zarejestruj się zaloguj się

Osobowość anankastyczna

Tekst: mgr Aleksandra Kijewska
Osobowość anankastyczna
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 27. września, 2013

Osobowość anankastyczna to zaburzenie związane z psychologią osobowości, w przypadku którego osoby anankastyczne starają się utrzymać pewien ład, nad którym chcą sprawować pełną kontrolę. Osobowość ta to wzorzec zachowań zdominowany dbałością o porządek i perfekcjonizmem. Anankaści nie są elastyczni i otwarci. Skupiają uwagę na szczegółach, porządku i schematach.

mgr Aleksandra Kijewska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Zachowanie osoby anankastycznej

     

    Osoba anankastyczna jest bardzo skrupulatna i sumienna, chce być idealna pod każdym względem, bardzo źle znosi krytykę. Z tego powodu ma tendencje do pracoholizmu. Wielokrotnie sprawdza czy zadanie zostało dobrze wykonane, jest pedantyczna, a jeżeli ma podwładnych – ma tendencję do nieustannego kontrolowania innych.

    Praca rzadko sprawia jej przyjemność. W swoim dążeniu do doskonałości jest perfekcyjnie umęczona, prawie nigdy nie jest w pełni zadowolona z efektów swojej (i innych) pracy, zwykle uważa, że „mogło być lepiej”. Najczęściej nie ma na nic czasu, nieustannie oceniając i poprawiając siebie i innych. Nadmierna koncentracja na pracy zwykle idzie w parze z odmawianiem sobie przyjemności i z wycofywaniem się z życia towarzyskiego.                      

    Dominującym uczuciem jest lęk przed zmianą. Osoby z tym zaburzeniem osobowości analizują negatywne scenariusze dotyczące przyszłości. Z myślą o przyszłych katastrofach, które mogą się wydarzyć, oszczędzają pieniądze i są skąpi w wydawaniu ich zarówno na siebie jak i na innych. Mają również tendencję do gromadzenia i „chomikowania” zużytych i bezwartościowych przedmiotów i odkładaniu ich „na czarna godzinę”.

    Towarzyszy im stale odczuwany lęk przed ryzykiem i przed zmianą, dlatego kurczowo trzymają się tego, co dobrze znają. Z tego powodu są również nadmiernie ostrożne i mają skłonność do zabezpieczania się na „wszelki wypadek”. Towarzyszą temu problemy z podejmowaniem decyzji oraz planowania celów i zadań w bardzo długiej perspektywie.

    Anankaści prowadzą na ogół „życie jak w zegarku”, w rytmie harmonogramów i regulaminów. Najlepiej czują się wykonując standardowe, rutynowe działania w sytuacji, w której reguły są jasno określone.

     

    Cechy osobowości anankastycznej

     

    • Nadmierne przezywanie wątpliwości i nadmierna ostrożność.
    • Perfekcjonizm przeszkadzający w wypełnianiu zadań.
    • Koncentracja na szczegółach, regulaminie, porządkowaniu, organizowaniu lub schematach postępowania.
    • Sztywność i upór.
    • Nadmierna sumienność.
    • Zaniedbywanie przyjemności i kontaktów interpersonalnych.

     

    Funkcjonowanie w rodzinie i w związkach

     

    Osoba anankastyczna najbardziej boi się tego, że straci to, co bezpieczne i znane będzie musiała przestawić się na inne tory w myśleniu i działaniu. To właśnie lęk przed utratą kontroli jest powodem, dla którego osoba anankastyczna kurczowo trzyma się przeszłości w różnych dziedzinach życia takich jak tradycje związane życiem rodzinnym, moralność czy religia. Często taka postawa prowadzi do dogmatyzmu, przesadnego moralizatorstwa albo manifestuje się konfliktem międzypokoleniowym.

    Jeżeli osoba z anankastycznym zaburzeniem osobowości jest rodzicem, będzie starała się kontrolować dzieci i, podobnie jak z siebie, z nich również rzadko będzie zadowolona. W wychowaniu wprowadza surowe zasady i narzuca dyscyplinę. Rodzic często wydaje polecenia, które wyraźnie wskazują nie tylko na kontrolę, ale także na próbę utrzymania ustalonego przez siebie porządku. Często pojawiają się pytania: „O której wracasz do domu? Miałeś być o dziewiątej, spóźniłeś się 5 minut!”, „Co to za bałagan w tym pokoju? Za pół godziny ma być wszystko posprzątane inaczej pochowam ci wszystkie zabawki!”. To typowe polecenia i pytania zadawane dzieciom w sytuacjach, kiedy naruszają wytyczane im normy. Rodzic anankastyczny jest też niezwykle wymagający. Zazwyczaj reaguje nerwowo. Charakterystyczne są stwierdzenia: „Masz słabe świadectwo, musisz się bardziej postarać.”, „Dopóki nie poprawisz stopni, masz szlaban na komputer, telewizję i wyjścia z domu.”.

    Osoba cechująca się osobowością anankastyczną potrafi większość czasu spędzać w pracy. W kontaktach z rodziną bywa bardzo restrykcyjna, często nie okazuje ciepła i serdeczności, ograniczając się do wydawania rozkazów. Potrzeba ustalonego ładu wywołuje złość nawet w sytuacji jeżeli jakaś rzecz nie leży na "swoim miejscu". 

    Anankaści mają świadomość, że aby zapewnić sobie awans społeczny muszą ciężko pracować – początkowo w szkole, na studiach, a w końcu w pracy, Starają się zawsze być najlepsi. Taki ciągły stan gotowości wywołuje zmęczenie i rozdrażnienie, tym bardziej, że często rodzina nie potrafi w ich mniemaniu docenić wysiłków i starań, by zapewnić im wysoki standard życia.

     

    Objawy towarzyszące – obsesje kompulsje

     

    Nadmierny perfekcjonizm często uaktywnia również skłonności do obsesji i kompulsji (wykonywania przymusowych czynności), np.:

    • ustawicznego sprawdzania czystości swoich rąk,
    • permanentnego sprzątania mieszkania (z powodu brudnej plamki na blacie kuchennym, drobinek kurzu na podłodze).
    • obsesyjne kontrolowanie swojej wagi (pod postacią anoreksji i bulimii – przymusem odchudzania się albo objadania i prowokowania wymiotów. Zaburzenia odżywiania są często pochodnym zaburzeniem związanym z wzorcem anankastycznym.

    Objawy te mogą również manifestować się obsesyjną zazdrością.               

    Natrętne myśli związane z możliwą zdradą, osobę z osobowością anankastyczną potrafią doprowadzić do sprawdzania komórki partnera, przeglądania plików w komputerze czy kontroli podczas obecności poza domem (anankaści w takiej sytuacji są zdolni dzwonić kilkanaście razy dziennie). Często takie zachowanie skutkuje rozpadem związku.

     

    Leczenie zaburzeń anankastycznych

     

    Leczenie zaburzeń anankastycznych jest, podobnie jak w przypadku innych zaburzeń osobowości, trudne i długotrwałe. Potrzebna jest długoterminowa psychoterapia. Najlepsze wyniki osiąga się stosując podejście poznawczo-behawioralne, polegające na rozpoznaniu i zmianie destrukcyjnych przekonań i dysfunkcyjnych wzorców myślenia i zastąpieniu ich konstruktywnymi, pożądanymi.

    Autor: mgr Aleksandra Kijewska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.