zarejestruj się zaloguj się

Wampir emocjonalny

Tekst: mgr Aleksandra Kijewska
Wampir emocjonalny
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 11. września, 2013

Wampiryzm psychiczny: potoczna nazwa zjawiska w psychologii polegająca na manipulowaniu emocjami ludzi poprzez próby dominacji i kontroli, albo wchodzenie w rolę ofiary i wykorzystywaniu wywołanego w ten sposób uczucia litości. Wampirami psychologicznymi są najczęściej osoby oniskiej samoocenie lub cierpiące na depresję.

mgr Aleksandra Kijewska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Kim jest wampir emocjonalny?

     

    Większość ludzi miało kontakt z osobami, które w tajemniczy sposób pozbawiają innych energii, radości życia i poczucia własnej wartości.

    Osoby takie manipulują uczuciami, stosują szantaż emocjonalny; są często tak wytrawnymi graczami, że inni często nie mają świadomości tego, co dzieje się wokół nich i nie umieją się temu przeciwstawić.

    Najczęściej ofiarami wampirów padają osoby wrażliwe, empatyczne, skłonne do pomagania innym.

    Eric Berne w swoim bestsellerze pt. „W co grają ludzie” stwierdził, że gry psychologiczne są nieodłącznym elementem komunikacji międzyludzkiej. Według Berne’a, aby przeżyć wszyscy potrzebujemy uwagi innych, czyli tzw. „głasków”(słów, gestów, kontaktu wzrokowego) pozytywnych, albo – gdy tych zabraknie – negatywnych. Najgorszą karą jest bycie niewidzialnym dla innych, izolacja. Np. zamykanie więźniów w pojedynczych celach, bez możliwości kontaktu z innymi uważa się za tortury.

    Każdy człowiek ma inne zapotrzebowanie na głaski (jeśli większe, zostaje np. aktorem), ale aby przeżyć, wszyscy potrzebujemy uwagi ze strony innych.

    By przeżyć potrzeba nam czterech uścisków dziennie. By zachować zdrowie – ośmiu. By się rozwijać, potrzebujemy dwunastu uścisków każdego dnia twierdzi amerykańska terapeutka Virginia Satir.

     

    Przyczyny „wampiryzmu”

     

    Osoby zwane wampirami emocjonalnymi zdobywają uwagę innych poprzez próby siłowego wymuszenia, czyli dysfunkcjonalnego wzorca zaspokajania potrzeb, wyniesionego najczęściej z domu rodzinnego.

    „Niegrzeczne dziecko” zwykle otrzymywało za mało zainteresowania i miłości ze strony dorosłych i nauczyło się, że może pozyskiwać ich uwagę wtedy, kiedy jest nieposłuszne, sprawia problemy, albo, kiedy jest smutne i nieszczęśliwe; w ten sposób nauczyło się manipulować otoczeniem.

    W oparciu o ten wzorzec kształtuje się osobowość niedojrzała. W dorosłym życiu osoba taka będzie stosowało te same sposoby zdobywania uwagi.

    Wampir emocjonalny traktuje ludzi instrumentalnie. Odczuwa wewnętrzną pustkę, więc tworzy relacje w taki sposób, żeby uzależnić innych od siebie. Nie potrafi obdarzyć partnera dojrzałym uczuciem. Zaburzone relacje charakteryzują się tym, że wampir emocjonalny nie tylko nie szanuje, ale i nie wyczuwa granic drugiej osoby; wiecznie żąda wsparcia dla siebie, ale sam nie umie go dać drugiej osobie. W relacji skupia się wyłącznie na sobie, nie jest zdolny do empatii i przyjmuje postawę roszczeniową. Świat musi kręcić się wokół niego.

     

    Strategie stosowane przez wampiry emocjonalne

     

    Najostrzejszą forma gry jest stosowanie przemocy psychicznej poprzez tyranizowanie upokarzanie i zastraszanie otoczenia. Dominacja fizyczna i psychiczna stosowana jest często w relacjach szef-podwładny, ale także rodzic-dziecko i w relacji małżeńskiej. Poprzez groźby, upokarzanie i manipulowanie poczuciem winy pochłaniają i odbierają energie życiową innym. Przejmowanie władzy i kontroli nad drugim człowiekiem powoduje chwilową poprawę samopoczucia oprawcy, daje mu poczucie siły i znaczenia.

    Inną forma gry jest manipulacja nazwana przez Berna „teraz cię mam ty sukinsynu”. Polega ona na podporządkowywaniu sobie ludzi poprzez wyszukiwanie ich słabości. „Śledczy” kontroluje intymny świat innych ludzi, by znaleźć ich słaby punkt. Osoba kontrolowana stara się zadowolić prześladowcę, by zmniejszyć krytykę i w ten sposób również przekazuje mu energię.

    Kolejną strategią obliczona na pozyskiwanie energii od innych ludzi jest ukrywanie przed nimi swoich myśli i uczuć. Prezentowanie siebie jako zagadkowej i tajemniczej zmusza innych do ciągłego zastanawiania się nad tym, jakie są jej prawdziwe intencje, uczucia, próby „rozszyfrowania jej” czyli w efekcie do skupiania na niej swojej uwagi.

    Biernym sposobem pozyskiwania energii jest przyjmowanie pozy ofiary i stosowanie szantażu emocjonalnego. Osoba taka ustawiczne narzeka na swój los, aby wzbudzić w innych chęć pomocy lub poczucie winy. Tworzy melodramaty i chaos wokół siebie oraz obwinia innych za swoje niepowodzenia. Oczekuje od otoczenia poświęcenia im całkowitej uwagi. Lubi, gdy ludzie wokół niego odczuwają negatywne emocje, złość, żal, smutek

     Ludzie, którzy wpadli w sidła szantażysty uczuciowego często doznają fizycznego uczucia osłabienia, „wypompowania energii”

    Miałam pacjentkę, którą regularnie odwiedzała kuzynka mieszkająca w innym mieście. Zacytuję fragment jej wypowiedzi, ponieważ przykład ten obrazuje opisane przeze mnie strategie.

    „Po wizycie Anki przez kilka dni nie miałam siły się podnieść. Całymi dniami narzekała na wszystko: na pogodę «za zimno» albo «za ciepło», na zły los: «zamiast wygrzewać się na plaży pod palmą muszę spędzać wakacje u ciebie». Chciała, żebym ją woziła samochodem, a podczas jazdy ciągle słyszałam, ze jestem fatalnym kierowcą i ona boi się ze mną jeździć. Kiedy byłam na tyle zmęczona, że przestałam reagować na jej żądania, demonstrowała złe humory i chodziła zła i nadąsana. Krytykowała sposób, w jaki wychowuję syna, wytykała jego i moje wady. Kiedy poczuła, że przesadziła, nagle zmieniała się o 180 stopni, opowiadała mi jak bardzo jest bardzo nieszczęśliwa, chora samotna, bo nikt jej nie kocha. Jakie to szczęście, że w końcu wyjechała. Teraz czuje się trochę lepiej, ale nadal jestem wyczerpana i rozdrażniona. Wzięłam urlop na czas wizyty Anki, ale była to parodia wypoczynku.”

     

    Sposoby radzenia sobie z wampirami energetycznymi

     

    Przed wampirami emocjonalnymi należy się bronić, ponieważ efekty ich działań mogą być dla nas wycieńczające i rozpraszające. Zabierają nasz czas, wymagają ciągłej uwagi nic nie dając w zamian.

    Pomocne jest zwracanie uwagi na to, co dzieje się wokół nas i świadomość, że nikt nie ma prawa żądać od nas, żebyśmy brali na siebie jego kłopoty i słabości.

    Najlepszymi sposobami radzenia sobie z wampirami energetycznymi są:

    • wykluczenie ich ze swojego życia;
    • asertywne reagowanie, czyli szczere i uczciwe wyrażenie swoich myśli emocji np. „nie chce zajmować się tylko tobą”;
    • rozbrajanie manipulacji poprzez demaskowanie gier np. „to, że czujesz się biedna i skrzywdzona nie zwalnia cie z codziennych obowiązków, konieczności zarabiania, opieki nad starzejącymi się rodzicami” itp.

    Ofiarami manipulatorów psychicznych padają najczęściej osoby, które przeszły podobny trening w dzieciństwie np. ich rodzice angażowali je w swoje sprawy i „dorosłe” problemy. Dzieci takich emocjonalnie niedojrzałych rodziców czuja się wtedy w szczególny sposób dowartościowane, ważne dla rodzica poprzez uczestniczenie w trudnych aspektach jego życia. W wieku dorosłym nadal chętnie pełnią role wybawców i pocieszycieli, angażując się problemy innych. Zarówno prześladowca jak i ofiara maja problem z wytyczaniem granic emocjonalnych.

     

    Wampiryzm psychiczny w aspekcie społeczno-kulturowym

     

    W ostatnich latach narodziła się w pop kulturze nowa postać: celebryta, której najbardziej charakterystyczną cecha jest bycie „znaną z tego, że jest znana”.

    Osoby takie karmią się psychicznie zainteresowaniem i uwagą innych, „niech mówią co chcą, byleby mówili” i wkładają wiele energii i wysiłku, poprzez m.in. budowanie kontrowersyjnych wypowiedzi i noszenie niekonwencjonalnych strojów, uczestniczenie w skandalach obyczajowych, pozyskując w ten sposób energię, stopniowo coraz bardziej uzależniając się od sławy i popularności.

    Skutki takiej formy pozyskania energii są mniej szkodliwe, niż w przypadku manipulacji pojedynczymi osobami, ponieważ następuje tu wymiana. Świat karmi się plotką, na czym zarabiają sprzedawcy tabloidowych dzienników, a celebryci wydatkują dużo energii, aby zdobyć zainteresowanie, płacąc za to wysoką cenę poprzez wystawianie się na krytykę i ataki ze strony publiczności.

     

    Etyka w stosunkach z ludźmi

     

    Czym jest etyczne postępowanie w relacjach ludźmi, będące przeciwieństwem manipulacji i gier psychologicznych? Ważne jest, aby w uczciwy sposób przekazać sobie jak najwięcej informacji, na temat tego, co czujemy i czego potrzebujemy.

     W kontakcie z dziećmi najgorsze jest pozbawianie ich energii pod pozorem korygowania ich wad, czyli stosowania gier kontroli. Dzieci powinny brać udział w rozmowach, zwłaszcza, kiedy te rozmowy ich dotyczą. Ważne jest poświęcanie im uwagi i mówienie prawdy, oczywiście w zrozumiałym dla nich języku. Wtedy i nie maja potrzeby udawania i wymuszania uwagi.

    Uczciwe związki to takie, w których ludzie potrafią się w pełni odsłonić, wyjaśnić, dlaczego postępują tak, jak postępują. Mamy wtedy możliwość poznać prawdziwe oblicze partnera, odrzucić fantazje i idealizacje.

    Nie ma nic lepszego, niż uczciwa, łatwa i szczera komunikacja.

    Autor: mgr Aleksandra Kijewska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2017 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.