zarejestruj się zaloguj się

DEET na komary – szkodliwy czy nie?

Tekst: mgr Monika Pyzio
DEET na komary – szkodliwy czy nie?
Źródło: Wylecz.to
Dodane: 06. maja, 2014

Wiele popularnych środków odstraszających komary, które można kupić w zwykłych sklepach i drogeriach, zawiera DEET. Z uwagi na ich szkodliwy wpływ na organizm człowieka, zostały one jednak wycofane z aptek. Bezpieczniejszą alternatywę stanowią preparaty zawierające w swym składzie substancje pochodzenia naturalnego.

mgr Monika Pyzio
AUTOR
mgr Monika Pyzio farmaceuta
SPIS TREŚCI:

    Co to jest DEET?

     

    DEET, czyli N,N-dietylo-meta-toluamid (N,N-diethyl-m-toluamide, inaczejN,N-diethyl-3-methylbenzamide), to etoksylowany alkohol benzylowy, który znajduje zastosowanie jako repelent oraz surowiec do wytwarzania preparatów biobójczych w przemyśle chemicznym, chemiczno-technicznym i farmaceutycznym. Klasyfikowany jest jako produkt szkodliwy (kategoria 4 – toksyczność ostra) i drażniący (na oczy i skórę). Jego skuteczność szacuje się na około 75 %, natomiast bezpieczeństwo na blisko 50 %.

    Związek ten w czystej postaci jest cieczą koloru bezbarwnego do jasno żółtego. Ma charakterystyczny, dosyć nieprzyjemny zapach. Rozpuszcza się w wodzie i wchodzi w reakcje z mocnymi kwasami, zasadami oraz środkami utleniającymi.

    Po naniesieniu produktów zawierających N,N-dietylo-m-toluamid na skórę, związek ten paruje pod wpływem ciepła. Następuje wówczas zablokowanie receptorów czuciowych owada, a to działa na niego odstraszająco i odpychająco. DEET zarówno u owadów, jak i u ssaków powoduje zablokowanie działania niezwykle ważnego enzymu ośrodkowego układu nerwowego, a więc acetylocholinesterazy (AChE). Esteraza acetylocholinowa aktywnie uczestniczy w reakcji hydrolizy acetylocholiny (jeden z podstawowych neuroprzekaźników, związków uczestniczących w transporcie impulsów nerwowych w mózgu), czyli powoduje jej rozkład na octan oraz cholinę. Taki mechanizm działania pozwala wyciągnąć wniosek, iż ubocznym efektem działania DEET jest neurotoksyczność.

     

    DEET na komary – jak działa?

     

    N-dietylo-meta-toluamid jest składnikiem wielu środków chemicznych odstraszających komary, a także kleszcze, meszki, muchy końskie i inne owady kłujące. Wciąż uważa się go za wysoce użyteczny i skuteczny repelent, polecany zwłaszcza w sytuacji narażenia na insekty przenoszące groźne choroby tropikalne. Jednakże warto zaznaczyć, iż, na skutek mutacji genowych, część komarów i much stała się niewrażliwa na jego zapach, ponadto inne często po kilkugodzinnym kontakcie z tym środkiem zwyczajnie zaczynają go ignorować (osłabiona wrażliwość receptorów węchu).

    DEET to substancja czynna, która występuje w wielu postaciach żeli, kremów, pianek, płynów oraz sprejów odstraszających komary. Ich działanie zabezpieczające przed ukąszeniami owadów powinno utrzymywać się nawet przez 6‑8 godzin (zależnie od stężenia N,N-dietylo-meta-toluamidu w danym produkcie). Preparatami, które zawierają ten związek syntetyczny powinno się posmarować lub spryskać ciało z odległości 15‑20 cm. Podaje się, że zawartość DEET w preparatach na komary musi wynosić co najmniej 20 %, żeby można uznać te środki za wystarczająco skuteczne. Należy jednak pamiętać, że stężenie tej substancji chemicznej w środkach na komary dla dzieci, a szczególnie dla niemowląt, które aplikowane są bezpośrednio na ich delikatną i wrażliwą skórę, nie może przekraczać 10 %. Jeśli już musimy u nich zastosować środek z DEET, za zdecydowanie bezpieczniejsze należy uznać delikatne spryskanie ubranka dziecka takim środkiem odstraszającym komary.

    Mimo, że środki odstraszające komary mogą być nakładane na ten sam obszar skóry jednocześnie z preparatami zawierającymi filtry UV, istnieją jednak badania, które dowodzą, iż DEET osłabia wówczas skuteczności ochrony przed szkodliwym promieniowaniem słonecznym. Poleca się w takiej sytuacji najpierw zastosować krem z filtrem, a dopiero później produkt z N,N-dietylo-meta-toluamidem. Co ważne, odwrotne postępowanie może również zmniejszyć siłę działania DEET. Ponadto, według innych źródeł, tego repelentu nie powinno się nanosić na skórę razem z innymi substancjami o aktywności farmakologicznej, gdyż może to nasilić ich wchłanianie. N,N-dietylo-m-toluamid wzmaga także toksyczność innych insektycydów, głównie karbaminianów.

     

    DEET a wpływ na organizm człowieka

     

    Obecnie preparaty zawierające DEET zostały wycofane z aptek, ponieważ ich głównym przeznaczeniem jest zastosowanie biobójcze albo jako środki repelencyjne odstraszające owady na zewnątrz pomieszczeń. Są one jednak wciąż bardzo popularne jako środki bezpośrednio zniechęcające komary do kłucia ludzi i powszechnie dostępne w wielu marketach czy drogeriach. Dlatego warto wiedzieć, jak N,N-dietylo-meta-toluamid wpływa na organizm i dlaczego powinien być zastępowany innymi produktami, wytwarzanymi na bazie znacznie bezpieczniejszych składników naturalnych, głównie olejków eterycznych.

    Według danych zawartych w karcie charakterystyki, DEET nie działa uczulająco oraz mutagennie. Jednakże, zgodnie z dyrektywą Komisji Europejskiej (2010/51/UE z dnia 11.08.2010 r.), stosowanie środków odstraszających komary, których składnik aktywny stanowi N,N-dietylo-m-toluamid, jest bezwzględnie zakazane w przypadku noworodków (do 2. miesiąca życia) oraz u kobiet będących w ciąży, ponieważ stwarza on ryzyko uszkodzenia płodu. Ich zastosowanie powinno być również ograniczone u dzieci, które nie ukończyły 12. roku życia. Zachowanie szczególnej ostrożności w miejscowym aplikowaniu preparatów zwłaszcza na skórę noworodków, niemowląt i małych dzieci jest konieczne, ponieważ w większym stopniu niż u młodzieży i osób dorosłych przenikają przez nią substancje aktywne, a to może spowodować niezamierzone działania niepożądane.

     

    Czy DEET jest szkodliwe?

     

    Jaka jest szkodliwość DEET? Obecnie można natrafić na coraz więcej publikacji mówiących o tym, że DEET to substancja wysoce szkodliwa. Przez wielu naukowców uznawana jest za silnie trującą, ponieważ stwarza zagrożenie dla zdrowia ludzi, zarówno po przypadkowym połknięciu, jak i przy zastosowaniu zewnętrznym. Zbyt częste używanie preparatów z tym związkiem oraz aplikowanie ich w nadmiernych ilościach lub na dużą powierzchnię ciała może bowiem wywoływać podrażnienia skóry i oczu (przy czym wpływ drażniący na skórę jest słabszy niż na oczy), czy też działać toksyczne na układ nerwowy. W skrajnych przypadkach stwarzają one nawet ryzyko paraliżu oraz uszkodzenia mózgu. Można natrafić również na doniesienia o ich potencjalnym wpływie na funkcjonowanie układu rozrodczego.

    Dla zdrowia szkodliwe może okazać się już nawet trzykrotne użycie preparatu z DEET w ciągu doby. W celu ograniczenia ryzyka występowania działań niepożądanych, bezwzględnie należy czytać etykiety tych produktów, na których to producenci muszą szczegółowo opisywać sposób oraz częstotliwość ich dawkowania. Jeśli już musimy sięgnąć po taki środek, poleca się wybierać jego możliwie najniższe stężenia, przy czym najlepiej stosować te preparaty nie bezpośrednio na odkryte części ciała, a na ubranie. Poza tym warto pamiętać, aby niczym nie zakrywać posmarowanego miejsca, ponieważ wówczas skóra zaczyna się nadmiernie pocić, w wyniku czego omawiana substancja silniej wnika do organizmu, a jej szkodliwość jest wyższa.

    W sytuacji wystąpienia złego samopoczucia na skutek wdychania lub przypadkowego połknięcia preparatu z DEET należy przepłukać usta wodą, zapewnić dopływ świeżego powietrza i bezwzględnie skontaktować się z lekarzem i/lub ośrodkiem zatruć. Po niezamierzonym kontakcie ze skórą, należy zmyć taki środek dużą ilością wody z mydłem. A jeśli zaobserwujemy podrażnienie skóry, również warto zwrócić się o pomoc do lekarza. Natomiast po kontakcie takiego produktu z oczami, przez co najmniej 10 minut powinno się ostrożnie płukać je wodą, pamiętając, aby ewentualnie wcześniej wyjąć soczewki kontaktowe, a później zgłosić się do okulisty.

    Nie należy stosować środków chemicznych odstraszających owady u najmniejszych dzieci, zwłaszcza DEET. Szkodliwy środek nie tylko łatwiej wchłania się przez skórę dziecka, ale jego drobinki w trakcie rozpylania aerozolu mogą przedostać się do układu oddechowego noworodka lub niemowlęcia.

    Autor: mgr Monika Pyzio
    Znaleziono: 2 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 2 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.