zarejestruj się zaloguj się

Skóra – budowa i funkcje

Tekst: lic. Aldona Malarz
Skóra – budowa i funkcje
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 16. września, 2013

O pielęgnacji skóry mówi się dużo, a temat jest obecny praktycznie we wszystkich mediach. Jest naszą wizytówką na co dzień. Staramy się, żeby wyglądała pięknie i młodo. Nawilżamy, odżywiamy, chronimy, ale czy z kosmetycznego punktu widzenia nasza wiedza o skórze jest wystarczająca?

lic. Aldona Malarz
AUTOR
lic. Aldona Malarz kosmetolog
SPIS TREŚCI:

    Czym jest skóra?

     

    Statystycznie skóra osoby dorosłej to ok. 1,5 do 2 m powierzchni, a waga jej stanowi dwukrotność wagi mózgu, ok. 3,5 kg. W zależności od obszaru ciała grubość skóry waha się od 0,5 mm w okolicy powiek, do 3 mm na podeszwach stóp. Na całej powierzchni skóry rośnie średnio 5 milionów włosów, a przez całe życie tracimy ok. 18 kg skóry w postaci złuszczonego naskórka.

    Skóra składa się z 3 warstw:

    • naskórka,
    • skóry właściwej,
    • tkanki podskórnej.

    Na powierzchni skóry za wyjątkiem dłoni i stóp znajduje się tzw. płaszcz hydrolipidowy zbudowany z mieszanki wody (przede wszystkim potu) oraz lipidów, czyli sebum (wydzielina gruczołów łojowych). Odpowiada on za ochronę i optymalne nawilżenie naskórka. Na powierzchni skóry od wewnątrz dłoni i stóp znajdują się także linie papilarne, o indywidualnym rysunku dla każdego człowieka.

     

    Czym jest naskórek?

     

    Naskórek jest najbardziej zewnętrzną warstwą skóry. Jest on zbudowany jest z czterech warstw. W głębszych warstwach komórki mnożą się i dzielą, a przechodząc do wyższych warstw ulegają stopniowej keratynizacji (obumierają), by ostatecznie złuszczyć się w górnej części warstwy rogowej naskórka. Naskórek nieustannie się odnawia, a każda złuszczona komórka jest natychmiast zastąpiona następną. Przejście komórki z najgłębszej, żywej warstwy do warstwy rogowej trwa około 28 dni, czyli jest to okres pełnej regeneracji naskórka.

    Najważniejsze komórki naskórka to:

    • keratynocyty, które stanowią ok 90% wszystkich komórek naskórka, produkują one białko keratynę wypełniające komórki warstwy rogowej (odpowiada ono częściowo za zachowanie prawidłowego nawilżenia skóry);
    • komórki Langerhansa to komórki odpornościowe, wychwytują antygeny (bakterie, wirusy itp.), które dostaną się do naskórka. Komórki te są ruchome i przemieszczają się do układu limfatycznego (odpornościowego);
    • komórki Merkla są receptorami dotyku, połączonymi z układem nerwowym;
    • melanocyty to komórki barwnikowe, wytwarzające pigment (melaninę) odpowiedzialny za zabarwienie naskórka, tęczówki oka i włosów.

     

    Skóra właściwa – gruczoły potowe i łojowe

     

    Skóra właściwa znajduje się pod naskórkiem, podtrzymując go i odżywiając. Komórki skóry właściwej, fibroblasty produkują włókna kolagenu i elastyny, białek, które budują „rusztowanie” dla tkanki skórnej. Odpowiedzialne są one za elastyczność i odporność mechaniczną skóry. Pomiędzy włóknami kolagenu i elastyny znajduje się m in. kwas hialuronowy, który działając jak gąbka, wiąże cząsteczki wody i odpowiada za jędrność skóry.

    W skórze właściwej znajdują się tzw. przydatki skórne: mieszki włosowe, gruczoły łojowe i gruczoły potowe oraz paznokcie, jak również naczynia krwionośne i włókna nerwowe, które wnikając między komórki naskórka warunkują wszystkie rodzaje czucia skóry: ucisk, dotyk, zimno, ciepło, świąd i ból.

    Gruczoły łojowe uchodzą do mieszków włosowych. Ich zadaniem jest produkcja łoju (sebum), który wchodzi w skład płaszcza hydrolipidowego na powierzchni naskórka. Sebum chroni skórę przed działaniem czynników mechanicznych, chemicznych i bakteryjnych. Wydzielanie sebum jest hormonozależne, największe u noworodków i w okresie dojrzewania (męskie hormony androgeny nasilają produkcję łoju, żeńskie hormony estrogeny hamują). W miejscach, gdzie występują skupiska gruczołów łojowych tworzą się tzw. rynny łojotokowe: tj. owłosiona powierzchnia głowy, strefa T na twarzy (czoło, nos, broda), mostek, przestrzeń pomiędzy łopatkami.

    Gruczoły potowe dzielą się na ekrynowe (ok. 3 miliony na całej powierzchni ciała, biorące udział w termoregulacji organizmu) i apokrynowe (w okolicach płciowych i pod pachami). Gruczoły apokrynowe wytwarzają pot o zapachu specyficznym dla każdego człowieka. Nieprzyjemny zapach może być spowodowany rozpadem lipidów zawartych w wydzielinie wskutek działania bakterii. Pot to rozcieńczony roztwór soli, zawierający ponadto mocznik, kwas mlekowy, cukry, tłuszcze i niektóre pierwiastki. Dziennie człowiek wydziela ok. 0,5-1 l potu.

    Istnieje jednostka anatomiczna o nazwie aparat włosowo-łojowy obejmująca mieszek włosowy, gruczoł łojowy, gruczoł apokrynowy i mięsień przywłosowy.

    W mieszku włosowym powstaje włos, przechodzi on trzy fazy rozwojowe:

    • anagen – wzrostu,
    • katagen – zaniku,
    • telogen – spoczynku.

    Włos rośnie średnio 1,5 cm na miesiąc, a podstawowym jego budulcem jest keratyna. Dziennie wypada ok. 60-100 włosów. Mięsień przywłosowy podnosi włos – jest to ochrona przed zimnem (tzw. „gęsia skórka”).

    Paznokcie zbudowane są z płytki rogowej, ochraniającej opuszki palców dłoni i stóp. Podobnie jak włosy zbudowane są z keratyny, rosną ok. 3 mm na miesiąc, a pełny odrost paznokcia trwa 150 dni.

    Tkanka podskórna umiejscowiona jest pomiędzy skórą właściwą a tkanką mięśniową, zbudowana jest z komórek tłuszczowych, pełni funkcję podporową dla skóry właściwej i naskórka.

     

    Funkcje skóry

     

    • Ochrona – skóra chroni niżej położone tkanki przed czynnikami mechanicznymi, zanieczyszczeniami, przenikaniem mikroorganizmów do wnętrza ciała. Warstwa rogowa naskórka stanowi filtr przepuszczający niektóre substancje z zewnątrz (np. leki)
    • Naskórek chroni przed destrukcyjnym działaniem promieni słonecznych za pomocą pogrubienia tkanki i wytwarzania barwnika melaniny przez komórki melanocyty (opalenizna). Ludzie o ciemnej karnacji są w mniejszym stopniu narażeni na poparzenia słoneczne i występowanie zmian nowotworowych w obrębie skóry. Melanina rozprasza promieniowanie UV. Dzięki rogowaceniu słonecznemu i pigmentacji skóra może samoistnie wytworzyć ochronę równą ok. 40 SPF.
    • Synteza witaminy D – mimo destrukcyjnego działania promieni słonecznych, ich niewielka ilość jest potrzebna by w organizmie powstała witamina D3. Jest ona niezbędna w procesie przyswajania wapnia, potrzebnego do prawidłowej budowy, rozwoju i funkcjonowania tkanki kostnej.
    • Termoregulacja – skóra chroni organizm przed przegrzaniem, dzięki wytwarzaniu potu przez miliony gruczołów potowych znajdujących się w skórze (parowanie przez skórę), naczynia krwionośne w skórze właściwej ulegają rozszerzeniu obniżając temperaturę krwi.
    • Tkanka podskórna (tłuszczowa) oprócz ochrony niżej położonych narządów przed urazem mechanicznym pełni także funkcję izolacyjną – utrzymuje ciepło.
    • Recepcyjna – zakończenia nerwowe w naskórku warunkują odczuwanie dotyku, ucisku, ciepła, zimna, świądu i bólu.

    Idealna skóra jest gładka, delikatna i elastyczna. Są oczywiście różnice w skórze dziecka, kobiety i mężczyzny spowodowane m.in. działaniem hormonów. Istnieją ponadto czynniki genetyczne, hormonalne oraz środowiskowe mające wpływ na obraz skóry, ale dużej mierze codzienna podstawowa pielęgnacja i ochrona przeciwsłoneczna ma wpływ na jej stan i wygląd. Dlatego dokładne rozpoznanie potrzeb skóry i dobór odpowiednich kosmetyków jest tak istotny dla długotrwałego zachowania skóry w dobrej kondycji.

    Autor: lic. Aldona Malarz

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2015 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.