zarejestruj się zaloguj się

Leki na katar – tabletki, krople, spray i domowe sposoby na katar

Tekst: mgr Monika Pyzio
Leki na katar – tabletki, krople, spray i domowe sposoby na katar
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 14. lutego, 2017

W leczeniu kataru do dyspozycji mamy szereg dostępnych bez recepty preparatów w postaci doustnej i donosowej. Aby pozbyć się kataru, warto sięgnąć po tabletki, krople lub wygodny w stosowaniu spray do nosa, który pomoże usunąć zalegającą wydzielinę i odetka zatkany nos. Może być wykorzystywany na katar u dzieci. Skutecznym domowym sposobem na katar jest płukanie nosa solą fizjologiczną. Zastosowanie znajduje również woda morska i inhalacje.

mgr Monika Pyzio
AUTOR
mgr Monika Pyzio farmaceuta
SPIS TREŚCI:

    Leczenie kataru – jak wybrać lek na katar?

     

    Katar związany jest z rozwojem zapalenia błony śluzowej nosa. Może mieć podłoże alergiczne (katar alergiczny) lub niealergiczne (katar infekcyjny, rzadziej – hormonalny lub polekowy). Katar charakteryzuje się występowaniem takich objawów jak:

    • obecność nadmiernej wydzieliny w nosie, najczęściej płynnej (wodnisty katar),
    • uczucie zatkanego nosa,
    • zaczerwienienie i świąd śluzówki nosa, czasem pieczenie w nosie,
    • kichanie a nawet łzawienie oczu (dolegliwości nasilone zwłaszcza w katarze alergicznym, siennym).

    Leczenie ostrego nieżytu nosa na tle infekcji wirusowych polega głównie na stosowaniu miejscowo działających leków na katar, które obkurczają naczynia błony śluzowej nosa i zmniejszają jej obrzęk. Sprawdzi się sól fizjologiczna lub woda morska do nosa w postaci preparatów izotonicznych i hipertonicznych. Jeśli przyczyną kataru i zatkanego nosa są bakterie, a w miejsce wodnistego kataru pojawia się wydzielina ropna (żółty lub zielony katar), konieczne będzie udanie się do lekarza i wdrożenie antybiotykoterapii. Natomiast, skutecznym lekiem na katar będący objawem alergicznego nieżytu nosa (ANN), będą preparaty przeciwhistaminowe, antyleukotrienowe bądź też silniej działające i zwykle bardziej skuteczne glikokortykosteroidów donosowe.

    Katar największy dyskomfort powoduje wtedy, gdy uniemożliwia oddychanie przez nos. Należy jednak pamiętać, iż zastosowanie odpowiedniego leczenia, obok poprawy samopoczucia, pozwoli również uniknąć wielu powikłań nieżytu nosa, takich jak występowanie polipów nosa, rozwój zapalenia górnych lub dolnych dróg oddechowych, ale także zapalenia zatok, spojówek czy ucha środkowego. Zaleganie wydzieliny może bowiem sprzyjać nadkażeniom wirusowym i bakteryjnym. W aptekach bez recepty dostępnych jest wiele preparatów na katar w postaci tabletek, kropli czy spray'ów, a w doborze odpowiedniego leku o pomoc warto poprosić farmaceutę.

     

    Na katar – krople, żele i spray do nosa

     

    Podstawą leczenia kataru jest stosowanie leków obkurczających naczynia błony śluzowej nosa i poprawiających drożność dróg oddechowych, a więc przywracających swobodę oddychania.

    Krople na katar, żele oraz spray do nosa to najczęściej wykorzystywane preparaty donosowe wykorzystywane w miejscowym leczeniu kataru. Jeżeli zastanawiamy się, co jest dobre na katar, warto postawić na środki zawierające w swym skłądnie takie substancje jak ksylometazolina, oksymetazolina, nafazolina, tetryzolina i tymazolina. Powodują one silne i długotrwałe zniesienie przekrwienia , wysięku oraz obrzęku nosa w stanach zapalnych i alergicznych. Polecane są zwłaszcza formy spray'ów do nosa, ponieważ działają na większą powierzchnię i nie spływają do gardła. Jednakże po zbyt częstym i zbyt długim stosowaniu tego typu leków na zatkany nos dochodzi do wysuszenia i uszkodzenia błony śluzowej nosa oraz rozwoju uzależnienia i występowania tzw. efektu z odbicia, czyli wtórnego, polekowego nieżytu nosa (rhinitis medicamentosa). Obserwuje się wówczas nabrzmienie śluzówek i powtórne zatkanie nosa oraz pojawienie się kataru polekowego.

    Z tego powodu takie preparaty na katar nie powinny być stosowane nieprzerwanie dłużej niż 3–5 dni, zwłaszcza bez porozumienia z lekarzem. Zwłaszcza, że mogą przedostawać się do krążenia ogólnego i wywoływać ogólnoustrojowe działania niepożądane, np. podwyższenie ciśnienia krwi, dlatego też przeciwwskazane są szczególnie u pacjentów chorujących na nadciśnienie lub jaskrę z wąskim kątem przesączania. Nie należy ich stosować łącznie z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi oraz inhibitorami MAO.

     

    Jak odetkać nos – jakie tabletki na katar?

     

    Aby pozbyć się kataru  można również stosować preparaty doustne zawierające leki sympatykomimetyczne. Na uwagę zasługuje między innymichlorowodorek fenylefryny, substancja wspomagająca udrażnianie zapchanego nosa, zmniejszająca obrzęk i przekrwienie śluzówki jego śluzówki szybko i na długi czas. Występuje między innymi w postaci leków złożonych do stosowania miejscowego (w stężeniu 2,5 mg/ml) w skojarzeniu z substancją o działaniu przeciwhistaminowym – maleinianem dimetindenu (postać aerozolu, kropli oraz żelu do nosa). Preparaty te polecane są w leczeniu sezonowego i niesezonowego, ostrego i przewlekłego ANN. Fenylefryna stanowi ponadto składnik wielu złożonych preparatów doustnych stosowanych głównie w kompleksowym leczeniu objawów grypy i przeziębienia, gdzie kojarzona jest z lekami przeciwhistaminowymi, przeciwkaszlowymi i przeciwbólowymi. Są to zarówno tabletki, jak i proszek do sporządzania roztworu doustnego.

    Uczucie zatkanego nosa pomoże wyleczyć również koleichlorowodorek pseudoefedryny, który występuje w tabletkach na katar w dawkach wynoszących 30, 60 lub 120 mg. Substancja ta również należy do sympatykomimetyków, dlatego zmniejsza obrzęk oraz przekrwienie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych (powoduje obkurczenie naczyń włosowatych). Pseudoefedryna wykazuje działanie udrażniające nos, pomaga odetkać zapchane zatoki, zmniejsza uczucie zatkania nosa czy zablokowania nosa, a ponadto redukuje ilość wydzieliny w nosie. Wskazana jest np. w leczeniu gęstego kataru zatokowego. Jednak podobnie jak fenylefryna, z uwagi na możliwe działania niepożądane, nie powinna być stosowana przez chorych na nadciśnienie tętnicze, choroby serca, jaskrę czy przerost gruczołu krokowego.

    Spośród antyhistaminowych leków na katar bez recepty, występujących samodzielnie (tabletki, zawiesiny doustne) lub kojarzonych w złożonych preparatach doustnych z pseudoefedryną, na uwagę zasługują głównie chlorowodorek cetyryzyny, chlorowodorek triprolidyny oraz loratadyna. Substancje te wskazane są między innymi w profilaktyce i leczeniu przewlekłego kataru i sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, ponieważ ograniczają przepuszczalność błon śluzowych nosa, powodują zmniejszenie świądu i napadów kichania. Poprawiają jakość życia osób chorujących na całoroczny alergiczny nieżyt nosa. Mogą jednak wywoływać senność, uczucie zmęczenia oraz bóle i zawroty głowy, czyli objawy prowadzące do obniżenia sprawności psychomotorycznej, dlatego po ich zastosowaniu należy zachować szczególną ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługi urządzeń mechanicznych.

     

    Jak wybrać lekarstwo na katar u dzieci i niemowląt?

     

    Obkurczające śluzówkę nosa leki na katar u dzieci podaje się wyłącznie miejscowo i nie dłużej niż przez 3 dni. Na katar u niemowląt w wieku od 3. miesięcy do 1. roku życia można doraźnie aplikować krople lub aerozol do nosa z chlorowodorkiem oksymetazoliny w stężeniu 0,1 mg/ml (0,01 proc.). U kilkulatków można już stosować preparaty, w których stężenie tej substancji czynnej wynosi 0,25 mg/ml (0,025 proc.). Ten środek na nieżyt nosa występuje w postaci aerozoli, kropli oraz żeli do nosa również w stężeniu 0,5 mg/ml (0,05 proc.). Preparaty takie mogą być jednak stosowane dopiero na zatkany nos u dzieci w wieku szkolnym i u osób dorosłych. Oksymetazolina udrażnia zatkane zatoki oboczne nosa i oczywiście ułatwia oddychanie przez nos.

    Podobnie przebiega leczenie kataru u dzieci preparatami z chlorowodorkiem ksylometazoliny. Dostępny jest w stężeniach 0,5 mg/ml (0,05 proc.), również w preparacie złożonym z bromkiem ipratropium) oraz 1 mg/ml (0,1 proc.) w postaci kropli, aerozoli i żeli donosowych. Można ponadto nabyć wygodny w stosowaniu płyn do rozpylania do nosa, o stężeniu 0,55 mg/ml tej substancji czynnej. Doraźnie, krótkotrwale i nie częściej niż co 4-6 godzin stosowane bywają także krople na katar z chlorowodorkiem tetryzoliny. Substancja ta również występuje w dwóch stężeniach – 0,5 i 1 mg/ml. Natomiast inny alfa-adrenomimetyk, azotan nafazoliny dostępny jest w kroplach jednoskładnikowych w stężeniu 1 mg/ml albo w skojarzeniu z antazoliną, difenhydraminą lub sulfatiazolem (odpowiednio w stężeniach 0,25 mg/ml, 0,33 mg/ml lub 1 mg/ml).

    Co na katar alergiczny? W przeciwieństwie do omawianej powyżej grupy leków, aerozole do nosa z kromoglikanem sodu, lekiem blokującym reakcję alergiczną, powinny być podawane donosowo, nieprzerwanie nawet przez cztery tygodnie, aby można było zaobserwować pełen efekt ich działania. Preparaty z tą substancją czynną (w stężeniu 20 mg/ml) należą bowiem do leków stosowanych profilaktycznie, a więc na kilka tygodni przed okresem kwitnienia roślin, na których pyłki pacjent jest uczulony, nie zaś doraźnie na katar. Wskazane są w całorocznym i sezonowym alergicznym nieżycie nosa. Wymagają jednak uprzedniego udrożnienia przewodów nosowych, np. wyleczenia polipów nosa, aby aerozol mógł być w pełni skuteczny.

     

    Domowe sposoby na katar – inhalacje i płukanie nosa

     

    Do domowych sposobów na katar należy stosowanie stosowanie olejków eterycznych, które mają właściwości sekretolityczne, a więc oczyszczają drogi oddechowe z zalegającej w nich wydzieliny. Dodatkowo działają antyseptycznie. W aptekach możemy nabyć pojedyncze buteleczki z tymi olejkami, ale również gotowe preparaty (kremy i maści do nosa) zawierające w składzie głównie: olejek sosnowy, olejek eukaliptusowy, olejek z mięty pieprzowej,olejek kamforowy lub kamfora, a dodatkowo mentol lub tymol, czy też witaminę E i gwajazulen.

    Takie preparaty ułatwiają oddychanie w przypadku obrzęku błon śluzowych nosa oraz poprawiają w nich krążenie, dlatego polecane są pomocniczo w leczeniu kataru. Nie zaleca się jednak przekraczać 5–7-dniowego okresu ich stosowania. Ponadto, większości z tych preparatów nie powinno się aplikować u dzieci, zwłaszcza poniżej 1–3 roku życia, a niektórych nawet do 6–7 roku życia, oraz bezpośrednio w okolice twarzy. 1–2 kroplami olejku można natomiast bezpiecznie skropić pościel dziecka albo kilka kropli dodać do miski z gorącą wodą czy do nawilżacza powietrza umieszczonego w pobliżu łóżeczka.

    U większych dzieci i u dorosłych warto stosować również inhalacje na katar parą wodną z dodatkiem olejków aromatycznych, mentolu, sody oczyszczonej czy ziół, np. rumianku, albo płynem do inhalacji skropić chusteczkę, przyłożyć ją do nosa i głęboko oddychać. Wygodną alternatywą są ponadto sztyfty do nosa, które ułatwiają oddychanie. Oprócz mentolu zawierają olejek miętowy, sosnowy, eukaliptusowy i/lub z drzewa herbacianego. Nie należy ich jednak wkładać do nosa, lecz wąchać z pewnej odległości.

    Skutecznym sposobem na katar jest także woda morska do nosa dostępna w postaci specjalnych zestawów, które wyposażone są w wyprofilowane dozowniki dostosowane do kształtu i wielkości nosa odpowiednio osób dorosłych, dzieci i/lub niemowląt (woda morska do nosa dla dzieci może być stosowana tylko w formie roztworów izotonicznych, które są także bezpiecznym sposobem na katar w ciąży) Izotoniczne lub hipertoniczne roztwory wody morskiej dostępne są zarówno w postaci nebulizatora mikrodyfuzyjnego, jak i spray'ów do nosa. Ułatwiają usuwanie gęstego kataru i oczyszczanie nosa, a dodatkowo nawilżają podrażnioną śluzówkę górnych dróg oddechowych.

    Płukanie nosa i zatok także można przeprowadzić przy użyciu gotowych, dostępnych bez recepty zestawów do irygacji. Popularna sól fizjologiczna do nosa dostępna jest w formie izotonicznych lub hipertonicznych roztworów chlorku sodu. Zabieg można przeprowadzić w warunkach domowych u pacjentów cierpiących na zapalenie zatok przynosowych czy katar alergiczny.

     

    Jak pozbyć się kataru u dzieci w domu – co jest dobre na zapchany nos?

     

    Skuteczne leczenie kataru u niemowląt  jest szczególnie ważne, ponieważ z uwagi na niedojrzałość układu immunologicznego, są one najbardziej narażone na wszelkie powikłania kataru. Leczenie tej dolegliwości chorobowej u dzieci, a szczególnie u noworodków i niemowląt, nie należy jednak do najłatwiejszych zadań i zwykle trwa dłużej niż u dorosłych. Przeważnie wymaga konsultacji lekarskiej, zwłaszcza, że w tych grupach wiekowych istnieje wiele przeciwwskazań do stosowaniu leków z substancjami czynnymi, które znoszą objawy nieżytu nosa.

    Kiedy dziecko ma katar, warto sięgnąć po tradycyjną gumową gruszkę do nosa, dostępną także w postaci nieco bardziej nowoczesnego i delikatnego aspiratora. Oprócz przywrócenia drożności nosa, należy zadbać o odpowiednie nawilżenie dróg oddechowych. Tu także poleca się używanie specjalnych preparatów soli morskiej lub przemywanie noska zwykłą solą fizjologiczną. Ich stosowanie jest szczególnie pożądane, kiedy mamy do czynienia z tzw. katarem siennym u dziecka, ponieważ pozwalają wypłukać alergeny z nosa. Jeśli katar jest bardzo wodnisty i lejący, wystarczy zastosować izotoniczny roztwór wody morskiej, który powinien skutecznie oczyścić jamę nosową. W przypadku, gdy zaobserwujemy, że dziecku ciężko się oddycha, jego nosek jest wyraźnie zatkany, a katar gęsty, warto natomiast sięgnąć po hipertoniczny roztwór wody morskiej, który skuteczniej udrożni nos i zmniejszy obrzęk śluzówki.

    U dzieci powyżej 1. roku życia w stanach zapalnych błony śluzowej nosa, oprócz omawianych wcześniej preparatów na bazie składników naturalnych, warto zastosować również maść majerankową, która zmniejsza obrzęk śluzówki oraz działa przeciwzapalnie i ściągająco. Należy ją wcierać w okolice skrzydełek nosa (nie aplikować w głąb otworów nosowych) albo w górną część klatki piersiowej nawet 2-4 razy dziennie. Niektórzy rodzice zachwalają z kolei nie wymagające bezpośredniego kontaktu z ciałem plastry dla dzieci na katar, które można stosować jednak dopiero u trzylatka. Nasączone są olejkami eterycznymi – eukaliptusowym i sosnowym. Przykleja się je na ubranko dziecka na wysokości jego klatki piersiowej. Działają na podobnej zasadzie jak inhalacje i sprawiają, że efekt udrożnienia nosa i umożliwienia swobodnego oddychania utrzymuje się nawet ok. 8 godzin.

    Autor: mgr Monika Pyzio
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Lakier na grzybicę paznokci

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.