zarejestruj się zaloguj się

Leczenie białaczki

Tekst: lek. Rafał Drobot
Leczenie białaczki
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 25. listopada, 2014

Leczenie białaczki, będące domeną lekarzy specjalistów w dziedzinie hematologii, jest procesem skomplikowanym, który w dużej mierze zależy od rodzaju białaczki, stopnia zaawansowania choroby nowotworowej, wieku pacjenta oraz stanu ogólnego, w jakim się on znajduje. Przy dobrej odpowiedzi organizmu na leczenie, może ono wydłużyć życie chorego, a nawet doprowadzić do wyleczenia.

lek. Rafał Drobot
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Leczenie ostrych białaczek

     

    Postępowanie terapeutyczne w przypadku ostrych białaczek, tj. ostrej białaczki szpikowej i ostrej białaczki limfoblastycznej jest z zasady bardzo podobne, choć stosowane są oczywiście inne leki. Składa się ono z trzech następujących po sobie faz:

    • fazy indukcji remisji,
    • fazy konsolidacji remisji,
    • fazy leczenia podtrzymującego remisję(tzw. fazy leczenia pokonsolidacyjnego).

    Bezpośrednim celem fazy indukcji remisji jest zmniejszenie bezwzględnej liczby komórek nowotworowych (białaczkowych) do poziomu niewykrywalnego za pomocą standardowych metod, co określa się mianem remisji hematologicznej. Wtórnym celem jest przywrócenie prawidłowej produkcji komórek krwi (tzw. hematopoezy). Szpik ulega regeneracji po około miesiącu od rozpoczęcia leczenia indukującego.

    W schemacie leczenia ostrej białaczki szpikowej lekami stosowanymi w tej fazie są:

    • antybiotyki antracyklinowe (np. daunorubicyna, mitoksantron, idarubicyna),
    • arabinozyd cytozyny,
    • kladrybina.

    Z kolei faza indukcji remisji w przypadku ostrej białaczki limfoblastycznej jest oparta o glikokortykosteroidy (prednizon bądź deksametazon). Niestety, ponad 10 % pacjentów, otrzymujących leczenie indukujące, umiera w wyniku powikłań polekowej aplazji szpiku kostnego. Z tego względu wszyscy pacjenci otrzymują tzw. leczenie wspomagające, które polega na przetaczaniu koncentratu krwinek czerwonych (KKCz) oraz koncentratu krwinek płytkowych (KKP), jak również stosowaniu leków przeciwbakteryjnych (antybiotyków), przeciwwirusowych i przeciwgrzybiczych.

    Niezwykle ważne w tej fazie leczenia jest zapewnienie pacjentowi odpowiednich warunków izolacji od środowiska zewnętrznego, co ma na celu zmniejszenie ryzyka infekcji.

    W wyniku leczenia rozpadające się komórki białaczkowe uwalniają kwasy nukleinowe metabolizowane do kwasu moczowego, którego stężenie rośnie w surowicy krwi. Ten stan podwyższonego stężenia kwasu moczowego (hiperurykemii) wymaga wdrożenia nawadniania dożylnego pacjenta, alkalizacji moczu oraz stosowania allopurinolu.

    Faza konsolidacji remisji ma na celu eliminację komórek białaczkowych w ilości, która nie wywołuje żadnych objawów klinicznych, a może zostać wykryta jedynie za pomocą niezwykle czułych metod diagnostycznych – np. cytometrii przepływowej bądź badań molekularnych (jest to tzw. minimalna choroba resztkowa).

    Podstawą fazy konsolidacji remisji w ostrej białaczce szpikowej jest stosowanie arabinozydu cytozyny razem z mitoksantronem, natomiast w ostrej białaczce limfoblastycznej stosowane są:

    • glikokortykosteroidy(preparaty jak w fazie indukcji),
    • pegylowana asparaginaza,
    • winkrystyna,
    • antybiotyki antracyklinowe.

     U pacjentów w tej fazie stosuje się leczenie, które ma zapobiegać dodatkowo zajęciu przez komórki białaczkowe ośrodkowego układu nerwowego – metotreksat.

    Ostatnią fazą jest leczenie podtrzymujące remisję, które u pacjentów z grupy standardowego ryzyka wiąże się z kilkuletnim stosowaniem łagodnej chemioterapii, natomiast w grupie pośredniego lub wysokiego ryzyka odpowiednio z autogenicznym lub allogenicznym przeszczepieniem komórek krwiotwórczych.

     

    Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej

     

    Terapia przewlekłej białaczki szpikowej jest oparta o tzw. inhibitory kinaz tyrozynowych – grupę leków, skierowanych przeciwko produktowi białkowemu mutacji leżącej u podłoża rozwoju tego typu białaczki. Do grupy tej należą następujące leki dostępne w Polsce:

    • imatynib,
    • dazatynib,
    • nilotynib.

    Lekiem z wyboru stosowanym u kobiet ciężarnych jest interferon alfa. W przypadku niepowodzenia leczenia inhibitorami kinaz tyrozynowych, podobnie jak w przypadku ostrych białaczek, rozwiązaniem może być allogeniczny przeszczep komórek krwiotwórczych.

     

    Leczenie przewlekłej białaczki limfocytowej

     

    Terapią pierwszego rzutu w leczeniu przewlekłej białaczki limfocytowej są tzw. analogi puryn – puryny są elementami budulcowymi kwasów nukleinowych, wchodzących w skład niemal wszystkich komórek organizmu. Do tej grupy leków należą:

    • fludarabina,
    • pentostatyna,
    • kladrybina.

    Wymienione farmaceutyki stosuje w schematach leczenia razem z cyklofosfamidem, rytuksymabem i innymi lekami.

     

    Leczenie białaczki – przeszczepianie komórek krwiotwórczych (przeszczep szpiku)

     

    Autologiczny przeszczep komórek krwiotwórczych

     

    W tym przypadku komórki macierzyste szpiku kostnego są pobierane od osoby chorej i przeszczepiane jej z powrotem po całkowitym zniszczeniu chemioterapią zdolności szpiku do wytwarzania elementów morfotycznych krwi (tzw. hematopoezy). Wadą tego rozwiązania jest możliwość nawrotu choroby, gdyż razem z komórkami macierzystymi, jeśli zawiedzie proces ich izolacji, mogą zostać przeszczepione komórki białaczkowe.

     

    Allogeniczny przeszczep komórek krwiotwórczych

     

    W tej sytuacji dawcą komórek macierzystych szpiku jest osoba zgodna z chorym pod względem antygenów głównego układu zgodności tkankowej (często osoba z rodziny). Zgodnie z aktualnymi danymi (stan na listopad 2014 roku) obecnie w rejestrze DKMS jest ponad 560 tysięcy osób w Polsce zgłoszonych jako potencjalni dawcy. Po tym rodzaju przeszczepu biorca przeszczepu przejmuje po dawcy grupę krwi.

    Skuteczność przeszczepu allogenicznego jest nieco wyższa niż przeszczepu autologicznego, zabieg ten wiąże się jednak z wyższym ryzykiem zgonu i wymaga stosowania leków immunosupresyjnych. Możliwy jest również rozwój powikłań na tle immunologicznym – np. choroby przeszczep przeciwko gospodarzowi.

    Autor: lek. Rafał Drobot

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.