyspieszonego oddechu, bezsenności czy nasilenia objawów lękowych u pacjentów z zaburzeniami psychicznymi. Wrażliwość na ten składnik kawy jest bardzo indywidualny i zależny m.in. od ilości jej spożycia, na co dzień. U osób starszych przyjęcie dawki kofeiny może spowodować wystąpienie senności, co jest związane z wpływem tego związku na ilość katecholamin w ośrodkowym układzie nerwowym.

     

    Kawa a układ pokarmowy

     

    Kofeina pobudza wydzielanie soku żołądkowego. Kawy nie powinny, więc spożywać osoby z stanami zapalnymi błony śluzowej żołądka, refluksem żołądkowo przełykowym czy chorobą wrzodową. Kofeina powoduje rozkurcz mięśni gładkich przewodu pokarmowego także przez wpływ na produkcje gastryny, rozkurcza mięsień zwieracz przełyku, co powoduje nasilenie objawów dyspeptycznych u pacjentów z chorobą refklusową. Działanie drażniące kawy na przewód pokarmowy jest również poza kofeiną związane z zawartością kwasów garbnikowych czy wosków z zewnętrznej części ziarna kawy.

     

    Kawa a układ sercowo-naczyniowy

     

    Kofeina jest jednym z czynników podnoszących ciśnienie tętnicze. Jednak spożycie kawy nie wywołuje znaczącego pod względem klinicznym wzrostu ciśnienia. U osób regularnie konsumujących kawę wykształca się tolerancja na zmiany ciśnienia już po około 3 dnia picia tego napoju. Wpływ kofeiny na zmiany ciśnień jest najbardziej widoczny u osób starszych z rozpoznanym nadciśnieniem tętniczym. Takie osoby powinny unikać spożycia kawy. Kofeina dostarczana do organizmu w umiarkowanych ilościach nie wywiera znaczącego wpływu na działanie układu sercowo naczyniowego. Jednak badania wykazały, że w szczególnych przypadkach czyli u pacjentów pijących małe ilości kawy okazjonalnie, osób z przynajmniej trzema czynnikami ryzyka choroby niedokrwiennej serca oraz osób z zaburzonym metabolizmem kofeiny, picie tego napoju może zwiększać ryzyko zawału serca.

    Co więcej, część badań wskazuje na to, że kawa ze względu na zawartość związków o charakterze antyoksydacyjnym odgrywa pewną rolę w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych obniżając ryzyko choroby niedokrwiennej serca. Do grupy takich substancji zaliczamy zawarty w tym napoju kwas chlorogenowy, chinowy i kawowy. Mają one zdolność do walki z wolnymi rodnikami, czyli reaktywnymi cząsteczkami powodującymi zaburzenia w funkcjonowaniu komórek. Zaburzenia te prowadzą do powstawania stanów zapalnych, które odgrywają ważną role w powstawaniu wielu poważnych chorób takich jak min. wspomniana choroba niedokrwienna serca czy cukrzyca typu 2. Kwas chlorogenowy zwiększa wrażliwość komórek na insulinę. Dodatkowo większe spożycie kofeiny prowadzi do nasilenia procesu uwalniana glikogenu oraz wolnych kwasów tłuszczowych a potem ich spalania, co zwiększa wydatkowanie energii.

     

    Kawa a cukrzyca

     

    Badania wykazały, że regularne spożywanie kawy obniża ryzyko występowania cukrzycy typu 2 o 22 %. Kofeina sama w sobie jednak upośledza tolerancję glukozy m.in. poprzez obniżenie wrażliwości komórek na insulinę, czyli hormon, który pozwala wykorzystywać glukozę, jako substrat energetyczny przez komórki. Nie ma natomiast wpływu na wzrost poziomu cholesterolu we krwi. Faktycznie takie zjawisko można zaobserwować u osób, które spożywają kawę przygotowaną sposobem po turecku, jest to jednak związane z działaniem innych substancji. Brak filtracji kawy naturalnej sprawia, że do naszego organizmu trafiają diterpeny a dokładnie dwa związku kafestol i kahweol, które powodują wzrost stężenia cholesterolu w ustroju.

     

    Kawa a układ kostny

     

    Kawa nasila diurezę, czyli działa moczopędnie a przez to powoduje utratę wapnia, potasu oraz magnezu z ustroju. Badania wykazały jednak, że umiarkowane ilości kofeiny dostarczana z kawą przy jednoczesnej odpowiedniej podaży wapnia nie podnoszą ryzyka występowania zmian gęstości kości u człowieka. Jednak przyjmowanie kofeiny przy niskim poziomie tego pierwiastka może prowadzić do większego ryzyka złamań i zmian w strukturach kostnych. Koniecznie należy więc na co dzień zapewnić organizmowi od 800-1200 mg wapnia, którego źródłem są min. mleko i jego przetwory, ryby z kośćcem, orzechy laskowe, migdały, szpinak, brokuł, ziarna sezamu czy nasiona roślin strączkowych. Dodatkowo spożycie kawy będzie wpływało na zmniejszenie przyswajania żelaza.Dlatego też osoby z anemią niedoborową powinny zrezygnować z konsumpcji tego napoju.

     

    Kawa jako lek

     

    Kofeina działa także rozkurczowo na mięśniówkę oskrzeli, co może być pomocne przy hamowaniu ataków duszności.

    Ma również działanie przeciwbólowe. Podawana z lekami o takim działaniu zwiększa ich skuteczność. Powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych wieńcowych czy skórnych jednocześnie zwężając naczynia krwionośne w mózgu co wykorzystywane jest w leczeniu migrenowych bólów głowy.

    Kofeina działa również pobudzająco na metabolizm i spalanie tkanki tłuszczowej. Badania nie wykazały by spożycie kawy miało wpływ na częstość występowania nowotworów. Niektórzy naukowcy wskazują nawet, że przy jej regularnej konsumpcji może zachodzić przeciwne zjawisko w odniesieniu do raka jelita grubego czy raka wątroby. Wymaga to jednak dalszych badań. Przypuszcza się także, że kofeina oraz inne składniki kawy mogą nasilać procesy mutacji DNA. Niektóre badania sugerują, że spożycie kawy może obniżać ryzyko wystąpienia choroby Parkinsona.

    Uważa się, że umiarkowana ilość kofeiny, która może powodować wspomniane korzystne działanie na nasz ustrój to około 200-300 mg na dobę. Jedna filiżanka kawy filtrowanej zawiera około 80 mg tego związku. Oznacza to, że można śmiało spożyć 2-3 filiżanki tego napoju dziennie jednocześnie pamiętając, że źródłem kofeiny będą także herbata, napoje typu cola, napoje energetyczne oraz kakao i gorzka czekolada.

    Spożywana w umiarkowanych ilościach kawa może mieć korzystny wpływ na zdrowie człowieka. Jest to jednak kwestia bardzo indywidualna. Warto pamiętać, że są osoby, które powinny ograniczyć lub wykluczyć ten napój z diety min. osoby starsze z nadciśnieniem tętniczym, osoby z anemią niedoborową czy też cierpiące na chorobę wrzodową żołądka czy dwunastnicy.

     

    Kawa a mity

     

    "Kawy nie powinny pić kobiety w ciąży i planujące macierzyństwo"

     

    Badania wskazują na to, że umiarkowane spożycie kofeiny przez kobiety ciężarne nie ma wpływu na przebieg ciąży, występowanie wad wrodzonych płodu, częstość poronień czy rozwój płodu. Warto jednak zauważyć, że opracowania te dotyczą tylko umiarkowanego spożycia tej substancji. Przyjmowanie powyżej 300 mg kofeiny dziennie może mieć negatywne konsekwencje dla zdrowia matki i dziecka. Warto również dodać, że spożywanie kawy w wspomnianych ilościach nie wpływa na płodność kobiet planujących zajście w ciąże.

     

    "Od kawy można się uzależnić"

     

    Kawa ma stosunkowo niski potencjał uzależniający. Po jej odstawieniu organizm może odczuwać nieprzyjemnie dolegliwości w postaci rozdrażnienia, osłabienia koncentracji czy większego zmęczenia. Te jednak szybko ustępują.

     

    "Kawa jest szkodliwa dla dzieci"

     

    Kofeina zawarta w kawie jest metabolizowana przez organizm dziecka w taki sam sposób jak przez organizm osoby dorosłej. Niewielkie jej ilości nie będą prowadziły do wystąpienia negatywnych skutków zdrowotnych. Jednak w przypadku dzieci szczególnie wrażliwych stosunkowo niewielkie dawki kofeiny mogą powodować rozdrażnienie, kłopoty ze snem, osłabienie koncentracji, nadmierne pobudzenie. Warto jednak pamiętać, że kofeina jest także zawarta w herbacie, kakao czy gorzkiej czekoladzie. Oznacza to, że łatwo jest przekroczyć jej zalecana ilość w diecie dziecka. Dlatego też nie ma potrzeby uwzględniania w codziennym jadłospisie kawy, która dodatkowo ma działanie drażniące w odniesieniu do przewodu pokarmowego. Istnieje zagrożenie, że jej spożycie w połączeniu z niską podażą wapnia w diecie dziecka mogłoby wpłynąć niekorzystnie na rozwijający się układ kostny.

    Autor: mgr Marzena Rojek
    Tagi: kawakofeina
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Czym nie popijać leków?

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.