zarejestruj się zaloguj się

Niepożądane odczyny poszczepienne – kiedy pojawia się odczyn poszczepienny?

Tekst: Sylwia Mróz
Niepożądane odczyny poszczepienne – kiedy pojawia się odczyn poszczepienny?
Źródło: Fotolia.com
Dodane: 08. czerwca, 2015

Niepożądane odczyny poszczepienne to wszystkie zaburzenia jakie pojawiają się w organizmie po szczepieniu. Wywołane są nieprawidłową reakcją układu immunologicznego na składniki szczepionki, błędnym wykonaniem iniekcji, a czasem przypadkowo ujawniają się po szczepieniu. Odczyny poszczepienne mogą mieć różny charakter – od zaczerwienienia aż do zapalenia opon mózgowych czy wstrząsu.

SPIS TREŚCI:

    Jak działa szczepionka?

     

    Szczepienie jest to podanie mikroorganizmów, które zostały zabite lub pozbawione zjadliwości, do organizmu człowieka. Antygeny, czyli białka podanych mikroorganizmów (wirusów, bakterii), zostają rozpoznawane przez układ odpornościowy jak ciała obce. Komórki układu immunologicznego eliminują podane w szczepionce antygeny, a jednocześnie „zapamiętują” je, czyli wytwarzają odporność.

    Zwykle odporność po szczepieniach trwa wiele lat, w niektórych przypadkach nawet całe życie. Wszystkie szczepionki przed dopuszczeniem na rynek przechodzą bardzo skrupulatne badania, dlatego ich bezpieczeństwo jest dokładnie sprawdzone. Pomimo tego, zawsze istnieje ryzyko niepożądanych odczynów, ponieważ każdy organizm inaczej reaguje na określoną substancję. Ryzyko tych odczynów jest jednak wielokrotnie mniejsze niż ryzyko zachorowań na choroby zakaźne, dlatego szczepieniom należy bezwzględnie poddawać wszystkie dzieci według kalendarza sporządzonego przez Ministerstwo Zdrowia.

     

    Odczyn poszczepienny – jakie są przyczyny?

     

    Istnieje wiele przyczyn czasowych, niepożądanych objawów związanych ze szczepieniem. Najczęstszą przyczyną pojawienia się odczynów po szczepionce jest indywidualna reakcja układu immunologicznego na substancje zawarte w zastosowanej szczepionce. Organizm reaguje wówczas nieprawidłowo wytworzeniem nadmiernej reakcji, która u innych osób w ogóle się nie pojawi.

    Może także dojść do sytuacji, w której szczepienie przypadkowo nakłada się ze współistnieniem pewnych objawów lub schorzeń (np. objawy przeziębienia po szczepieniu przeciw grypie). Niepożądane odczyny poszczepienne często wynikają także z błędu związanego ze strukturą szczepionki, tzn. nieprawidłowe przechowywanie i transport preparatów szczepionkowych czy niewłaściwe standardy produkcji (zanieczyszczenie preparatu, zakażenie żywym drobnoustrojem). Dodatkowo niepożądane odczyny po szczepionce mogą pojawić się po podaniu złej dawki, niewłaściwie rozpuszczonej, przeterminowanego preparatu, w nieodpowiednim miejscu (np. np. podanie preparatu dożylnego domięśniowo) oraz w złym przedziale czasowym (zbyt szybko od poprzedniej dawki).

     

    Rodzaje odczynów poszczepiennych

     

    Wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych:

    • miejscowe,
    • ze strony ośrodkowego układu nerwowego,
    • inne.

    Do pierwszej grupy powikłań po szczepionkach należą najpopularniejsze niepożądane odczyny poszczepienne, czyli bolesny obrzęk i zaczerwienienie w miejscu podania preparatu. Dodatkowo może dochodzić do powiększenia węzłów chłonnych oraz utworzenia ropnia w miejscu wkłucia. Druga grupa obejmuje najczęściej drgawki, a także encefalopatię (uszkodzenie mózgu), zapalenie mózgu i opon i mózgowo-rdzeniowych.

    Rzadkim, ale możliwym powikłaniem jest zespół Guillaina-Barrego, czyli ostre zapalenie, powodujące rozpad osłonek mielinowych w układzie nerwowym. Prowadzi to do gwałtownie postępującego, symetrycznego niedowładu i zaburzeń czucia. Do ostatniej grupy zalicza się gorączkę po szczepionce powyżej 39 stopni, bóle stawów, wstrząs, sepsę, zapalenie jąder, zapalenie ślinianek oraz małopłytkowość. U dzieci może też wystąpić nieutulony płacz, trwający ponad 3 godziny po szczepieniu.

     

    Po jakich szczepionkach występują odczyny poszczepienne?

     

    Czy szczepienia są bezpieczne? Po podaniu każdej szczepionki można zaobserwować pewne objawy niepożądane. Charakterystyczne odczyny poszczepienne często obserwuje się po DTP, czyli szczepionce błoniczo-teżcowo-krztuścowej. Najczęściej należy do nich gorączka oraz miejscowe zmiany skórne 48 godzin po podaniu.

    Gorączka pojawia się także po szczepionce przeciwko odrze, śwince i różyczce, zwykle 7 dni po. Po tej samej szczepionce obserwuje się zapalenie ślinianek i trombocytopenie (mała liczba płytek krwi), które występują nawet 3 tygodnie po szczepieniu.

    Doustna szczepionka przeciwko poliomyelitis (OPV) zawiera wyciszone wirusy, które czasami ulegają przekształceniu, powodując powstanie wirusa dzikiego. Taka forma wirusa prowadzi do bardzo rzadkiego powikłania – porażenia wiotkiego.

     

    Jak leczyć i zapobiegać?

     

    Wystąpienie jakichkolwiek niepożądanych odczynów po szczepieniu jest bezwzględnym wskazaniem do poinformowania o tym lekarza. W przypadku pojawienia się najczęstszego powikłania szczepień, czyli gorączki, należy zastosować lek przeciwgorączkowy (u dzieci paracetamol lub ibuprofen) oraz zimne okłady i letnią kąpiel. Gdy gorączka przekracza 39 stopni i nie ustępuje po lekach lub pojawiają się dodatkowe objawy, takie jak senność, drgawki i zaburzenia świadomości, należy niezwłocznie udać się do lekarza.

    Po pojawieniu się bólu, obrzęku i zaczerwienienia wokół stawów zwykle wystarczy obserwacja i leczenie objawowe.Tylko duże odczyny i zaburzenie ruchomości kończyny wymagają natychmiastowej kontroli lekarskiej. Wystąpienie odczynów poszczepiennych nie zawsze jest przeciwwskazaniem do podania kolejnej dawki szczepienia. Każdy przypadek niepożądanych odczynów jest wnikliwie analizowany i po uzasadnionym podejrzeniu, zaleca się w przyszłości zastosowanie innej, lepiej tolerowanej szczepionki, a tylko wyjątkowo z jej całkowitej rezygnacji.

    Newsletter

    Chcesz otrzymywać informacje
    o nowych artykułach i produktach?

    Facebook_icon    GooglePlus_icon    YouTube_icon    twitter_icon

    Copyright © 2012-2016 Wylecz.to All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone

    Treści z serwisu wylecz.to mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.  

    Zamknij ten komunikat

    Nasze strony wykorzystują pliki cookies.

    Na naszych stronach używamy informacji zapisanych za pomocą cookies m.in. w celach reklamowych i statystycznych. Mogą też stosować je współpracujące z nami podmioty, takie jak firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W każdej przeglądarce internetowej można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w naszej Polityce Cookies.