zarejestruj się zaloguj się

Rodzicielstwo zastępcze

Tekst: mgr Aleksandra Kijewska
Rodzicielstwo zastępcze
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 05. lutego, 2014

Rodzicielstwo zastępcze to forma całkowitej i okresowej opieki nad dzieckiem osieroconym, lub z innego powodu pozbawionym opieki rodzicielskiej. Rozwój dziecka w takiej rodzinie, wychowawcze wskazówki dla rodziców zastępczych – to ważne aspekty przygotowania do rodzicielstwa zastępczego.

mgr Aleksandra Kijewska
AUTOR
SPIS TREŚCI:

    Przyczyny umieszczania dzieci w rodzinach zastępczych

     

    Dzieci są umieszczane w rodzinie zastępczej na podstawie orzeczenia sądu. Głównym celem interwencji jest zapewnienie im poczucia bezpieczeństwa oraz lepszych perspektyw i warunków do rozwoju w trudnej dla nich sytuacjach życiowych. Są to najczęściej sieroty społeczne: dzieci, których rodzice biologiczni żyją, a zostali pozbawieni (częściowych lub całkowitych) praw rodzicielskich.

    Przyczyny umieszczania dzieci w rodzinach zastępczych:

    • brak opieki i zainteresowania losem dziecka ze strony rodziców - nie zapewnienie należytej opieki może być wynikiem:
      • uzależnienia rodziców od alkoholu lub innych sytuacji psychoaktywnych,
      • problemów finansowych i bytowych - brak stałych dochodów, trudne warunki mieszkaniowe, upośledzenia intelektualnego lub zaburzeń psychicznych opiekunów;
    • sytuacje losowe (do sytuacji losowych należą między innymi: śmierć lub choroba jednego bądź obojga rodziców, konflikty w rodzinie, rozwód, przestępstwa popełniane w rodzinie dziecka);
    • problemy wychowawcze.

     

    Specyfika rodzin zastępczych

     

    Do rodzin zastępczych trafiają najczęściej dzieci skrzywdzone emocjonalnie (czasem fizycznie). Często jako jedyną formę kontaktu znają złość, krzyk, agresję, przemoc; bliskość często wywołuje w nich lęk i nieufność. Dzieci umieszczane w rodzinach zastępczych nie rzadko zachowują się agresywnie i buntowniczo. Odrzucając emocjonalnie swoich opiekunów, odreagowują poczucie straty. Mimo doznanych krzywd i zaniedbań są związane emocjonalne z rodzinami pochodzenia. Rodzice biologiczni nadal mają wpływ na ich psychikę. Dzieci najczęściej mają nadzieję, że szybko wrócą do rodzinnego domu i odczuwają złość i rozczarowanie, kiedy rodzice biologiczni nie chcą lub nie potrafią zmienić ich sytuacji.

    Problemem jest też manipulacja dzieckiem, nie dotrzymywanie danego mu słowa. Jednak najtrudniejsza emocjonalnie sytuacja dla dzieci to taka, w której ich rodzice utrzymują z nimi kontakt nieregularnie lub nie utrzymują go wcale. Zwykle poczucie odrzucenia i przekonanie, że nie zasługują na miłość, towarzyszy im do końca życia.

    Trudne emocje sprawiają, że dzieci często przenoszą żal i złość i poczucie krzywdy na rodziców zastępczych, na inne dzieci wychowywane w rodzinie lub poza środowisko rodzinne (np. na teren szkoły). Mogą być to bójki innymi dziećmi, kradzieże, ucieczki ze szkoły lub nadmierne wycofywanie się z kontaktów społecznych, lękliwość, apatia, bierność.

     

    Rodzina zastępcza a problemy wychowawcze

     

    Bardzo ważna jest współpraca rodziców zastępczych z wychowawcą i pedagogiem szkolnym. W opiece nad dziećmi pomaga rodzinom zastępczym Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie. Współpracują z nim: pracownik socjalny, pedagog, psycholog i prawnik. Pracownik socjalny regularnie odwiedza rodziny zastępcze; powinien być na bieżąco informowany o problemach związanych z wychowaniem dzieci. Istnieją też grupy wsparcia dla rodzin zastępczych. Spotkania dają możliwość, by wymieniać się informacjami jak rozwiązywać poszczególne problemy wychowawcze z dziećmi; są też formą uzyskania wsparcia.

    Rodziny zastępcze dzielą się na takie, w których opiekunowie są spokrewnieni z dziećmi i na te, w których dzieci i ich zastępczych rodziców nie łączą żadne więzi rodzinne. W zależności od tego, motywacje osób, które decydują się na stworzenie rodziny zastępczej, mogą być bardzo różne.

     

    Motywacja rodziców zastępczych

     

    Motywy osób, które decydują się na stworzenie rodziny zastępczej:

    • altruistyczne - wynikające z empatii wyrażającej się potrzebą niesienia pomocy i ochrony skrzywdzonego i samotnego dziecka (najczęściej motywacja taka cechuje rodziców posiadających biologiczne dziecko),
    • kompensacyjne - motywem jest potrzeba rozwiązania problemów osobistych (dziecko może być „lekarstwem” na poczucie pustki i braku celu w życiu) lub rodzinnych (np. chęć zapewnienia towarzystwa samotnemu i wyizolowanemu jedynakowi lub rozwiązanie problem małżeńskiego),
    • utylitarne – opieka nad dzieckiem traktowana jest jako praca zawodowa, za którą otrzymuje się regularne wynagrodzenia od instytucji państwowych,
    • etyczne – najważniejszym motywem jest poczucie obowiązku i moralnej odpowiedzialności za dziecko (wynikające najczęściej z wcześniejszych podjętych zobowiązań wobec rodziców dziecka lub pokrewieństwa i powinowactwa z rodziną z której pochodzi).

    Motywy rodziców zastępczych mają wpływ na jakość kontaktu z dziećmi, którymi zdecydowali się opiekować. Największe problemy wychowawcze powstają w rodzinach, w których na decyzję o zaopiekowaniu się dziećmi wpływają motywy kompensacyjne. Dzieci czują się wykorzystywane i traktowane instrumentalnie a w relacjach z rodzicami zastępczymi brakuje zaangażowania i emocjonalnej więzi.

    Paradoksalnie, większe szanse na sukces wychowawczy dają motywy utylitarne, pod warunkiem, że opiekunowie podchodzą do pracy z dziećmi uczciwie i rzetelnie.

    Optymalne warunki do rozwoju zapewniają dzieciom opiekunowie, którzy decydują się na przyjęcie ich do rodziny z pobudek altruistycznych. Motywacja taka stwarza szanse do stworzenia głębokiej emocjonalnej relacji, w której dzieci czuja się ważne i kochane.

     

    Prawne aspekty rodzicielstwa zastępczego

     

    Rodzice zastępczy stają się tymczasowymi opiekunami prawnymi dzieci, które na podstawie orzeczenia sądu zostały umieszczone w ich rodzinie. Sytuacja ta ma na celu zapewnienie okresowego schronienia dla dzieci do czasu, kiedy ich rodzice rozwiążą swoje problemy. W praktyce jednak często zdarza się tak, że dzieci spędzają w zastępczej rodzinie czas do pełnoletniości.

    Dzieci mają prawo do kontaktu ze swoimi rodzicami biologicznymi (jeżeli sąd nie zdecyduje inaczej). W przypadku ograniczonych praw rodzicielskich kontakt z dziećmi odbywa się najczęściej w obecności rodziców zastępczych lub pracownika socjalnego.

     

    Rodzina zastępcza – obowiązki

     

    Warunki, jakie powinni spełnić rodzice zastępczy:

    • stabilna sytuacja finansowa,
    • dobre warunki mieszkaniowe i stałe źródło dochodów,
    • stałe miejsce zamieszkania,
    • brak konfliktów z prawem.

    Do obowiązków rodziców zastępczych należy zapewnienie dzieciom:

    • wsparcia emocjonalnego i poczucia bezpieczeństwa,
    • odpowiednich warunków bytowych,
    • opieki medycznej,
    • możliwości rozwoju psychicznego, fizycznego i emocjonalnego,
    • właściwej edukacji i rozwoju zainteresowań,
    • warunków do odpoczynku i organizowania czasu wolnego.

    Wychowywanie dzieci w rodzinach zastępczych to trudne zadanie. Dzieci umieszczane w takich rodzinach zwykle są po traumatycznych przejściach. Wychowywanie ich wymaga od zastępczych opiekunów bardzo dużo cierpliwości, odporności na stres, zaangażowania i wysiłku. Jednocześnie świadomość, że można poprawić los skrzywdzonych i zaniedbanych dzieci oraz dać im szansę na szczęśliwe życie może dać ogromną satysfakcję i poczucie spełnienia.

    Autor: mgr Aleksandra Kijewska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Dyskalkulia

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.