zarejestruj się zaloguj się

Antybiotykooporność – oporność na antybiotyki

Tekst: lek. Zuzanna Kowalska
Antybiotykooporność – oporność na antybiotyki
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 13. lutego, 2015

Antybiotykooporność to pojęcie, które oznacza utratę zdolności antybiotyku do niszczenia bakterii. Oporność na antybiotyki rozwija się pod wpływem nieustannych przemian (mutacji) jakim ulegają drobnoustroje. Antybiotykooporność nabyta występuje wtedy, gdy pomimo stosowania antybiotyku, bakterie nadal namnażają się, co wywołuje konieczność zastosowania nowego antybiotyku, silniejszego niż wcześniej przyjmowany.

lek. Zuzanna Kowalska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Skąd się bierze oporność na antybiotyki?

     

    Niektórzy naukowcy wynalezienie antybiotyków nazywają największym odkryciem XX wieku. Mają w tym dużo racji, gdyż użycie penicyliny położyło kres wielu chorobom zakaźnym będącym przyczyną wysokiej śmiertelności w Europie.

    Dzisiaj antybiotyki są powszechnie stosowane w walce z różnymi gatunkami bakterii. Niestety słowo „powszechnie” wskazuje na zjawisko, które określa się jako antybiotykooporność. Zdarza się, że antybiotyki nie tylko są nadużywane w sytuacjach gdy nie ma wskazań (infekcje wirusowe), ale też błędnie dobierane. Konstruowanie kolejnych generacji antybiotyków o coraz szerszym spektrum działania indukuje nabywanie przez szczepy bakteryjne oporności na nowo powstałe leki i tak tworzy się zamknięty krąg.

    Antybiotyki to grupa leków działających przeciwbakteryjnie, tzn. mających za zadanie zabić bądź zahamować namnażanie bakterii. Początkowo antybiotyki pozyskiwane były jedynie naturalnie, dzisiaj istnieje ogromna ilość bakteriostatyków syntetyzowanych w laboratoriach (chemioterapeutyków). Ze względu na pojawiającą się sporadycznie wśród społeczeństwa alergię na penicylinę oraz oporność licznych szczepów bakteryjnych na jej działanie, opracowano różne grupy antybiotyków niezawierających penicylin.

     

    Jak dzielimy antybiotyki?

     

    Istnieje kilka kategorii według których można podzielić antybiotyki. Pierwsza dzieli je na naturalne i syntetyczne. Głównym kryterium podziału jest budowa chemiczna antybiotyków oparta na ich mechanizmie działania wobec bakterii. Wyróżniamy:

    • antybiotyki ß-laktamowe (penicyliny, cefalosporyny, karbapenemy, monobaktamy),
    • antybiotyki peptydowe,
    • aminoglikozydy,
    • tetracykliny,
    • makrolidy.

    Makrolidy, tetracykliny, karbapenemy, cefalosporyny III, IV i V generacji oraz niektóre penicyliny mają bardzo szeroki zakres działania. Zwalczają zarówno tzw. bakterie Gram-dodatnie, jak i Gram-ujemne, a także te nietypowe. Podział bakterii według metody Grama opiera się na budowie ściany komórki bakterii i wynikającym z tego kolorze, na jaki barwi się komórka bakteryjna widziana pod mikroskopem.

    Cefalosporyny II generacji, monobaktamy i aminoglikozydy hamują namnażanie głównie bakterii Gram-ujemnych, a cefalosporyny I generacji uniemożliwiają syntezę komórek Gram-dodatnich.

     

    Co to jest antybiotykooporność?

     

    Wyobraźmy sobie sytuację informatyka walczącego z hakerem. Im doskonalszy program przeciwwirusowy stworzy informatyk, tym bardziej skomplikowane wirusy będzie konstruował haker. Po każdym nowym wirusie, który zaatakował system i nie został wykryty i usunięty przez dotychczasowy program przeciwwirusowy, informatyk musi przygotować ulepszoną formułę pokonującą nowego intruza. Gdy na rynku pojawi się najnowszy program antywirusowy, hakerzy już zaczynają pracować nad kolejnym wirusem opornym na działanie tego programu.

    Antybiotykooporność to podobne zjawisko, tylko ma miejsce w przypadku nabywania oporności przez bakterie. Im lepszy, skuteczniejszy antybiotyk zostanie wprowadzony na rynek, tym bardziej bakterie koncentrują się na zmianie swoich właściwości, tak aby dana substancja nie była dla nich szkodliwa. Tak powstaje oporność na antybiotyki. W tym celu bakterie potrafią tak zmienić swój materiał genetyczny, że oporność na nowy antybiotyk staje się ich cechą stałą, przekazywaną kolejnym pokoleniom.

    Jeśli przy kolejnych seriach leków stworzonych przez naukowców dochodzi do nabycia przez bakterie oporności na ich działanie, wówczas mutacje dokonane w DNA bakteryjnym się sumują i powstają szczepy bakterii opornych praktycznie na większość antybiotyków. Ten proces jest podstawą antybiotykooporności bakterii.

     

    Dlaczego antybiotyk może być nieskuteczny?

     

    Oprócz opisanego zjawiska oporności danego rodzaju bakterii na działanie antybiotyku, istnieje kilka przyczyn, które wpływają na nieskuteczność leku.

    Po pierwsze, możemy mieć do czynienia z wirusem. Bardzo często bowiem zakażenia wirusowe dają podobne objawy jak choroba bakteryjna o łagodnym nasileniu. Podstawą diagnostyki w przypadku wątpliwości powinno być wykonanie badań laboratoryjnych, wykluczających infekcję bakteryjną. Gdy wyniki badań potwierdzą etiologię wirusową, należy zrezygnować z terapii antybiotykowej, gdyż antybiotyki nie zwalczają wirusów.

    Jeśli jednak uzyskamy informację o bakteryjnym pochodzeniu zakażenia, musimy zastosować odpowiedni antybiotyk. Tutaj pojawia się kolejny problem, gdyż niestety najczęściej lekarze przepisują antybiotyki o szerokim spektrum działania, czyli zwalczające większość bakterii. Leki te oprócz niewątpliwych korzyści mają ogromną wadę – niszczą również florę bakteryjną niezbędną dla naszego zdrowia, a w konsekwencji osłabiają naszą odporność.

    Zdarza się też, że pomimo dużego zakresu działania przeciwbakteryjnego, substancja zawarta w antybiotyku jest nieskuteczne wobec patogenu, który spowodował zakażenie. Tak wygląda sytuacja w infekcjach spowodowanych przez bakterie nietypowe lub oporne na daną grupę antybiotyków.

    Kolejnym niezwykle ważnym punktem diagnostyki po upewnieniu się, że mamy do czynienia z bakterią, musi być przeprowadzanie antybiogramu – sprawdzenie, na jaki antybiotyk dana bakteria jest wrażliwa. Dopiero po otrzymaniu wyniku antybiotykowrażliwości lekarz powinien zalecić konkretny preparat.

    Autor: lek. Zuzanna Kowalska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.