zarejestruj się zaloguj się

Leki na grzybicę skóry stóp i paznokci

Tekst: mgr Monika Pyzio
Leki na grzybicę skóry stóp i paznokci
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 17. września, 2014

Do zakażeń grzybiczych skóry i paznokci najczęściej dochodzi u osób korzystających z publicznych basenów, siłowni oraz natrysków. Ich rozwojowi sprzyja też noszenie obuwia zatrzymującego wilgoć lub stosowanie niesterylnych narzędzi przez manikiurzystki i pedikiurzystki. Leczenie grzybic jest zwykle trudne i długotrwałe. Wykorzystuje się w tym celu aerozole, sztyfty, kremy i lakiery zawierające różne substancje przeciwgrzybicze.

mgr Monika Pyzio
AUTOR
mgr Monika Pyzio farmaceuta
SPIS TREŚCI:

    Czym są zakażenia grzybicze?

     

    Do zakażeń grzybiczych zaliczamy:

    • dermatofitozy skóry, paznokci i włosów, powodowane przez grzyby rodzaju Microsporumspp., Trichophytonspp. i Epidermophytonspp,
    • drożdżyce skóry i błon śluzowych, głównie pleśniawki w jamie ustnej, wywoływane przez Candida albicans
    • łupież pstry, łojotokowe zapalenie skóry i łupież głowy, których przyczynę stanowi zakażenie grzybem Malasseziafurfur.

     

    Leczenie grzybic

     

    Leczenie każdego rodzaju grzybicy zwykle stanowi bardzo duży problem terapeutyczny. Celem terapii jest zahamowanie rozprzestrzeniania się zakażenia, a także zniszczenie grzybni oraz całkowite wyeliminowanie z wnętrza organizmu lub powierzchni ciała grzybów chorobotwórczych. Szczególnie ciężko wyleczyć grzybicę skóry gładkiej, głównie zlokalizowanej na podeszwach stóp oraz między palcami, a także grzybicę paznokci. Są to bardzo zaraźliwe choroby, dlatego stanowią obecnie duży problem społeczny i epidemiologiczny. Warto z nimi walczyć, ponieważ zmiany te są nie tylko bardzo nieestetyczne, ale również powodują spory dyskomfort, związany chociażby z przykrym zapachem czy świądem. Niestety, pomimo leczenia, zakażenia grzybicze mogą nawracać po pewnym czasie. Stąd potrzeba edukacji pacjenta, wykonywanie zabiegów dezynfekcji narzędzi i przyborów toaletowych, zalecenia noszenia obuwia ochronnego oraz oczywiście wdrożenia leczenia profilaktycznego w sytuacjach szczególnie sprzyjających zachorowaniu, np. gdy często korzystamy z publicznych kąpielisk czy saun.

     

    Zapobieganie grzybicy

     

    W celu zapobiegania rozprzestrzenianiu się grzybicy ważna jest szybka interwencja i wytrwałość w terapii. Podstawę skutecznego oraz bezpiecznego leczenia grzybic stanowi właściwe rozpoznanie przyczyny infekcji, a także usunięcie wszelkich czynników, sprzyjających zakażeniu i jego dalszemu rozwojowi. Ważna jest, ponadto, współpraca pacjenta z lekarzem oraz ścisłe przestrzeganie jego zaleceń, bądź też opisu stosowania leku przeciwgrzybiczego, zawartego w dołączonej do niego ulotce.

    W leczeniu grzybic stosuje się leki pochodzenia syntetycznego oraz antybiotyki. W farmakoterapii zakażeń grzybiczych różnego pochodzenia i o różnej lokalizacji na ciele wykorzystywane są przede wszystkim miejscowe związki przeciwgrzybiczne o działaniu grzybostatycznym i/lub grzybobójczym. Występują one zarówno w postaci preparatów przeciwgrzybicznych, dostępnych wyłącznie na receptę, ale w aptekach można także nabyć bardzo wiele różnych maści, lakierów czy sprejów na grzybicę bez przepisu lekarza. W doborze odpowiedniej postaci leku zawierającego przypuszczalnie najbardziej skuteczną w danej infekcji substancję przeciwgrzybiczną, pomoże nam farmaceuta.

     

    Farmakoterapia grzybicy stóp

     

    Szczególnie częsta jest dermatofitoza stóp, występująca w trzech formach:

    • międzypalcowej,
    • rogowaciejącej,
    • potnicowej.

    Chorobę charakteryzuje pojawianie się ognisk rumieniowych na skórze. Zwiększony rozwój tego zakażenia obserwowany jest w okresie letnim, kiedy najczęściej korzystamy z basenów czy wspólnych natrysków. Grzybicy tej towarzyszy okresowe pojawianie się uporczywego świądu. W terapii wykorzystywane są syntetyczne leki przeciwgrzybicze o różnej budowie i mechanizmie działania.

     

    Klotrimazol

     

    W leczeniu miejscowym grzybicy skóry i paznokci stosowane są przede wszystkim przeciwgrzybicze pochodne azolowe, które hamują biosyntezę ergosterolu, ważnego składnika błony cytoplazmatycznej komórki grzyba. Zarówno pochodne imidazoli jak i pochodne triazolowe wykazują szeroki zakres działania przeciwgrzybiczego i przeciwdrożdżakowatego. Wysoką aktywność, zarówno leczniczą jak i profilaktyczną, przeciw wszystkim grzybom chorobotwórczym dla człowieka wykazuje między innymi klotrimazol (Clotrimazolum). Stosuje się go miejscowo, w postaci 1-procentowych preparatów, ponieważ jest dobrze tolerowany przy użyciu zewnętrznym i przenika nawet do głębszych warstw naskórka. Związek ten warto stosować również profilaktycznie przeciw powszechnym infekcjom nieowłosionej skóry i stóp wywołanym przez grzyby drożdżopodobne. Jest to o tyle łatwe, że występuje w wielu postaciach leków (krem, pasta na skórę, roztwór, aerozol), które dostępne są bez recepty. Aplikowane tylko na skórę mogą być ponadto inne leki bez recepty zawierające związki z grupy azoli, np. bifonazol, flutrimazol, ketokonazol, mikonazol, sertakonazol czy tiokonazol, dostępne również w wielu formach: przeciwgrzybiczych maści, kremów, żeli, pudrów, roztworów i aerozoli do natryskiwania.

     

    Terbinafina

     

    W przypadku leczenia grzybicy stóp skuteczne okazuje się już nawet jednokrotne zastosowanie bardzo dobrze penetrującego do skóry roztworu terbinafiny (Terbinafinum). Lek ten hamuje enzym błony komórkowej grzyba, odpowiadający za syntezę ergosterolu, związku chemicznego niezbędnego do prawidłowego funkcjonowania tych organizmów, dlatego w efekcie doprowadza do rozpadu komórek grzybów chorobotwórczych. Okres leczenia zakażeń skóry przy wykorzystaniu terbinafiny trwa zwykle około miesiąca, natomiast w przypadku grzybicy paznokci wymaga systematycznego stosowania przez okres sześciu tygodni do nawet sześciu miesięcy. Kremy przeciwgrzybiczne, zawierające terbinafinę, należą do najpopularniejszych preparatów stosowanych w zapobieganiu zakażeniom i miejscowym leczeniu grzybic.

     

    Naftyfina

     

    Wysoką aktywność przeciw grzybicom skórnym wykazuje także naftyfina (Naftifini hydrochloridum) – inna pochodna amin allilowych, która w porównaniu do terbinafiny wykazuje dodatkowe działanie przeciwzapalne. Substancja ta po podaniu miejscowym na skórę dobrze przenika przez warstwę rogową naskórka i gromadzi się w skórze w stężeniach wystarczających do hamowania wzrostu dermatofitów nawet przez 24 godziny, dlatego wystarczy aplikować ją raz na dobę.

     

    Amorolfina

     

    Wyłącznie miejscowo stosowana jest również amorolfina (Amorolfinum) – lek należący do pochodnych morfoliny, blokujący enzymy uczestniczące w syntezie ergosterolu błony komórkowej wielu grzybów chorobotwórczych, działający grzybostatycznie i grzybobójczo na różne rodzaje drożdżaków i dermatofitów. Występuje nie tylko w kremach stosowanych na skórę (stężenie substancji wynosi zwykle 0,25 %), ale również w lakierach do leczenia grzybicy paznokci (stężenie 5 %), ponieważ przenika do ich łożyska. Czas leczenia amorolfiną zależy głównie od zaawansowania i umiejscowienia zmian chorobowych, ale też np. od szybkości regeneracji paznokcia. Zwykle trwa pół roku (paznokcie rąk) do nawet 9–12 miesięcy w przypadku grzybicy paznokci stóp.

     

    Sól kwasu undecylenowego

     

    Grzybobójczo nie tylko na grzybnię dermatofitów, ale również na zarodniki tych grzybów chorobotwórczych, działają preparaty proste i złożone, zawierające sól kwasu undecylenowego. Bez recepty można nabyć maść lub puder leczniczy z taką substancją przeciwgrzybiczą, polecane w terapii powierzchniowych zakażeń grzybiczych skóry, szczególnie rozwijających się na stopach i w pachwinach. Pomocne są one ponadto w towarzyszących tym infekcjom nadkażeniach bakteryjnych.

     

    Leczenie grzybicy paznokci

     

    Lekiem przeciwgrzybiczym o szerokim zakresie terapeutycznym polecanym wyłącznie do stosowania miejscowego jest cyklopiroks(Ciclopiroxum). Związek ten to pochodna pirydynonu działająca grzybobójczo na skutek wzmożonego wytwarzania reaktywnych form tlenu. Występuje w stężeniu 0,8 % - 1 %. Dobrze przenika do głębszych warstw naskórka oraz przez płytkę paznokciową, dlatego podobnie jak amorolfina stosowany jest w postaci lakieru do malowania paznokci. Pierwsze efekty terapeutyczne pojawiają się po upływie 48 godzin od zastosowania.

     

    Itrakonazol

     

    Niewymieniona wcześniej pochodna triazolowa – itrakonazol(Itraconazolum) dobrze wnika do tkanek i silnie gromadzi się w keratynie paznokci. W związku z tym w zwalczaniu grzybicy paznokci ten syntetyczny lek przeciwgrzybiczy stosowany jest pulsacyjnie, czyli tylko jeden dzień w miesiącu, przez co najmniej pół roku. Szybkość eliminacji itrakonazolu związanego w skórze zależy od regeneracji naskórka, dlatego lek ten utrzymuje się w organizmie nawet kilka tygodni po zakończeniu trwającej miesiąc kuracji. Natomiast w keratynie paznokci itrakonazol pojawia się już po tygodniu od zastosowania i jest w niej obecny nawet przez sześć miesięcy po skończonym leczeniu.

     

    Połączenie bifonazolu z mocznikiem

     

    W leczeniu grzybicy paznokci wykorzystywane jest ponadto połączenie bifonazolu (Bifonazolum) z mocznikiem (Urea), stosowane pod opatrunkiem okluzyjnym. Mocznik powoduje rozpuszczenie zmienionej chorobowo płytki paznokciowej w ciągu 1-2 tygodni, a to ułatwia przenikanie bifonazolu, leku przeciwgrzybiczego z grupy pochodnych imidazolu, do zakażonego łożyska paznokcia. Bifonazol działa grzybobójczo na dermatofity Trichophyton, Epidermophyton i Microsporum, ale także grzybostatycznie na grzyby rodzaju Candida i Malassezia. W leczeniu zakażeń grzybiczych paznokci dłoni i stóp pierwsze dwa tygodnie lek ten powinien być aplikowany raz dziennie w postaci maści, natomiast przez kolejne cztery tygodnie kurację kontynuuje się przy użyciu kremu.

     

    Klotrimazol i inne substancje

     

    Do miejscowego leczenia chorób grzybiczych skóry i paznokci dawniej powszechnie wykorzystywano środki odkażające, działające grzybostatycznie lub grzybobójczo, np. kwas salicylowy, jod, tymol czy chlormidazol – wskazany także w mieszanych zakażeniach grzybiczo-bakteryjnych. Obecnie dużą popularnością cieszą się bardzo wygodne w użyciu dostępne bez recepty sztyfty do paznokci, zawierające kompozycję starannie dobranych składników, łatwo wnikających do płytki paznokciowej i chroniących ją przed grzybicą. Należą do nich głównie takie substancje, jak wymieniany wcześniej klotrimazol, a ponadto:

    • klimbazol (Climbazol) – organiczny związek chemiczny o szerokim spektrum działania (Trichophyton, Microsporum i Malassezia) i silnej aktywności przeciwgrzybicznej,
    • triklosan – przedstawiciel fenoli, środek grzybobójczy oraz bakteriostatyczny, polecany zarówno w profilaktyce jak i leczeniu zakażeń grzybiczych i bakteryjnych, ponieważ skutecznie chroni przed infekcjami, zapobiega nadmiernemu rozwojowi tych mikroorganizmów na ludzkiej skórze oraz zmniejsza ryzyko zakażenia,
    • olejek z drzewa herbacianego, dodatkowo chroniący paznokcie przed grzybicą oraz powstawaniem zanokcicy.

    Warto pamiętać, aby przed zastosowaniem jakiegokolwiek preparatu na grzybicę paznokci, zmyć uprzednio nałożony lakier kosmetyczny, dokładnie oczyścić zakażony paznokieć ze zmian chorobowych (w miarę możliwości usunąć jak największą część zmienionej chorobowo powierzchni) oraz zeszlifować pilnikiem jego płytkę, aby była szorstka. Podobnie jak w przypadku leczenia grzybic skórnych, ważne jest systematyczne i dokładne aplikowanie tych leków w podanych na ulotce lub zaleconych przez lekarza odstępach czasu, zachowując ściśle określony okres terapii.

     

    Leczenie ogólnoustrojowe grzybicy skóry i paznokci

     

    W sytuacji, gdy leczenie zewnętrzne, miejscowe grzybicy stóp czy paznokci nie jest wystarczająco skuteczne, niezbędne może okazać się wdrożenie terapii ogólnoustrojowej, czyli doustne podawanie między innymi antybiotyków przeciwgrzybicznych uszkadzających błony komórkowe grzybów. W tym celu stosuje się, np. gryzeofulwinę – związek wyizolowany z pleśni, skuteczny wyłącznie przeciw grzybom skórnym, natamycynę, bardzo popularną nystatynę, która w zależności od stężenia działa fungistatycznie lub grzybobójczo, a także amfoterycynę B – stosowany dożylnie w leczeniu grzybic narządowych.

    O konieczności zastosowania jakiegokolwiek preparatu przeciwgrzybiczego w postaci tabletek, kapsułek lub syropu, zawsze powinien zdecydować lekarz. Często leki, takie jak flukonazol przepisywane są podczas antybiotykoterapii, która sprzyja nadkażeniom grzybiczym, np. kandydozie błon śluzowych i narządów płciowych lub zakażeniom drożdżycowym skóry nieowłosionej i stóp. Mogą być również stosowane w celu zapobiegania zakażeniom układowym, wywołanym przez grzyby u pacjentów ze zmniejszoną odpornością oraz poddawanych leczeniu cytostatycznemu albo immunosupresyjnemu.

    Leki przeciwgrzybicze, zwłaszcza przyjmowane doustnie, nie są pozbawione działań niepożądanych (np. zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zmiany skórne), a nawet toksycznych (szczególnie na nerki). Z tego powodu preparaty o ogólnoustrojowym działaniu przeciwgrzybiczym ordynowane są wyłącznie przez lekarzy. Podczas ich stosowania w poważniejszych infekcjach grzybiczych skóry i paznokci nie należy jednak przerywać terapii miejscowej preparatami przeciwgrzybiczymi.

    Autor: mgr Monika Pyzio

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.