zarejestruj się zaloguj się

Choroba popromienna

Tekst: lek. Rafał Drobot
Choroba popromienna
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 26. stycznia, 2015

Choroba popromienna jest ostrym schorzeniem ogólnoustrojowym, wywołanym przez napromieniowanie całego ciała (lub jego większości) dużą dawką promieniowania jonizującego w bardzo krótkim okresie czasu – zwykle w ciągu kilku minut. Pojęcie to nie jest tożsame z tzw. odczynem popromiennym, będącym powikłaniem radioterapii onkologicznej.

lek. Rafał Drobot
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Jakie są objawy choroby popromiennej?

     

    Choroba popromienna w medycynie, poza sytuacjami szczególnymi (broń atomowa, awaria reaktora jądrowego), występuje bardzo rzadko – zazwyczaj jako skutek wadliwego działania sprzętu używanego do badań obrazowych lub radioterapii nowotworów, w wyniku czego pacjent poddawany procedurze diagnostycznej lub terapeutycznej otrzymuje niezwykle wysoką dawkę promieniowania jonizującego w krótkim czasie.

    Najbardziej podatne na szkodliwy wpływ promieniowania jonizującego (przenikliwego) w organizmie są komórki szybko dzielące się. W zależności od zakresu dotkniętych przez schorzenie układów narządów (tj. szpiku kostnego, układu pokarmowego, układów nerwowego i naczyniowego), obecny może być cały wachlarz objawów chorobowych na każdym jej etapie.

     

    Choroba popromienna – postaci schorzenia

     

    Postać hematologiczna

     

    U pacjenta narażonego na działanie całkowitej dawki promieniowania większej lub równej 1 Gy zarówno komórki macierzyste, jak i komórki progenitorowe szpiku kostnego obumierają, co manifestuje się jako zespół hematopoetyczny. Kryza hematologiczna (hipoplazja lub aplazja szpiku kostnego) występuje w ciągu kilku tygodni od momentu ekspozycji, prowadząc nieuchronnie do pancytopenii i objawiając się jako:

    • nawracające krwawienia i złe gojenie się ran – w wyniku niedoboru płytek krwi (małopłytkowości);
    • osłabienie, zawroty głowy, duszność, bladość skóry i błon śluzowych – wyniku niedokrwistości (anemii);
    • zaburzenia odporności ze skłonnością do infekcji i sepsy – ze względu na niedobór leukocytów (leukopenię).

     

    Postać jelitowa

     

    U pacjentów narażonych na całkowitą dawkę promieniowania jonizującego w zakresie 6-10 Gy spowodowana przez radiację utrata komórek nabłonkowych wyścielających krypty jelitowe powoduje przerwanie bariery śluzówkowej i wystąpienie zespołu żołądkowo-jelitowego. Charakteryzuje się on nieodwracalnym uszkodzeniem przewodu pokarmowego (szpik kostny również może być uszkodzony) z objawami takimi jak:

    Do ogólnoustrojowych powikłań zespołu żołądkowo-jelitowego należy zaliczyć:

    Śmiertelność chorych z zespołem żołądkowo-jelitowym jest bardzo wysoka.

     

    Postać mózgowa

     

    Najmniej poznaną, a zarazem najszybciej postępującą postacią choroby popromiennej jest zespół mózgowo-naczyniowy. Objawy zespołu obserwowane są u pacjentów, którzy otrzymali dawkę promieniowania większą lub równą 20 Gy. Okres prodromalny (zwiastunowy) charakteryzuje się splątaniem i dezorientacją chorego zaburzeniami równowagi oraz drgawkami. Objawy obejmują również wodnistą biegunkę, gorączkę, niewydolność oddechową oraz wstrząs kardiogenno-hipowolemiczny. Powikłania związane z układem sercowo-naczyniowym obejmują:

    Śmierć w przebiegu zespołu mózgowo-naczyniowego następuje zwykle w ciągu 2-3 dni, bez względu na podjęte leczenie.

     

    Jak leczy się chorobę popromienną?

     

    Postępowanie terapeutyczne w chorobie popromiennej wiąże się z utrzymywaniem za pomocą leków homeostazy ustrojowej oraz oczekiwaniem w nadziei na samoistną naprawę i odtworzenie struktury i funkcji uszkodzonych narządów. Leczenie postaci hematologicznej obejmuje stosowanie:

    • płynów krwiozastępczych, krwi pełnej, preparatów krwiopochodnych,
    • leków przeciwdrobnoustrojowych (przeciwbakteryjnych – antybiotyków, przeciwgrzybiczych, przeciwwirusowych),
    • leków pobudzających proces hematopoezy szpikowej.

    Leczenie postaci jelitowej choroby popromiennej wiąże się z koniecznością włączenia żywienia parenteralnego (pozajelitowego) w celu ominięcia uszkodzonego przewodu pokarmowego do czasu jego regeneracji.

     

    Odczyny popromienne („choroba popromienna” po radioterapii)

     

    Odczyny popromienne to wszystkie powikłania (działania niepożądane), związane z radioterapią nowotworów. Możemy je podzielić na wczesne (do 6 miesięcy od momentu zakończenia radioterapii) i późne (występujące po upływie pół roku).

    Do wczesnych odczynów popromiennych należy zaliczyć:

    • ze strony skóry – bolesność, rumień, świąd, utrata włosów;
    • ze strony błon śluzowych jamy ustnej i przełyku – kserostomia, dysfagia;
    • ze strony układu oddechowego – duszność, przewlekły kaszel, dolegliwości bólowe zlokalizowane w obrębie klatki piersiowej;
    • ze strony przewodu pokarmowego – nudności i wymioty, biegunki, kolkowe bóle brzucha;
    • ze strony układu moczowego – częste oddawanie moczu;
    • ze strony szpiku kostnego – przejściowa niedokrwistość i małopłytkowość.


    Z kolei do późnych odczynów popromiennych należą:

    • ze strony narządu wzroku – zaćma, retinopatia;
    • ze strony ośrodkowego układu nerwowego – martwica neuronów, porażenie;
    • ze strony ślinianek – kserostomia;
    • ze strony układu oddechowego – stan zapalny, zwłóknienie;
    • ze strony układu sercowo-naczyniowego – zapalenie osierdzia;
    • ze strony układu trawiennego – zapalenie wątroby, zwężenie światła przełyku lub jelita cienkiego;
    • ze strony układu moczowego – zapalenie nerek;
    • ze strony układu kostno-stawowego – zapalenie kości żuchwy.
    Autor: lek. Rafał Drobot
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Radioterapia

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.