zarejestruj się zaloguj się

Leki na katar

Tekst: mgr Monika Pyzio
Leki na katar
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 24. kwietnia, 2014

Mówi się, że katar nieleczony trwa 7 dni, a leczony tydzień. Nieżytu nosa nie należy jednak bagatelizować, aby nie dopuścić do rozwoju groźnych powikłań. W aptekach możemy wybierać przede wszystkim spośród szerokiej oferty kropli i aerozoli do nosa. Dostępne są też leki doustne na katar oraz preparaty do użytku zewnętrznego z olejkami eterycznymi. W doborze najodpowiedniejszego środka o pomoc warto poprosić farmaceutę.

mgr Monika Pyzio
AUTOR
mgr Monika Pyzio farmaceuta
SPIS TREŚCI:

    Leczenie kataru

     

    Katar związany jest z rozwojem stanu zapalnego błony śluzowej nosa. Może mieć podłoże alergiczne lub niealergiczne (katar infekcyjny, rzadziej – hormonalny lub polekowy). Katar charakteryzuje się występowaniem takich objawów jak:

    • obecność nadmiernej wydzieliny w nosie, najczęściej płynnej,
    • uczucie zatkanego nosa,
    • zaczerwienienie i świąd śluzówki nosa, czasem pieczenie,
    • kichanie a nawet łzawienie oczu (dolegliwości nasilone zwłaszcza w katarze alergicznym, siennym).

    Leczenie ostrego nieżytu nosa na tle infekcji wirusowych polega głównie na stosowaniu miejscowo działających leków, które obkurczają naczynia błony śluzowej nosa i zmniejszają jej obrzęk (oksymetazolina, nafazolina, fenylefryna, pseudoefedryna), a także izotonicznych i hipertonicznych preparatów soli fizjologicznej lub soli morskiej. Jeśli przyczyną zakażenia są bakterie, a w miejsce wodnistego kataru pojawia się wydzielina ropna (żółtawa lub zielonkawa), konieczne będzie udanie się do lekarza i wdrożenie antybiotykoterapii. Natomiast, jeśli katar jest objawem alergicznego nieżytu nosa (ANN), zapewne niezbędne okaże się włączenie do farmakoterapii leków przeciwhistaminowych lub antyleukotrienowych, bądź też silniej działających i zwykle bardziej skutecznych glikokortykosteroidów donosowych.

    Katar największy dyskomfort powoduje wtedy, gdy uniemożliwia oddychanie przez nos. Należy jednak pamiętać, iż zastosowanie odpowiedniego leczenia, obok poprawy samopoczucia, pozwoli również uniknąć wielu powikłań nieżytu nosa, takich jak występowanie polipów nosa, rozwój zapalenia górnych lub dolnych dróg oddechowych, ale także zapalenia zatok, spojówek czy ucha środkowego. Zaleganie wydzieliny może bowiem sprzyjać nadkażeniom wirusowym i bakteryjnym.W aptekach bez recepty dostępnych jest wiele preparatów na katar, a w doborze odpowiedniego leku o pomoc warto poprosić farmaceutę.

     

    Lek na katar – preparat donosowy

     

    Podstawą leczenia kataru jest stosowanie leków obkurczających naczynia błony śluzowej nosa i poprawiających drożność dróg oddechowych, a więc przywracających swobodę oddychania.

    W terapii miejscowej, w postaci kropli, aerozoli lub żeli do nosa, zastosowanie znajdują przede wszystkim leki pobudzające receptory alfa-adrenergiczne: ksylometazolina, oksymetazolina, nafazolina, tetryzolina i tymazolina. Powodują one silne i długotrwałe zniesienie przekrwienia, wysięku oraz obrzęku nosa w stanach zapalnych i alergicznych. Polecane są zwłaszcza formy aerozoli donosowych, ponieważ działają na większą powierzchnię i nie spływają do gardła. Jednakże po zbyt częstym i zbyt długim stosowaniu wszystkich sympatykomimetyków dochodzi do wysuszenia i uszkodzenia błony śluzowej nosa oraz rozwoju uzależnienia i występowania tzw. efektu z odbicia, czyli wtórnego, polekowego nieżytu nosa (rhinitis medicamentosa). Obserwuje się wówczas nabrzmienie śluzówek i powtórne zatkanie nosa oraz pojawienie się kataru polekowego.

    Z tego powodu leki sympatykomimetyczne nie powinny być stosowane nieprzerwanie dłużej niż 3‑5 dni, zwłaszcza bez porozumienia z lekarzem. Ponadto, mogą przedostawać się do krążenia ogólnego i wywoływać ogólnoustrojowe działania niepożądane, np. podwyższenie ciśnienia krwi, dlatego też przeciwwskazane są szczególnie u pacjentów chorujących na nadciśnienie lub jaskrę z wąskim kątem przesączania. Nie należy ich stosować łącznie z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi oraz inhibitorami MAO.

    Preparaty ze składnikami obkurczającymi śluzówkę nosa w leczeniu kataru u dzieci podaje się wyłącznie miejscowo i nie dłużej niż przez 3 dni. U niemowląt w wieku od 3. miesięcy do 1. roku życia można doraźnie aplikować krople lub aerozol do nosa z chlorowodorkiem oksymetazoliny(Oxymethazolini hydrochloridum) w stężeniu 0,1 mg/ml (0,01 %). U kilkulatków można już stosować preparaty, w których stężenie tej substancji czynnej wynosi 0,25 mg/ml (0,025 %). Ten sympatykomimetyk występuje w postaci aerozoli, kropli oraz żeli do nosa również w stężeniu 0,5 mg/ml (0,05 %). Preparaty takie mogą być jednak stosowane dopiero u dzieci w wieku szkolnym i u osób dorosłych. Oksymetazolina poprawia drożność zatok obocznych nosa i oczywiście ułatwia oddychanie przez nos. Podobnie działa chlorowodorek ksylometazoliny(Xylometazolini hydrochloridum). Dostępny jest w stężeniach 0,5 mg/ml (0,05 %, również w preparacie złożonym z bromkiem ipratropium) oraz 1 mg/ml (0,1 %) w postaci kropli, aerozoli i żeli donosowych. Można ponadto nabyć wygodny w stosowaniu płyn do rozpylania do nosa, o stężeniu 0,55 mg/ml tej substancji czynnej. Doraźnie, krótkotrwale i nie częściej niż co 4-6 godzin stosowane bywają także krople zchlorowodorkiem tetryzoliny (Tetryzolini hydrochloridum). Substancja ta również występuje w dwóch stężeniach – 0,5 i 1 mg/ml. Natomiast inny alfa-adrenomimetyk, azotan nafazoliny (Naphazolini nitras) dostępny jest w kroplach jednoskładnikowych w stężeniu 1 mg/ml albo w skojarzeniu z antazoliną, difenhydraminą lub sulfatiazolem (odpowiednio w stężeniach 0,25 mg/ml, 0,33 mg/ml lub 1 mg/ml).

    W przeciwieństwie do omawianej powyżej grupy leków, aerozole do nosa z kromoglikanem sodu (Natrii cromoglicas), lekiem blokującym reakcję alergiczną, powinny być podawane donosowo, nieprzerwanie nawet przez cztery tygodnie, aby można było zaobserwować pełen efekt ich działania. Preparaty z tą substancją czynną (w stężeniu 20 mg/ml) należą bowiem do leków stosowanych profilaktycznie, a więc na kilka tygodni przed okresem kwitnienia roślin, na których pyłki pacjent jest uczulony, nie zaś doraźnie na katar. Wskazane są w całorocznym i sezonowym alergicznym nieżycie błony śluzowej nosa. Wymagają jednak uprzedniego udrożnienia przewodów nosowych, np. wyleczenia polipów nosa, aby aerozol mógł być w pełni skuteczny.

     

    Lek na katar - preparat doustny

     

    W leczeniu kataru można również stosować preparaty doustne zawierające leki sympatykomimetyczne. Na uwagę zasługuje między innymichlorowodorek fenylefryny(Phenylephrini hydrochloridum), substancja wspomagająca udrażnianie nosa, zmniejszająca obrzęk i przekrwienie śluzówki jego śluzówki szybko i na długi czas. Występuje między innymi w postaci leków złożonych do stosowania miejscowego (w stężeniu 2,5 mg/ml) w skojarzeniu z substancją o działaniu przeciwhistaminowym – maleinianem dimetindenu (postać aerozolu, kropli oraz żelu do nosa). Preparaty te polecane są w leczeniu sezonowego i niesezonowego, ostrego i przewlekłego, ANN. Fenylefryna stanowi ponadto składnik wielu złożonych preparatów doustnych stosowanych głównie w kompleksowym leczeniu objawów grypy i przeziębienia, gdzie kojarzona jest z lekami przeciwhistaminowymi, przeciwkaszlowymi i przeciwbólowymi. Są to zarówno tabletki, jak i proszek do sporządzania roztworu doustnego.

    Z koleichlorowodorek pseudoefedryny(Pseudoephedrini hydrochloridum) występuje w tabletkach w dawkach wynoszących 30, 60 lub 120 mg. Substancja ta również należy do sympatykomimetyków, dlatego zmniejsza obrzęk oraz przekrwienie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych (powoduje obkurczenie naczyń włosowatych). Pseudoefedryna wykazuje działanie udrażniające nos i zatoki, zmniejsza uczucie zatkania czy zablokowania nosa, a ponadto redukuje ilość wydzieliny w nosie. Wskazana jest np. w leczeniu gęstego kataru zatokowego. Jednak podobnie jak fenylefryna, z uwagi na możliwe działania niepożądane nie powinna być stosowana przez chorych na nadciśnienie tętnicze, choroby serca, jaskrę czy przerost gruczołu krokowego.

    Spośród leków antyhistaminowych dostępnych bez recepty, występujących samodzielnie (tabletki, zawiesiny doustne) lub kojarzonych w złożonych preparatach doustnych z pseudoefedryną, na uwagę zasługują głównie chlorowodorek cetyryzyny (Cetirizini hydrochloridum), chlorowodorek triprolidyny (Triprolidini hydrochloridum) oraz loratadyna (Loratadinum). Substancje te wskazane są między innymi w leczeniu oraz profilaktyce przewlekłego i sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, ponieważ ograniczają przepuszczalność błon śluzowych nosa, powodują zmniejszenie świądu i napadów kichania. Poprawiają jakość życia osób chorujących na całoroczny alergiczny nieżyt nosa. Mogą jednak wywoływać senność, uczucie zmęczenia oraz bóle i zawroty głowy, czyli objawy prowadzące do obniżenia sprawności psychomotorycznej, dlatego po ich zastosowaniu należy zachować szczególną ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługi urządzeń mechanicznych.

     

    Naturalne sposoby na katar

     

    Do naturalnych metod radzenia sobie z katarem należy stosowanie olejków eterycznych, które mają właściwości sekretolityczne, a więc oczyszczają drogi oddechowe z zalegającej w nich wydzieliny. Dodatkowo działają antyseptycznie. W aptekach możemy nabyć pojedyncze buteleczki z tymi olejkami, ale również gotowe preparaty (kremy i maści do nosa) zawierające w składzie głównie:

    • olejek sosnowy,
    • olejek eukaliptusowy,
    • olejek z mięty pieprzowej,
    • olejek kamforowy lub kamfora,
    • a dodatkowo mentol lub tymol, czy też witaminę E i gwajazulen.

    Takie preparaty ułatwiają oddychanie w przypadku obrzęku błon śluzowych nosa oraz poprawiają w nich krążenie, dlatego polecane są pomocniczo w leczeniu kataru. Nie zaleca się jednak przekraczać 5-7-dniowego okresu ich stosowania. Ponadto, większości z tych preparatów nie powinno się aplikować u dzieci, zwłaszcza poniżej 1-3 roku życia, a niektórych nawet do 6-7 roku życia, oraz bezpośrednio w okolice twarzy. 1-2 kroplami olejku można natomiast bezpiecznie skropić pościel dziecka albo kilka kropli dodać do miski z gorącą wodą czy do nawilżacza powietrza umieszczonego w pobliżu łóżeczka.

    U większych dzieci i u dorosłych warto stosować również inhalacje parą wodną z dodatkiem olejków aromatycznych, mentolu, sody oczyszczonej czy ziół, np. rumianku, albo płynem do inhalacji skropić chusteczkę, przyłożyć ją do nosa i głęboko oddychać. Wygodną alternatywą są ponadto sztyfty do nosa, które ułatwiają oddychanie. Oprócz mentolu zawierają olejek miętowy, sosnowy, eukaliptusowy i/lub z drzewa herbacianego. Nie należy ich jednak wkładać do nosa, lecz wąchać z pewnej odległości.

    Obecnie pacjenci coraz chętniej sięgają po preparaty zawierające roztwory soli morskiej, które wyposażone są w specjalnie wyprofilowane dozowniki dostosowane do kształtu i wielkości nosa odpowiednio osób dorosłych, dzieci i/lub niemowląt.Izotoniczne lub hipertoniczne roztwory wody morskiejdostępne są zarówno w postaci nebulizatora mikrodyfuzyjnego, jak i sprejów do nosa. Ułatwiają usuwanie gęstej wydzieliny i oczyszczanie nosa, a dodatkowo nawilżają podrażnioną śluzówkę górnych dróg oddechowych.

     

    Jak leczyć katar u dzieci?

     

    Usuwanie wydzieliny kataralnej z nosa jest szczególnie ważne u małych dzieci, ponieważ z uwagi na niedojrzałość układu immunologicznego są one najbardziej narażone na wszelkie powikłania kataru. Leczenie tej dolegliwości chorobowej u dzieci, a szczególnie u noworodków i niemowląt, nie należy jednak do najłatwiejszych zadań i zwykle trwa dłużej niż u dorosłych. Przeważnie wymaga konsultacji lekarskiej, zwłaszcza, że w tych grupach wiekowych istnieje wiele przeciwwskazań do stosowaniu leków z substancjami czynniki, które znoszą objawy nieżytu nosa.

    W leczeniu kataru u dzieci podstawę stanowi oczyszczanie nosa tradycyjną gumową gruszką albo nowszym, znacznie delikatniejszym, aspiratorem. Oprócz przywrócenia drożności nosa, należy zadbać o odpowiednie nawilżenie dróg oddechowych. Tu także poleca się używanie specjalnych preparatów soli morskiej lub przemywanie noska zwykłą solą fizjologiczną. Ich stosowanie jest szczególnie pożądane kiedy mamy do czynienia z tzw. katarem siennym, ponieważ pozwalają wypłukać alergeny z nosa. Jeśli katar jest bardzo wodnisty i lejący, wystarczy zastosować izotoniczny roztwór wody morskiej, który powinien skutecznie oczyścić jamę nosową. W przypadku, gdy zaobserwujemy, że dziecku ciężko się oddycha, jego nosek jest wyraźnie zatkany, a katar gęsty, warto natomiast sięgnąć po hipertoniczny roztwór wody morskiej, który skuteczniej udrożni nos i zmniejszy obrzęk śluzówki.

    U dzieci powyżej 1. roku życia w stanach zapalnych błony śluzowej nosa, oprócz omawianych wcześniej preparatów na bazie składników naturalnych, warto zastosować również maść majerankową (Majoranae unguentum), która zmniejsza obrzęk śluzówki oraz działa przeciwzapalnie i ściągająco. Należy ją wcierać w okolice skrzydełek nosa (nie aplikować w głąb otworów nosowych) albo w górną część klatki piersiowej nawet 2-4 razy dziennie. Niektórzy rodzice zachwalają z kolei, nie wymagające bezpośredniego kontaktu z ciałem, plastry dla dzieci na katar, które można stosować jednak dopiero u trzylatka. Nasączone są olejkami eterycznymi – eukaliptusowym i sosnowym. Przykleja się je na ubranko dziecka na wysokości jego klatki piersiowej. Działają na podobnej zasadzie jak inhalacje i sprawiają, że efekt udrożnienia nosa i umożliwienia swobodnego oddychania utrzymuje się nawet ok. 8 godzin.

    Autor: mgr Monika Pyzio

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.