zarejestruj się zaloguj się

Antykoncepcja hormonalna

Tekst: lek. Krzysztof Wilk
Antykoncepcja hormonalna
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 17. stycznia, 2014

Antykoncepcja hormonalna to najskuteczniejsza metoda kontroli urodzeń. Najpopularniejszą metodą ochrony przed niechcianą ciążą są tabletki antykoncepcyjne. Istotą antykoncepcji hormonalnej jest blokowanie jajeczkowania oraz wywieranie zmian we właściwościach śluzu szyjkowego i gruczołów śluzowych szyjki macicy mających na celu utrudnienie przenikania plemników oraz implantacji zapłodnionej komórki jajowej.

lek. Krzysztof Wilk
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Rodzaje tabletek antykoncepcyjnych

     

    Ze względu na skład preparatów antykoncepcyjnych, dzielimy je na: 

    • preparaty jednoskładnikowe (zawierające tylko gestageny),
    • preparaty dwuskładnikowe (estrogenowo-gestagenowe).

     

    Preparaty jednoskładnikowe

     

    Jednoskładnikowe środki antykoncepcyjne zawierają gestagen, tzn. syntetyczny odpowiednik progesteronu. Ich mechanizm działania polega na:

    • hamowaniu jajeczkowania,
    • zwiększeniu lepkości śluzu szyjki macicy, czyniąc go mniej przepuszczalnym dla plemników,
    • wywieraniu zmian w obrębie błony śluzowej macicy, czyniąc ją mniej podatną na implantację zapłodnionej komórki jajowej.

    Wśród preparatów jednoskładnikowych wyróżniamy:

    1. jednoskładnikową tabletkę antykoncepcją,
    2. implanty podskórne uwalniające gestagen – metoda ta nie jest powszechna w Polsce,
    3. iniekcje (wstrzyknięcia domięśniowe) z gestagenu,
    4. wkładki wewnątrzmaciczne uwalniające gestagen,
    5. środki stosowane doraźnie (tzw. „antykoncepcję awaryjną”), po stosunku.

     

    Preparaty dwuskładnikowe

     

    Dwuskładnikowa antykoncepcja hormonalna zawiera gestagen wraz z syntetycznym estrogenem. Obydwa składniki wzajemnie wzmacniają swoje działanie hamujące owulację oraz zmieniające parametry śluzu oraz gruczołów śluzówki szyjki macicy. Ponadto, dzięki zawartości syntetycznego estrogenu parametry te dodatkowo hamują dojrzewanie komórek jajowych.

    Wśród dwuskładnikowych preparatów antykoncepcyjnych wyróżniamy:

    1. tabletki antykoncepcyjne,
    2. plastry antykoncepcyjne,
    3. krążki dopochwowe.

    Najchętniej wybieraną przez pacjentki formą antykoncepcji hormonalnej są tabletki dwuskładnikowe. W zależności od dawki hormonów w poszczególnych tabletkach jednego opakowania, możemy je podzielić na tabletki:

    1. monofazowe – stosowane najczęściej; w opakowaniu znajduje się 21 tabletek zawierających identyczne stężenia hormonów oraz 7 tabletek placebo, nie zawierających hormonów,
    2. dwufazowe – skład tabletek dostosowany jest do naturalnego rytmu wydzielania hormonów w zależności od fazy cyklu – tabletki przyjmowane w fazie I zawierają głównie estrogeny (dawka gestagenu jest niewielka lub zerowa), w II fazie dawka gestagenu jest wyższa, ostatnie 7 tabletek to placebo,
    3. trójfazowe – w każdej kolejnej fazie tabletki zawierają wyższe stężenie gestagenu, ostatnie 7 tabletek to placebo.

    Rozpoczęcie opakowania tabletek powinno mieć miejsce w pierwszym dniu cyklu miesiączkowego, tzn. w pierwszym dniu menstruacji. Dopuszczalne opóźnienie wynosi 5 dni, jednak wówczas w pierwszych dniach stosowania tabletek należy liczyć się z tym, że ich skuteczność może być niższa, dlatego wskazane jest zastosowanie dodatkowej metody antykoncepcji.

    Po ukończeniu opakowania tabletek występuje krwawienie z odstawienia. Zwykle jest ono mniej obfite i mniej bolesne w porównaniu do miesiączek sprzed stosowania antykoncepcji hormonalnej. Pominięcie tabletek placebo skutkuje brakiem menstruacji, dlatego część kobiet wykorzystuje to jako metodę na pominięcie krwawienia – jest to dopuszczalne jedynie w wyjątkowych przypadkach, po konsultacji z ginekologiem.

     

    Działania niepożądane antykoncepcji hormonalnej

     

    Wadą antykoncepcji hormonalnej jest ryzyko wystąpienia szeregu działań niepożądań, z czego niektóre to skutki uboczne występujące rzadko, ale stwarzające poważne zagrożenia dla życia pacjentki. Wśród powikłań antykoncepcji hormonalnej wymienia się:

    1. nieprawidłowe krwawienia i plamienia z dróg rodnych – najczęściej pojawiają się na początku stosowania antykoncepcji hormonalnej (w pierwszych 3 miesiącach). Występowanie krwawień i plamień dłużej niż 3 miesiące zwykle jest wskazaniem do zmiany preparatu na środek o wyższej dawce estrogenu.
    2. nudności i wymioty – skutek działania estrogenu, dotyczą pacjentek stosujących doustną antykoncepcję dwuskładnikową,
    3. obrzmienie i bolesność piersi,
    4. bóle głowy – występują zwykle na początku stosowania antykoncepcji, szczególnie dokuczliwe są u pacjentek uprzednio cierpiących na migrenę,
    5. zmiany skórne – trądzik, łojotok,
    6. przyrost masy ciała – wynika ze zwiększenia apetytu oraz obrzęków,
    7. spadek libido,
    8. obniżenie i wahania nastroju,
    9. niekorzystne zmiany metaboliczne – podwyższenie stężenia glukozy, cholesterolu LDL i cholesterolu całkowitego oraz trójglicerydów we krwi,
    10. wzrost ryzyka zawału mięśnia sercowego,
    11. wzrost ciśnienia tętniczego krwi,
    12. wzrost ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych,
    13. kamica żółciowa,
    14. wypadanie włosów,
    15. wzrost ryzyka zachorowania na niektóre nowotwory (rak szyjki macicy, gruczolak wątroby, ogniskowy rozrostu guzkowy wątroby, rak wątrobowokomórkowy),
    16.  powiększenie się żylaków.

     

    Przeciwwskazania do antykoncepcji hormonalnej

     

    Ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych po antykoncepcji hormonalnej, rozpoczęcie jej stosowania wymaga dogłębnej analizy plusów i minusów tej metody kontroli urodzeń. Istotna jest ocena stanu zdrowia pacjentki oraz zebranie dokładnego wywiadu osobniczego i rodzinnego, co pozwoli na wykluczenie/ potwierdzenie przeciwwskazań do stosowania tego typu metody.

     

    Przeciwwskazania bezwzględne

     

    Wśród przeciwwskazań bezwzględnych do stosowania antykoncepcji hormonalnej dwuskładnikowej wymienia się:

    • ciążę,
    • nowotwory estrogenozależne (rak szyjki macicy, rak sutka, gruczolak lub rąk wątroby),
    • ciężkie choroby wątroby,
    • zakrzepicę (czynna lub przebyta),
    • choroby układu sercowo-naczyniowego,
    • nadciśnienie tętnicze > 160/100 mmHg,
    • palenie tytoniu u kobiet > 35 roku życia,
    • krwawienie z dróg rodnych o nieznanej przyczynie.

     

    Przeciwwskazania względne

     

    Przeciwwskazania względne do stosowania antykoncepcji estrogenowo-gestagenowej to:

    • nadciśnienie tętnicze,
    • migrena,
    • zaburzenia gospodarki lipidowej,
    • cukrzyca,
    • niewydolność nerek,
    • otyłość.

     Przeciwwskazaniami do stosowania antykoncepcji gestagenowej są:

    • ciąża lub jej podejrzenie,
    • rak sutka,
    • nowotwory wątroby (rak wątrobowokomórkowy, gruczolak, ogniskowy rozrost wątroby),
    • żółtaczka cholestatyczna o ciężkim przebiegu,
    • ostra porfiria,
    • krwawienie z dróg rodnych o nieznanej przyczynie

    Przeciwwskazaniami względnymi do stosowania antykoncepcji jednoskładnikowej są:

    • palenie papierosów,
    • cukrzyca,
    • podwyższone stężenie cholesterolu we krwi,
    • nadciśnienie tętnicze,
    • choroby układu krążenia,
    • ciężka migrena,
    • ciężka depresja,
    • nasilony trądzik.

     

    Badania kontrolne przy antykoncepcji

     

    Badania kontrolne u pacjentek stosujących antykoncepcję hormonalną Pacjentki dobrze tolerujące antykoncepcję hormonalną, nie dostrzegające jej skutków ubocznych, powinny zgłosić się do ginekologa po 3 miesiącach od rozpoczęcia antykoncepcji. Następne wizyty kontrolne powinny odbywać się co 6 miesięcy. Raz w roku pacjentka powinna mieć zlecone USG piersi lub mammografię oraz badania krwi (morfologia, układ krzepnięcia, parametry funkcji wątroby, stężenie cholesterolu, glukoza). Cytologia powinna być wykonywana co najmniej raz na 3 lata, a najlepiej raz w roku.

    Autor: lek. Krzysztof Wilk
    Znaleziono: 1 wyników

    Powiązane filmy

    Znaleziono: 1 wyników
    Wyświetlaj: 10 20 wyników

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.