zarejestruj się zaloguj się

Czy antykoncepcja hormonalna jest przyczyną raka?

Tekst: lek. Gabriela Gajewska
Dodane: 30. września, 2016

Antykoncepcja hormonalna to popularna i skuteczna metoda zapobiegania ciąży. Oprócz wpływu na cykliczną czynność układu płciowego wywołuje również szereg innych zmian w organizmie. Antykoncepcja a ryzyko nowotworów to zagadnienie złożone. W zależności od rodzaju i składu preparatu zwiększa lub zmniejsza ryzyko m.in. raka piersi, raka szyjki i trzonu macicy, raka jajnika.

lek. Gabriela Gajewska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Dlaczego antykoncepcja wpływa na ryzyko nowotworów?

     

    Antykoncepcja hormonalna, zwyczajowo określana jako pigułki lub tabletki antykoncepcyjne to preparaty zawierające w zależności od konkretnego rodzaju mieszankę różnych hormonów płciowych wyprodukowanych metodami biotechnologii. W swoim składzie zawierają dokładne odpowiedniki żeńskich hormonów, naturalnie występujących w organizmie każdej kobiety. Pełnią one swoiste zadania.

    Czy tabletki powodują raka? To pytanie stawia sobie wiele kobiet rozpoczynających przyjmowanie antykoncepcji hormonalnej. W przypadku dostarczenia dodatkowej porcji hormonów w postaci pigułki, fizjologiczna równowaga jest zaburzana. Oczywiście, właśnie dzięki temu antykoncepcja pełni swoją rolę – zaburza naturalnie występujący cykl miesięczny, zmniejszając szansę na owulację, zapłodnienie komórki jajowej i zajście w ciążę. Niestety, działanie hormonów nie jest w żaden sposób precyzyjnie sterowane i mimo coraz dokładniejszych badań naukowych, neutralne dla zdrowia syntetyczne hormony nie zostały jeszcze stworzone. Wpływają one zatem na cały organizm.

    Sam proces powstawania raka po tabletkach jest niezwykle skomplikowany. Setki czynników wpływa na transformację zdrowych komórek w patologiczne – nowotworowe. Zaburzenie równowagi hormonalnej organizmu może być jednym z tych czynników. Ponadto, niektóre komórki nowotworowe zawierają bezpośrednio na swojej powierzchni receptory dla hormonów – estrogenów, progesteronu. W momencie, kiedy cząsteczka hormonu przyłącza się do takiego receptora, komórka otrzymuje sygnał do wzrostu. Jeśli będzie on dostatecznie silny i układ obronny organizmu zostanie przeciążony, może dojść do rozwoju nowotworu. Z drugiej strony, wyższe stężenia hormonów mogą także zapobiegać rozwojowi innych nowotworów – bądź to w wyniku rzadszej stymulacji (np. jajników) bądź bliżej nieokreślonych przyczyn.

     

    Czym różnią się antykoncepcja?

     

    Antykoncepcja hormonalna może być przyjmowana w formie pigułek, plastrów, zastrzyków lub wkładek uwalniających hormony. Są to preparaty jedno- lub dwuskładnikowe, zawierające w swoim składzie hormony z dwóch grup – estrogeny i progestageny. Mechanizm działania polega na hamowaniu owulacji, zagęszczeniu śluzu, zwolnieniu transportu jajowodowego, uniemożliwieniu implantacji zarodka.

    Tabletki jednoskładnikowe zawierają progestagen. Konieczne jest ich codzienne przyjmowanie o ściśle określonej godzinie. Wśród pigułek dwuskładnikowych wyróżnia się preparaty jednofazowe (każda tabletka zawiera taką samą dawkę hormonu), dwufazowe i trójfazowe (trzy różne dawki hormonów, które kobieta zażywa w określonej kolejności, dzięki czemu lepiej naśladowane są fizjologiczne miesięczne zmiany hormonalne).

    Różny skład i stężenie preparatów wiąże się z odmiennymi efektami działania. Wyróżnia się środki z niskim, średnim i wysokim stężeniem estrogenów, które, zgodnie z wynikami badań, wpływają na ryzyko wystąpienia nowotworów estrogenozależnych. I tak na przykład tabletki o niskiej zawartości estrogenów mają znikomy wpływ na częstość raka piersi, tabletki o średniej zawartości zwiększają ryzyko 1,6-krotnie, podczas gdy te o wysokim stężeniu hormonu – aż 2,7-krotnie.

     

    Rak piersi, szyjki macicy i wątroby po tabletkach

     

    Ryzyko rozwoju niektórych nowotworów zwiększa się pod wpływem stosowania hormonoterapii. Wspomnieć należy o fakcie, że wyjściowe ryzyko populacyjne zachorowania na nowotwór jest bardzo małe, zatem nawet jego 2-krotny wzrost również pozostaje wartością niewielką. Czy tabletki są bezpieczne?

    Rak piersi – to najczęściej występujący u kobiet nowotwór złośliwy. W wielu przypadkach rozwija się podstępnie latami, nie dając początkowo żadnych objawów. Odpowiednio wcześnie wykryty, np. poprzez badanie mammograficzne, daje duże możliwości skutecznego wyleczenia. Antykoncepcja, szczególnie z wysoką zawartością komponenty estrogenowej zwiększa ryzyko zachorowania na raka piersi.

    Długotrwała antykoncepcja hormonalna zwiększa ryzyko wystąpienia raka szyjki macicy. Oprócz wpływu hormonalnego, samo stosowanie antykoncepcji zwiększa częstość zachowań ryzykownych wśród kobiet je przyjmujących – większa aktywność seksualna, niestosowanie metod mechanicznych zapobiegających zakażeniom m.in. wirusem HPV, zmiana partnerów seksualnych. Te dodatkowe czynniki stanowią większe ryzyko niż antykoncepcja hormonalna sama w sobie.

    Gruczolak wątroby – badania wykazały, że u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną ryzyko wystąpienia łagodnych nowotworów wątroby – gruczolaków – jest nieznacznie większe. Nie potwierdzono jednak tego wpływu jeśli chodzi o nowotwory złośliwe.

    Nowotwory mózgu – niedawna praca duńskich badaczy dowiodła, że kobiety stosujące antykoncepcję hormonalną, zarówno jedno- jak i dwuskładnikową, mają o 50 proc. większe ryzyko wystąpienia rzadkiego nowotworu mózgu, jakim jest glejak. Przypomnieć jednak należy o względności tych liczb – w populacji ogólnej zachorowalność na ten nowotwór to ok. 5/100000/rok, zatem 50 proc. wzrost to nadal jedynie 7,5/100000 kobiet/rok.

     

    Czy antykoncepcja chroni przed rakiem?

     

    Gdyby jednak antykoncepcja hormonalna była tak ryzykowną metodą terapii, raczej nie znalazłaby tak szerokiego poparcia i zainteresowania. Oprócz wspomnianego faktu zwiększenia ryzyka rozwoju niektórych nowotworów, całkowite ryzyko nadal pozostaje niewielkie. Ponadto, zmiany hormonalne w organizmie powodowane przez antykoncepcję mogą również działać korzystnie, zmniejszając ryzyko niektórych chorób onkologicznych. Ochronne działanie antykoncepcji potwierdzono m.in. w następujących schorzeniach:

    • rak jajnika – jednym z podstawowych czynników ryzyka raka jajnika są częste owulacje; antykoncepcja hormonalna, poprzez hamowanie owulacji praktycznie eliminuje ten czynnik, wykazując dzięki temu działanie ochronne – tym większe, im dłużej stosowana jest antykoncepcja (10–12 proc. po roku, 50 proc. po 5 latach); jest ono szczególnie widoczne w przypadku pacjentek będących nosicielkami genu BRCA1 i BRCA2;
    • rak endometrium (trzonu macicy) – preparaty hormonalne zmniejszają ryzyko rozwoju tego nowotworu, korzystny efekt utrzymuje się nawet przez kilka lat po zaprzestaniu długotrwale stosowanej antykoncepcji;
    • rak jelita grubego – niektóre badania dowodzą, że kobiety stosujące antykoncepcję mają o 20 proc. niższe ryzyko rozwoju tego złośliwego nowotworu.

     

    Inne powikłania po antykoncepcji

     

    Oprócz wpływu na częstość nowotworów, antykoncepcja hormonalna niesie za sobą inne konsekwencje, w wielu przypadkach nawet groźniejsze dla zdrowia. Dlatego zawsze przed rozpoczęciem terapii należy skonsultować się z lekarzem i wykonać niezbędne badania. Powikłania antykoncepcji hormonalnej to m.in.:

    • zaburzenia gospodarki lipidowej (wzrost cholesterolu LDL), gospodarki węglowodanowej,
    • bóle głowy,
    • przebarwienia słoneczne skóry,
    • żółtaczka cholestatyczna, kamica pęcherzyka żółciowego,
    • powikłania zakrzepowo-zatorowe,
    • zaburzony powrót do normalnej czynności osi hormonalnej podwzgórze-przysadka-jajnik po odstawieniu antykoncepcji.
    Autor: lek. Gabriela Gajewska

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.