zarejestruj się zaloguj się

Antykoncepcja a hormonalna terapia zastępcza

Tekst: lek. Agnieszka Zaremba
Antykoncepcja a hormonalna terapia zastępcza
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 25. lipca, 2014

Antykoncepcja hormonalna to metoda zapobiegania ciąży poprzez stosowanie środków zawierających hormony – estrogeny i gestageny. Hormonalna terapia zastępczajest stosowana w celu złagodzenia objawów menopauzy (przekwitania) – w tym celu wykorzystuje się dokładnie te same grupy hormonów. Mimo że antykoncepcja hormonalna i HTZ opierają się na tych samych składnikach, ich cele są różne. Czym jeszcze różnią się te dwie metody?

lek. Agnieszka  Zaremba
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Antykoncepcja hormonalna i HTZ – cel leczenia i różnice

     

    W skład hormonalnych środków antykoncepcyjnych, jak i preparatów stosowanych w hormonalnej terapii zastępczej wchodzą estrogeny i gestageny. Cele tych dwóch metod są jednak różne.

    Antykoncepcja hormonalna jest metodą zapobiegania ciąży. Bazując na wskaźniku Pearla (stanowiącego wyliczenie stosunku zapłodnień w ciągu roku na 100 badanych kobiet stosujących daną metodę zapobiegania ciąży), uznaje się ją za najskuteczniejszą metodę antykoncepcji.

    Hormonalna terapia zastępcza ma na celu łagodzenie tzw. objawów wypadowych będących rezultatem niedoboru estrogenów w okresie klimakterium (takich jak np. uderzenia gorąca, wzmożona potliwość, osteoporoza, zmiany zanikowe w pochwie i cewce moczowej, nietrzymanie moczu, spadek libido itd.).

     

    Hormony w antykoncepcji i HTZ

     

    Który składnik jest ważniejszy w antykoncepcji hormonalnej, a który w hormonalnej terapii zastępczej? Głównym celem antykoncepcji hormonalnej jest zahamowanie procesu jajeczkowania (owulacji). Najważniejszymi hormonami, które doprowadzają do tego, są gestageny. Czynią to poprzez supresję LH – hormonu przysadki mózgowej odpowiedzialnego za stymulację owulacji. Ponadto, zwiększają gęstość śluzu szyjkowego, pogarszając przepuszczalność dla plemników.

    Estrogeny pełnią rolę wspomagającą – potencjalizują działanie gestagenu, powodują także hamowanie wydzielania FSH odpowiedzialnego za stymulację dojrzewania pęcherzyków w jajniku. Dla wywołania pożądanego efektu skuteczna jest także antykoncepcja oparta wyłącznie na gestagenach – np. mini pill.

    Główną rolę w HTZ odgrywa zatem estrogen. Gestagen pełni funkcję ochronną przed rozrostem i nowotworzeniem błony śluzowej trzonu macicy. U kobiet po usunięciu macicy możliwe jest zastosowanie samego estrogenu.

    W hormonalnej terapii zastępczej hormony podaje się w sposób fazowy – w pierwszej fazie stosuje się sam estrogen, w połowie cyklu dołącza się gestagen. W najczęściej stosowanym schemacie antykoncepcji hormonalnej przez 3 pierwsze tygodnie cyklu kobieta otrzymuje estrogen z gestagenem, natomiast przez ostatni tydzień – wyłącznie placebo.

    W skład preparatów stosowanych w antykoncepcji hormonalnej wchodzi estrogen syntetyczny – etynyloestradiol. Wywiera on wyraźniejszy wpływ ośrodkowy niż obwodowy, tzn. silnie hamuje wydzielanie hormony gonadotropinowe przez przysadkę mózgową. Efekt jego działania jest wyraźniejszy niż w przypadku estrogenów naturalnych.

    Hormonalna terapia zastępcza zawiera estrogeny naturalne otrzymywane z moczu źrebiąt. Mają one słabe działanie – zbyt słabe, aby efektywnie hamować syntezę hormonów przysadkowych.

     

    Antykoncepcja hormonalna i HTZ – działania niepożądane

     

    Jakie działania niepożądane mogą wystąpić po HTZ i po antykoncepcji hormonalnej?

    • wpływ na libido – skutkiem ubocznym antykoncepcji hormonalnej jest spadek libido, natomiast działaniem pożądanym hormonalnej terapii zastępczej jest wzrost libido,
    • wpływ na profil lipidowy – o ile antykoncepcja hormonalna powoduje podwyższenie stężenia cholesterolu LDL (tzw. „złego cholesterolu”) i obniżenie HDL („dobrego cholesterolu”), o tyle hormonalna terapia zastępcza wywiera odwrotny efekt. Zmiany te zależą bowiem od proporcji między działaniem gestagenów (obniżających stężenie cholesterolu HDL i podwyższają stężenie LDL) i estrogenów działających na profil lipidowy w przeciwny sposób. Najkorzystniejsze zmiany w profilu lipidowym osiągają zatem kobiety stosujące hormonalną terapię zastępczą opartą wyłącznie na estrogenach.

    Pacjentki z nadciśnieniem tętniczym, otyłością, zespołem metabolicznym mają względne przeciwwskazania do stosowania antykoncepcji hormonalnej, natomiast mogą stosować hormonalną terapię zastępczą.

    Długotrwałe stosowanie antykoncepcji hormonalnej podwyższa ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy. Hormonalna terapia zastępcza nie jest wymieniana wśród czynników sprzyjających rozwojowi tego typu nowotworu. Przypuszcza się bowiem, że za rozpoczęcie procesu onkogenezy w szyjce macicy odpowiada uwrażliwienie jej nabłonka na działanie czynników rakotwórczych przez gestageny działające na początku cyklu. W przypadku hormonalnej terapii zastępczej w pierwszej fazie cyklu stosuje się wyłącznie estrogen.

     

    Czy hormonalna terapia zastępcza zapobiega ciąży?

     

    Część pacjentek zastanawia się, czy skoro hormonalna terapia zastępczai antykoncepcja hormonalna bazują na stosowaniu tych samych grup hormonów, to czy stosowanie preparatów przeznaczonej do hormonalnej terapia zastępczej zapobiega ciąży?

    Część pacjentek rozpoczyna stosowanie hormonalnej terapii zastępczej w okresie przejściowym między wiekiem rozrodczym a przekwitaniem, nie osiągając jeszcze tzw. pełnoobjawowego klimakterium (ponad 6 miesięcy bez miesiączek w wieku typowym dla przekwitania, objawy niedoboru estrogenów). Wówczas możliwe jest zajście w ciążę.

    Hormonalna terapia zastępcza nie gwarantuje bowiem ochrony przed zapłodnieniem u kobiety, u której czynność jajników jeszcze nie wygasła. W pierwszej fazie cyklu HTZ podaje się bowiem sam estrogen, bez gestagenu hamującego uwalnianie LH i jajeczkowanie. W dodatku naturalny estrogen jest zbyt słaby do wywołania skutecznego efektu supresji hormonów przysadki. Stąd pacjentki stosujące hormonalną terapię zastępczą przed osiągnięciem pełnoobjawowego klimakterium chcące zabezpieczyć się przed ciążą powinny stosować wybraną metodę antykoncepcji (np. tabletki antykoncepcje z niską dawką estrogenu).

     

    Kiedy zamienić antykoncepcję na hormonalną terapię zastępczą?

     

     Część pacjentek stosujących antykoncepcję hormonalną chce w momencie rozpoczęcia okresu przekwitania płynnie przejść do stosowania hormonalnej terapii zastępczej. Ustalenie odpowiedniego momentu nie zawsze jest łatwe – objawy wygasania czynności jajników u kobiety przyjmującej estrogeny nie są bowiem widoczne. W takim przypadku za optymalne uważa się zatem wprowadzenie hormonalnej terapii zastępczej w wieku typowym dla rozpoczęcia klimakterium, czyli ok. 50 roku życia.

    Autor: lek. Agnieszka Zaremba

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.