zarejestruj się zaloguj się

Jak wychowywać dziecko w okresie dojrzewania?

Tekst: mgr Joanna Choińska
Jak wychowywać dziecko w okresie dojrzewania?
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 10. stycznia, 2014

Wychowanie dziecka, które wkracza w okres dojrzewania jest sporym wyzwaniem. Bunt nastolatka, walka o wpływy, rywalizacja międzypokoleniowa to problemy, z którymi muszą się zmierzyć rodzice dorastającego dziecka.

mgr Joanna Choińska
AUTOR
mgr Joanna Choińska seksuolog, psycholog
SPIS TREŚCI:

    Czym jest dojrzewanie?

     

    Dojrzewanie – okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością, charakteryzujący się przeobrażeniami w budowie i wyglądzie ciała (dojrzewanie biologiczne), w psychice -polegające na kształtowaniu osobowości (dojrzewanie psychiczne), postawy wobec własnej i drugiej płci (dojrzewanie psychoseksualne) i w pełnieniu ról społecznych (dojrzewanie społeczne).

    Okres dojrzewania dzieci to trudny czas, zarówno dla dzieci jak i dla rodziców. Młody człowiek zmienia się pod względem fizycznym i emocjonalnym. Zmiany te powodują, że zmienia się też charakter relacji z jego rodzicami.

    Dojrzewanie wiąże się z kryzysem emocjonalnym, związanym najogólniej mówiąc z poszukiwaniem przez młodego człowieka własnej tożsamości, odpowiedzi na pytanie: „Kim jestem? ” Najczęściej jest to proces burzliwy, nastolatek podejmuje wiele ról, przymierza różne kostiumy, czasem związane z przynależnością do młodzieżowych subkultur. W jednym tygodniu może chcieć założyć własny zespół muzyczny, w innym decyduje się pójść na pielgrzymkę, w następnym ubiera się w czarny strój i robi sobie gotycki makijaż. Dorosłym trudno za tym wszystkim nadążyć, ale te „przymiarki” spełniają ważną funkcję, podobnie jak zabawy w dom czy w sklep w wieku przedszkolnym przygotowują młodego człowieka do znalezienia przez niego swojego miejsca w świecie.

    Okres przemian obejmuje również u nastolatka zmianę myślenia, staje się on coraz bardziej samodzielny, niezależny w swoich poglądach, często bardzo krytyczny wobec swojego otoczenia, zwłaszcza najbliższych. Rodzicom nie jest łatwo odnaleźć się w nowej sytuacji: do tej pory byli dla swoich dzieci autorytetami. W okresie dojrzewania ich autorytet i wpływ, jaki wywierają na młodych ludzi zwykle się zmniejsza.

    Rodzice mają często poczucie straty, więc starają się zachować dawną kontrolę, co nieuchronnie prowadzi do konfliktów.

     

    Wychowanie dziecka a konflikty

     

    Nastolatki najczęściej chcą mieć więcej swobody i możliwości decydowania o sobie, jednocześnie nie mają jeszcze umiejętności przejęcia pełnej odpowiedzialności za swoje zachowania. Z kolei rodzice młodych ludzi często zwiększają swoje wymagania i oczekiwania wobec nich, a jednocześnie chcą dalej je kontrolować i ingerować w sprawy swoich dzieci.

    Najczęściej spotykaną reakcją nastolatków na zwiększenie kontroli rodziców nad nimi jest bunt. Nastolatki często mają poczucie, że są traktowani „jak małe dzieci”. Zwykle bunt jest tym silniejszy, im większa była zależność od rodziców w dzieciństwie.

    Gdy rodzice pozwalają dzieciom na zachowania buntownicze, pośrednio pomagają im uniezależnić się od siebie, zwiększyć samodzielność, co w przyszłości najczęściej prowadzi do jakościowej zmiany relacji na partnerską, opartej na wzajemnym szacunku i zaufaniu, dialogu i przyjaźni.

    Natomiast w sytuacji, kiedy rodzicom trudno jest stopniowo się wycofywać i dawać dzieciom więcej autonomii, dzieci stosują radykalne środki, żeby zyskać niezależność (eskalacja konfliktu, kłótnie, działania odwetowe, czasem ucieczki z domu). W dorosłym życiu młodzi ludzie mogą odtwarzać autorytarny wzorzec relacji z innymi.

     

    Wychowanie dziecka a rywalizacja międzypokoleniowa

     

    Elementem buntu jest walka o władzę. Idealna sytuacja to taka, w której rodzice stopniowo „oddają pola” nastolatkom, uważnie obserwując jaki obszar wolności jest dla nich bezpieczny i pożądany, a kiedy powinni stosować ograniczenia i zakazy. Jedno i drugie jest niezbędne, natomiast proporcje między nimi są zależne od stopnia dojrzałości, samodzielności ich dzieci.

    Niebezpieczeństwo pojawia się wtedy, kiedy rodzice czują się zagrożeni dorastaniem dzieci, czują, że „tracą wpływy”, boją się że one zbyt szybko uniezależnią się i opuszczą dom (lęk ten jest szczególnie silny u rodziców samodzielnie wychowujących dziecko). Zwiększenie kontroli może skutkować dwojako:

    dzieci przedwcześnie opuszczają rodziców i w życiu dorosłym nie budują z nimi partnerskiej więzi w obawie przed dominacją,

    albo ulegają presji rodziców, podporządkowują się im, co w przyszłości blokuje ich samodzielność i niezależność. W skrajnych wypadkach dzieci nigdy nie usamodzielniają się w pełni, mieszkając jako dorośli ludzie z rodzicami albo uzależniając się od nich finansowo.

    Najczęściej rywalizują ze sobą dzieci z rodzicem tej samej płci. Syn najczęściej chce zwiększyć obszar swojej niezależność w relacji z ojcem, córka demonstruje zachowania buntownicze wobec matki. Ważna jest też kolejność dziecka w rodzinie. Od najstarszego rodzice zwykle wymagają najwięcej i są wobec niego najbardziej restrykcyjni. Młodsze dzieci na ogół doświadczają więcej tolerancji ze strony rodziców.

     

    Jak wychować nastolatka?

     

    „To było takie słodkie dziecko. Co się z nim stało?” – zastanawiają się rodzice nastolatków. Wszystkim rodzicom będzie łatwiej, jeśli uznają, że zmiany w zachowaniu dorastających dzieci są nieuniknione. Zwykle nastolatki coraz bardziej izolują się od rodziców, zamykają się w swoich pokojach, siedzą ze słuchawkami na uszach, co doprowadza do rozpaczy ich bliskich. Utrudnia to komunikację z członkami rodziny i powoduje, że jeszcze bardziej zamykają się w swoim tajemniczym świecie. Nastolatki popadają w skrajności, kiedy już wynurzają się ze swojego pokoju - jaskini, to najczęściej nie po to, żeby towarzyszyć rodzicom w codziennych zajęciach, ale żeby spotkać się rówieśnikami, bo to oni są dla młodego człowieka punktem odniesienia.

    Z zewnątrz może wygląda to tak, że nastolatek nie potrzebuje rodziców, ale to pozory. Potrzebuje ich bardziej niż kiedykolwiek, tylko inaczej. Młodemu człowiekowi najbardziej potrzebna jest świadomość, że jest akceptowany i kochany, bez względu na wszystko. Daje mu to poczucie bezpieczeństwa, którego bardzo potrzebuje, podobnie jak wsparcia rodziców. W trudnych i krytycznych momentach (których jest bardzo dużo w nastoletnim życiu) dzieci mogą próbować zwrócić się do rodziców ze swoimi problemami. W tej sytuacji zamiast je krytykować: „Mówiłam żebyś się z nią nie zadawał”, lepiej jest powiedzieć: „Widzę, że jest ci ciężko, ale wiesz, że jesteśmy z tobą”. Taka reakcja zwiększa szansę, że nastolatek będzie chciał rozmawiać o sobie otwarcie w przyszłości.

    W sytuacji kiedy młody człowiek demonstruje zachowania buntownicze, największym błędem jest odpowiadanie agresja na agresję. Zamiast wygłaszać epitety: „Jesteś leniwy, głupi”, lepiej jest nazywać konkretne zachowania: „Wolałbym, żebyś uprzedzała nas, że się spóźnisz”, „Proszę, żebyś tu posprzątał”, itp. Zamiast wzajemnie się przekrzykiwać, można powiedzieć: „Wytłumacz mi dlaczego jesteś zły”, „Nie lubię kiedy mówisz takim tonem, szanuj moje uczucia, a ja będę szanować twoje”.

    Ważne żeby zrozumieć świat dorastającego dziecka i starać się rozmawiać z nim jak z partnerem. Wtedy jest większa szansa, że relacja rodzic – nastolatek taka właśnie będzie.

    Autor: mgr Joanna Choińska
    PRZECZYTAJ RÓWNIEŻ
    Błędy wychowawcze rodziców

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.