zarejestruj się zaloguj się

Sztuczne łzy a leczenie zespołu suchego oka

Tekst: mgr Monika Pyzio
Sztuczne łzy a leczenie zespołu suchego oka
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 14. maja, 2014

Zespół suchego oka to przewlekłe zapalenie rogówki i spojówek powodowane niedostatecznym wydzielaniem łez lub nieprawidłowym składem filmu łzowego. Obecnie z uwagi na czynniki środowiskowe jest częstym schorzeniem okulistycznym. Leczenie objawowe zespołu suchego oka polega na zakraplaniu tzw. „sztucznych łez” w postaci kropli do worka spojówkowego.

mgr Monika Pyzio
AUTOR
mgr Monika Pyzio farmaceuta
SPIS TREŚCI:

    Zespół suchego oka – przyczyny i dolegliwości

     

    Zespół suchego oka to grupa objawów suchego zapalenia rogówki i spojówek, w wyniku którego dochodzi do zaniku i zwłóknienia tkanki gruczołu łzowego. Owe schorzenie okulistyczne stanowi przede wszystkim wynik niedoboru wodnej warstwy płynu łzowego, u którego podstaw leży jego niedostateczne wydzielanie lub zbyt szybkie parowanie płynnych składników łez. Zespół suchego oka może mieć formę krótkotrwałą, której objawy mijają po zastosowaniu leczenia doraźnego, albo przewlekłą, kiedy wiąże się z występowaniem innych chorób.

    Wśród przyczyn suchego zapalenia oka należy wymienić: upośledzenie czynności gruczołu Meiboma (to powoduje zaburzenia stabilności płynu łzowego i przelewanie się łez przez brzeg powieki), zwężenie i niedrożność dróg łzowych (może dotyczyć każdego odcinka przewodów wydzielniczych, powstaje na skutek zniszczenia komórek kubkowych i niedoboru mucyny albo w wyniku ciężkiego bliznowacenia spojówki), a także degradację tkanki gruczołu łzowego (spowodowana przez sarkoidozę, guzy, przewlekłe procesy zapalne i schorzenia autoimmunologiczne, a także występujący u osób po 65 roku życia tzw. starczy zanik gruczołu łzowego) oraz wrodzony lub pooperacyjny całkowity brak gruczołu łzowego.

    Zmniejszenie wydzielania łez może nastąpić ponadto wskutek zaburzeń neurologicznych (np. uszkodzenie nerwu twarzowego i trójdzielnego), bądź stosowania niektórych leków głównie okulistycznych (np. kropli ze środkami znieczulającymi lub β-adrenolitykami), antykoncepcyjnych czy przeciwhistaminowych. Przesuszenie powierzchni oka najczęściej ma jednak podłoże środowiskowe, jakim jest noszenie soczewek kontaktowych, przebywanie w zadymionych lub klimatyzowanych pomieszczeniach, czy też wielogodzinne przesiadywanie i wpatrywanie się w ekran komputera lub telewizora, długie czytanie bądź spędzanie czasu za kierownicą, albo praca przy złym oświetleniu. Są to czynności, które „rozleniwiają” oko, powodują ograniczenie wydzielania płynu łzowego oraz, w wyniku rzadszego mrugania, jego rozprowadzania po powierzchni oka, uniemożliwiając więc odpowiednie nawilżenie rogówki i spojówek.

    Pacjenci z zespołem suchego oka uskarżają się głównie na suchość, pieczenie i uczucie obecności ciała obcego (piasku) w oku, a także przejściowe zamglenie widzenia. Obserwuje się podrażnienie i zaczerwienienie narządu wzroku oraz obecność ciągnącej wydzieliny śluzowej. Rzadziej objawom tym towarzyszy świąd i światłowstręt (nadwrażliwość na światło). Może pojawić się ponadto uczucie ciężkości powiek i zmęczenia. W poważnych stanach chorobowych pacjenci odczuwają ból podczas mrugania powiekami. Charakterystycznym, chodź rzadko zgłaszanym objawem zespołu suchego zapalenia rogówki i spojówek jest niedobór łez np. podczas krojenia cebuli lub przeżywania silnych, wzruszających emocji. Wszystkie wymienione dolegliwości mogą ulec nasileniu pod wpływem czynników wzmagających parowanie łez, takich jak wiatr czy klimatyzacja, ale również podczas np. długiego czytania, kiedy osłabiony jest odruch mrugania.

     

    Leczenie zespołu suchego oka

     

    Krótkotrwałą ulgę w zespole suchego oka przynosi zamknięcie powiek lub stosowanie mokrych okładów. W celu długotrwałego zniesienia nieprzyjemnych, uporczywych dolegliwości konieczne jest jednak wdrożenie odpowiedniego leczenia. Prawidłowa terapia pozwala utrzymać gładką powierzchnię oka i zapobiega dalszymi konsekwencjom omawianego schorzenia, a więc uszkodzeniu powierzchni rogówki, zwiększeniu podatności oczu na infekcje oraz utracie ostrości wzroku.

    Podstawowe postępowanie ukierunkowane jest na zachowanie istniejących łez, co można uzyskać między innymi poprzez unikanie czynników zmniejszających wydzielanie lub nasilających parowanie płynu łzowego, a więc np. wysokiej temperatury w pomieszczeniach. Profilaktycznie zaleca się również stosowanie nawilżaczy powietrza oraz wilgotnokomorowych okularów ochronnych.

    W leczeniu miejscowym zespołu suchego oka stosuje się głównie preparaty zawierające nieczynne farmakologicznie substancje – „sztuczne łzy” i różne środki nawilżające. Mukomimetyki stabilizują hydrofilową powierzchnie rogówki i powodują jej nawilżenie. Pomocne mogą być również środki mukolityczne, zmniejszające lepkości śluzu w oku. Działanie takie wykazuje między innymi acetylocysteina występująca w postaci 5 % kropli ocznych, które znajdują zastosowanie u chorych z potwierdzoną obecnością płytek śluzowych i filamentów rogówkowych.

    Natomiast w celu oszczędzenia naturalnych łez oraz przedłużenia efektu działania sztucznych łez, w przebiegu ciężkich przypadków suchego zapalenia oka przeprowadza się niekiedy zabieg zamknięcia punktów łzowych. Zwykle początkowo zmniejszenie odpływu łez ma charakter czasowy, dopiero po stwierdzeniu braku jakichkolwiek niepożądanych reakcji, przeprowadza się jeden z zabiegów prowadzących do trwałego zamknięcia punktów łzowych – kauteryzację lub kanalikuloplastykę. W towarzyszących im zaburzeniach, np. nadkażeniach lub zapaleniu brzegów powiek wdraża się również odpowiednią farmakoterapię.

    Warto w tym miejscu wspomnieć o roli witaminy A w prawidłowym funkcjonowaniu narządu wzroku. Jej długotrwały, ostry niedobór także prowadzi do wystąpienia zespołu suchego oka – kseroftalmii (keratoconjunctivitis sicca = keratitis filamenosa lubfiliformis), dlatego w celach profilaktycznych, oraz żeby wspomóc terapię tego schorzenia okulistycznego warto również sięgać po krople i maści z retinolem. Ten organiczny związek chemiczny z grupy karotenoidów jest bowiem niezbędny do wzrostu i regeneracji oraz zachowania prawidłowej czynności nabłonków. Ponadto, bierze udział w syntezie rodopsyny, przez co uczestniczy w procesach widzenia.

     

    Sztuczne łzy

     

    W objawowym leczeniu suchego zapalenia rogówki i spojówek wykorzystuje się substytuty łez, czyli środki zwilżające oraz tworzące warstwę ochronną na powierzchni rogówki i spojówki. Określa się je jako „sztuczne łzy”. Po ich zaaplikowaniu do worka spojówkowego tworzą tzw. film ochronny na powierzchni oka. Stanowią podstawę terapii miejscowej łagodnych i umiarkowanych przypadków zespołu suchego oka. Dostępne są w aptekach bez recepty (OTC).

    Substytuty łez mogą być stosowane nie tylko w leczeniu zespołu suchego oka, ale niekiedy także do pielęgnacji spojówek i rogówki podczas gojenia się ich powierzchniowych uszkodzeń oraz w celu nawilżania soczewek kontaktowych (koniecznie preparaty bez konserwantów).

    W skład preparatów określanych mianem sztucznych łez wchodzą substancje wielkocząsteczkowe zwiększające lepkość (polimery, głównie pochodne celulozy) oraz układy buforowe i substancje powierzchniowo czynne w niewielkich stężeniach. Te substytuty łez różnią się między sobą rodzajem składników aktywnych, lepkością (stopień przylegania do oka; im parametr ten jest wyższy, tym dłuższe działanie), stężeniem, osmolarnością, a także obecnością lub brakiem konserwantów.

    Alkohol poliwinylowy (PVA, Alcohol polyvinylicus) - to rozpuszczalny w wodzie polimer, który działa ochronnie, nawilżająco na nabłonek rogówki i spojówkę, dzięki czemu łagodzi dolegliwości bólowe związane z niedoborem filmu łzowego, a ponadto przeciwdziała podrażnieniu spojówek związanemu z noszeniem protez i epiprotez oka. Występuje w kroplach do oczu jako roztwór o stężeniu 1,4 %.

    Poliwinylopirolidon (PVP, Polyvidonum) - kolejny rozpuszczalny w wodzie polimer liniowy o podobnym działaniu jak PVA, który ze względu na wielkość cząsteczki nie przenika do wnętrza gałki ocznej. Wykazuje jednak dodatkowe właściwości bakteriostatyczne. Dostępny jest w 2 % i 5 % kroplach ocznych.

    Pochodne celulozy - wszystkie używane w objawowym leczeniu zespołu suchego oka pochodne celulozy rozpuszczają się w wodzie, dobrze przylegają do powierzchni rogówki i spojówek, gdzie imitują mucynowy składnik filmu łzowego, zapewniając długotrwałe nawilżenie.Postać leku:karboksymetyloceluloza = karmeloza (CMC, Carmellosum), sól sodowa – krople do oczu (0,3 % i 0,5 %);hydroksypropylometyloceluloza = hypromeloza (HPMC, Hypromellosum) – krople do oczu, roztwór (0,3 % i 0,32 %), także w połączeniu z dekstranem.

    Krople oczne działają stosunkowo krótko, dlatego bardzo ważne jest, aby często i regularnie aplikować te preparaty do oczu. W ciężkich przypadkach zespołu suchego oka konieczne są wkroplenia nawet co 30-60 minut, podczas gdy w stanach łagodnych wystarczą tylko cztery podania w ciągu doby. Warto pamiętać, by po pierwszym otwarciu nie stosować ich dłużej niż przez 4 tygodnie.

    Karbomer (Carbomerum) - jest usieciowanym, hydrofilnym polimerem o właściwościach hydrożelu (fazę stałą tworzy kwas poliakrylowy, a w niej zamknięta jest woda – faza płynna), dzięki czemu wykazuje dłuższy czas działania (do 45-90 minut po podaniu). Po zakropleniu leku na gałkę oczną, z chwilą zamykania powiek następuje zagęszczenie szkieletu żelowego z równoczesnym uwolnieniem uwięzionych w nim cząsteczek wody. Natomiast w momencie otwierania powiek unikalna trójwymiarowa struktura szkieletu kwasu poliakrylowego zostaje odtworzona, zaś cząsteczki wody ulegają ponownemu wbudowaniu. Postać żelu może powodować przejściowe zaburzenia widzenia oraz wpływać na wydłużenie czasu kontaktu innych stosowanych miejscowo leków okulistycznych z gałką oczną. Często stosowany również na noc.Postać farmaceutyczna: żel do oczu (0,2 %, 0,25 % i 0,5 %).

    Wszystkie wymienione powyżej substancje są na ogół dobrze tolerowane i tylko sporadycznie powodują podrażnienie, pieczenie lub przemijające przymglenie widzenia. Nie wchodzą też w interakcje z innymi lekami. Jednakże zaleca się, aby przy jednoczesnym stosowaniu różnych miejscowych preparatów okulistycznych najpierw zastosować krople do oczu o działaniu leczniczym, np. przeciwjaskrowym, a dopiero po upływie minimum 10-15 minut zaaplikować sztuczne łzy.

    Autor: mgr Monika Pyzio
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.